Ardını oxu...
“Bir məqamı xüsusi vurğulamaq istəyirəm ki, biz Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşmasına səmimi qəlbdən maraq göstəririk”

AZSABAH.COM-un məlumatına görə, bunu Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov mayın 10-da Prezident İlham Əliyevin qəbulunda olarkən deyib.

Onun sözlərinə görə, vaxtilə uzadılmış münaqişədən çıxmağın iqtisadi aspektləri üzərində diqqətin cəmləşdirilməsi üçün birgə işlər bundan ötrü optimal çərçivələr yaradır:

“Əlbəttə ki, bu sözlər müharibənin humanitar nəticələrinin aradan qaldırılması ilə bağlı məsələlərə də aiddir. Siz hərbi əsirləri, tarixi irs ilə, dini irs ilə bağlı hər hansı sui-istifadə hallarına yol verilməməsini xatırlatdınız. Biz bütün bu məsələlərin maksimum konstruktiv şəkildə həllinə kömək etməyi çox istəyirik. Beynəlxalq mədəni irsin qorunub saxlanmasına cavabdeh olan təşkilat kimi UNESCO da bu səylərdə iştirak etməkdə maraqlıdır.

Biz bunu mümkün edəcək şəraitin yaradılmasına kömək etməyə hazırıq. Kömək etməyə hazır olan başqa beynəlxalq təşkilatlar da var. Təbii ki, biz bununla əlaqədar razılaşmalarda maraqlı tərəflərin mövqeyini nəzərə almalıyıq. Münasibətlərin ümumi kontekstini əsas götürsək, Sizinlə tamamilə razıyam ki, indi bu mərhələdə, yəqin, hər hansı başqa münaqişəli şəraitdə, münaqişədən sonrakı vəziyyətdə olduğu kimi baş verən bütün hadisələrin daxili siyasi prosesə proyeksiyası ilə bağlı aspektlər var.

Lakin, hörmətli İlham Heydər oğlu, Sizinlə yüz faiz həmrəyəm ki, bu cür qeyri-konstruktiv, xoşagəlməz xarakter daşıyan ritorika işə kömək etmir. Biz də öz töhfəmizi verməyə çalışacağıq ki, haqqında söhbət gedən, iki ölkənin prezidentləri və Ermənistanın baş naziri arasında əldə edilmiş razılaşmalar konstruktiv nəticələrə imkan verən şəraitdə yerinə yetirilsin”.
Ardını oxu...
“Qoşulmama Hərəkatında Rusiyanın müşahidəçi statusu mövzusuna da toxunmaq istərdim. Mənim fikrimcə, tamamilə təbii olardı ki, Rusiya bu statusu bizim sədrliyimiz dövründə alsın”.

"Report" xəbər verir ki, bu sözləri Prezident İlham Əliyev Rusiya XİN başçısı Sergey Lavrovu qəbul edərkən bildirib.

Ölkə başçısı əlavə edib: “Biz də öz tərəfimizdən nə mümkündürsə edəcəyik ki, məhz belə olsun. Buna görə bir daha sağ olun”.

Lavrov isə qeyd edib ki, hazırda Qoşulmama Hərəkatında sədrlik edən dövlətin başçısı kimi Rusiyanın bu qurumda müşahidəçi statusu almaq barədə sifarişini dəstəklədiyinə görə, Prezident İlham Əliyevə ayrıca minnətdarlığımı bildirmək istəyir.
Ardını oxu...
ABŞ-ın sabiq rəsmi şəxsləri və analitikləri bəyan ediblər ki, hər iki prezidentin görüşü Çexiya paytaxtı Praqa, İslandiya paytaxtı Reykyavik, Sloveniya paytaxtı Lyublyana və Azərbaycan paytaxtı Bakıda da keçirilə bilər.

ABŞ Prezidenti Co Bayden rusiyalı həmkarı Vladimir Putinlə görüşəcəyini bildirib.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə RİA Novosti yazır. Co Bayden Ağ Evdə çıxışı zamanı jurnalistlərin suallarına cavabında Putinlə görüşdə qərarlı olduğunu deyib.

Xatırladaq ki, Baydenin bu niyyəti və onun gerçəkləşə biləcəyi məkan barədə ilk dəfə "Politico" nəşri yazmışdı. ABŞ-ın sabiq rəsmi şəxsləri və analitikləri bəyan ediblər ki, hər iki prezidentin görüşü Çexiya paytaxtı Praqa, İslandiya paytaxtı Reykyavik, Sloveniya paytaxtı Lyublyana və Azərbaycan paytaxtı Bakıda da keçirilə bilər.

Nəşr qeyd edir ki, Bakının görüş yeri kimi seçilməsi də gəzinti kimi bir şey olardı, xüsusilə ABŞ tərəfi üçün. Azərbaycanın həm Vaşinqton, həm də Moskva ilə güclü əlaqələri olmasına baxmayaraq, bu, qeyri-standart seçim olardı. Baydenin Bakıya gəlmə şansları o qədər də yüksək deyil. Səbəblərdən biri: Azərbaycan və Ermənistan arasında ötən il Dağlıq Qarabağda baş tutan qısamüddətli müharibədir.

"Politico" yazır ki, Baydenin Bakıya səfəri böyük ehtimalla Ermənistanı, həmçinin erməni əsilli amerikalıları narahat edəcək: "Bayden bu yaxınlarda 20-ci əsrin əvvəllərində baş verən "erməni soyqırımı"nı rəsmi olaraq tanıyaraq bu icmanın əksəriyyətini sevindirdi".

Bakının üstünlükləri
Sözsüz ki, əgər bu görüş həqiqətən baş tutacaqsa, tərəflər onun harada keçirilməsi barədə qərarı özləri verəcəklər. Lakin biz, “Politico”dan fərqli olaraq, Bakını görüşün keçirilmə ehtimalı olan yerlər siyahısından silmirik.
Birincisi, ona görə ki, elə bu günlərdə ABŞ prezidentinin administrasiyası “Azadlığa dəstək aktı”na 907-cü düzəlişin dayandırılması müddətini uzadıb. Beləliklə, Bayden Azərbaycana birbaşa yardım etməyə icazə verib.
Özü də bu barədə ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevə şəxsən telefonla məlumat verib ki, bu da Amerika tərəfinin Bakı ilə münasibətlər qurmaq niyyətindən xəbər verir.
İkincisi, Azərbaycan paytaxtı artıq neçə illərdir ki, ciddi beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edir, həmçinin ABŞ və Rusiyadan olan yüksək mənsəb sahiblərinin görüşləri üçün şərait yaradır.

Belə ki, 2017-ci ildə Bakıda Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargah rəisi, general Valeri Gerasimov və NATO Hərbi komitəsinin rəhbəri Petr Pavel arasında görüş olub. Daha sonra, 2018-ci ildə Gerasimov iki dəfə Bakıda NATO birləşmiş qüvvələrinin ali baş komandanı Kertis Skaparotti ilə görüşüb. 2019-cu ildə isə Gerasimov bir daha Bakıya gələrək burada NATO Hərbi komitəsinin sədri ilə görüşüb.

2020-ci ilin fevralında, pandemiya ərəfəsində Azərbaycan paytaxtında rusiyalı generalın NATO-nun Avropadakı birləşmiş qüvvələrinin baş komandanı Tod Uolterslə danışıqları da keçirilib.
Bütün hallarda danışıqlar yüksək səviyyədə keçirilib və tərəflər Azərbaycan hakimiyyətinə tədbirlərin keçirilməsi üçün şərait yaratdığına görə minnətdarlıq ifadə ediblər.
Odur ki, əgər Bayden erməni tərəfinə bağlılığından əl çəksə, o zaman rahat şəkildə Xəzərin Azərbaycan sahilində rusiyalı həmkarı ilə ciddi danışıqlar apara bilər.
Həm də ki, hazırda Bakı, bir çox Avropa paytaxtlarından fərqli olaraq, pandemiyadan sonra özünə gəlməyə başlayır. Şəhərdə faktiki olaraq heç bir məhdudiyyət yoxdur və baxmalı yerlər də var. Məsələn, dünyada yeganə olan “Suraxanı tanker-muzeyi”, İçəri Şəhərin Qoşa Qala qapısı yanındakı köhnə hamam, Hərbi Qənimətlər Parkı.
Ardını oxu...\
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovla türkiyəli həmkarı Mövlud Çavuşoğlu arasında telefon danışığı olub.

Rusiya XİN-nin yaydığı məlumata görə, nazirlər Şərqi Qüdsdəki son vəziyyəti müzakirə ediblər.

Bundan əlavə, diplomatlar Qarabağ ətrafında vəziyyəti sabitləşdirmək üçün səylərin davam etdirilməsinin vacibliyi qeyd ediblər.
Ardını oxu...
Prezident İlham Əliyev mayın 10-da Rusiya Federasiyasının xarici işlər naziri Sergey Lavrovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib.

Bu barədə Prezidentin mətbuat xidməti məlumat yayıb.
Ardını oxu...
 
 
Ardını oxu...
“Moskva və İrəvan təklifimizi rədd edərsə, Bakı 10 noyabr anlaşmasının bəndlərini pozmaq hüququna malikdir”

Bir neçə gündən sonra Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Azərbaycana səfər edəcək və normal məntiqdən çıxış edərək, rəsmi Bakının onunla müzakirə etməsi lazım olan bir məqam var. Söhbət artıq unudulan “İsgəndər-M” raketləri mövzusundan gedir.

Prezident İlham Əliyev bu barədə aprelin 20-də AzTV-nin efirində son dəfə və olduqca sərt tonlarda danışdı. Sonra Rusiya tərəfinin bu raketlərin Ermənistanda necə peyda olması ilə bağlı suallara cavab vermədiyini, yalnız “ballistik raket atışlarının qeyd edilməməsini” vurğuladı.

Lakin, eyni zamanda, Prezident Bakının bu atışlarla bağlı bütün məlumatlara sahib olduğunu söylədi (“bu raketlərin nə vaxt və niyə atıldığını bilirik”, “necə və nə vaxt atıldığını bilirik və daha çox şey bilirik”).

Bu bəyanatdan belə çıxır ki, Bakının hələ Moskvaya sualları var. Azərbaycan mediasında və ekspert cəmiyyətində bu mövzu bir çox düşüncələrə səbəb oldu. Məsələn, bu raketlərin atılması Rusiyanın Qarabağ uğrunda müharibədə iştirakının və ya hətta onun Azərbaycana hücumlarının sübutu sayıla bilər.

Ancaq on gündür ki, bu barədə söhbət tamamilə azalıb. Görəsən, niyə? Lavrovun Bakıdakı danışıqları zamanı bu mövzu gündəmə gətiriləcəkmi? Çox güman ki, Moskva Bakının bu məsələnin qaldırılmasının dayandırılmasında maraqlıdır - amma bunun əvəzində nə? Azərbaycan rəhbərliyi cavab olaraq nə istəyə bilər?

Digər bir maraqlı məqam da erməni mediasının Lavrovun 5-6 may tarixlərində İrəvana səfəri zamanı etdiyi çıxışların ardınca hansı fikirləri yazması ilə bağlıdır. Məsələn, “ProArmenian” erməni “Telegram” kanalı onları belə şərh edir:

“Lavrov ayrıca çıxışında qeyd etdi ki, Qarabağ münaqişəsi bölgəsində nəqliyyat kommunikasiyalarının deblokadası ilə bağlı qərarlar yalnız könüllü ola bilər və diplomatik razılaşma əsasında əldə edilə bilər. Rus nazirin dediyi kimi, Sünikdən keçən marşrutun açılması könüllü bir məsələ olduğundan, Ermənistanın da milli maraqlarına və təhlükəsizlik məsələlərinə zidd olan müqavilənin 9-cu bəndini yerinə yetirməmək hüququ var. Əgər Ermənistanın hazırkı və ya gələcək hakimiyyət dairələri bizi bu məqamı yerinə yetirmək məcburiyyətində olduğuna inandırmağa davam edirsə, onda onların kimin maraqlarını hələ də təmsil etdikləri barədə düşünməliyik”.

Yəni Lavrovun açıqlamalarından Üçtərəfli Sazişin hərfinə və ruhuna uyğun olmayan nəticələr çıxarılır və bunlar açıq şəkildə manipulyasiya xarakteri daşıyır. Axı Azərbaycan ərazisindən keçən Laçın dəhlizi Qarabağ və Ermənistan ermənilərinin mənafeyi naminə maneəsiz fəaliyyət göstərirsə, onda niyə Naxçıvanla “materik” Azərbaycan arasındakı Mehri dəhlizi açılmamalıdır? Axı həm biri, həm də digəri Üçtərəfli Sazişin mətnində nəzərdə tutulur.

Tanınmış politoloq, “Şərq-Qərb” Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru Ərəstun Oruclu mövzunu AYNA-ya belə şərh edib:

“Çox təəssüf ki, “İsgəndər” məsələsi gündəmdən çıxarıldı - Moskvadan uyğun, anlaşılan bir cavab alınmasa da. Bu sual daha ciddidir, Rusiya Ermənistanın bu raketlərin ixrac olunmayan versiyasını haradan aldığı və bu “İsgəndər” raketlərini Azərbaycana kimin atdığı sualına burada cavab verməlidir.

Bu gün nədənsə bunu xatırlamırlar. Üstəlik, Rusiyanın sözdə sülhməramlılarının (və Rusiya hökumətinin də) əslində Ermənistanı Üçtərəfli Sazişin şərtlərini yerinə yetirməyə məcbur etmədiyini görürük. Unutmayaq ki, Saziş ümumiyyətlə, bu günə qədər müharibədən sonrakı münasibətləri tənzimləyən yeganə sənəddir. Ümumiyyətlə, bu bəyanatı imzalayan tərəflərin hər birinin öz aydın öhdəlikləri var - hər şey cümlə-cümlə orada yazılıb. Həqiqətən də Ermənistan 9-cu bəndi yerinə yetirmək fikrində deyil.

Üstəlik, indi Lavrovun açıqlamalarından, yenə də Ermənistan üçün bəzi güzəştlərə icazə verildiyini görürük. İrəvan yenə özünü Moskvanın ərköyün uşağı kimi aparacaq və müstəqil olaraq nəyin maraqlarına uyğun, nəyin uyğun olmadığını, nələri etməsi və nələr edə bilməyəcəyinə qərar verəcək. Və Rusiya həqiqətən Ermənistanın bu niyyətlərini açıq şəkildə dəstəkləyir.

İnanıram ki, Azərbaycan ilk növbədə Lavrovun səfəri zamanı “İsgəndər” məsələsini yenidən qaldırmalı və cavab tələb etməlidir. Və məsələni açıq və sərt şəkildə qoymaq lazımdır. Rusiya bu suala cavab verməyincə, işbirliyinə doğru hər hansı bir addım atılacağından söhbət gedə bilməz. Bu, ilk vacib amildir.

İkincisi, Lavrovdan cavab tələb etməliyik: Moskva niyə Ermənistanı Üçtərəfli Sazişdəki öhdəliklərini yerinə yetirməkdən uzaqlaşmağa təşviq edir? Niyə Rusiya bu məsələdə Ermənistanın tərəfini tutur? Üstəlik, Sazişin şərtlərinin pozulmasına kömək edir. Ona bildirilməlidir ki, bu vəziyyət düzəldilməyincə, Azərbaycan Sazişə uyğun olaraq, onun üzərinə öhdəliklər qoyan hər hansı bir müddəasını pozma hüququnu özündə saxlayır.

Xüsusilə Azərbaycan Laçın dəhlizinin statusu məsələsini qətiyyətlə qaldırmalıdır. Çünki 9-cu bənd yerinə yetirilmir. Yeri gəlmişkən, Laçın dəhlizinin uzunluğu təxminən 60 km-dir və bu, Azərbaycan Respublikasının ərazisidir. Və Bakının rus hərbçiləri ilə birlikdə bu dəhliz üzərində nəzarət etməsi tələb edilməlidir.

Moskva və İrəvan bu təklifi rədd edərsə, Bakı sadəcə Üçlü Sazişdən çıxması məsələsini qaldırır. Və bundan sonra Azərbaycan ərazisindəki sözdə rus sülhməramlılarının status məsələsini qaldırır. Yəni bundan sonra Azərbaycan müəyyən bir vaxt təyin edir və Rusiyadan bu tarixə qədər qoşunlarını geri çəkməsini tələb edir. O zaman rəsmi Bakı ilə hesablaşmağa başlayacaqlarını düşünürəm.

Ancaq hələlik Azərbaycan bu sualları Rusiya qarşısında birbaşa qoymaqdan çəkinir. Hərçənd, biz məğlub tərəf deyilik. Biz Ermənistan üzərində hərbi qələbə qazanan və ərazi bütövlüyünü bərpa edən (tamamilə olmasa da) bir ölkəyik. Ölkə bu gün bütün problemlərə baxmayaraq kifayət qədər konsolidasiya edilib. Nə Ermənistandan, nə Rusiyadan, nə də kimdənsə çəkinmək lazım deyil. Hər kəslə ölkənin milli maraqlarından çıxış edərək, bərabər şərtlərdə və sərt danışmalıyıq.

Ancaq təəssüf ki, bu, baş vermir və bu, Rusiya və Ermənistanı Sazişin şərtlərini pozmağa ruhlandırır. Bunda özümüzün günahkar olduğumuzu düşünürəm. Sadəcə dəyərimizi və yerimizi bilmirik”.

Müəllif: Rauf Orucov
Ardını oxu...
Bu gün Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevin doğum günüdür. "Report" xəbər verir ki, Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümüdür.
Heydər Əlirza oğlu Əliyev 1923-cü il mayın 10-da Azərbaycanın Naxçıvan şəhərində anadan olub. O, 1939-cu ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) memarlıq fakültəsində təhsil alıb. Başlanan müharibə ona təhsilini başa çatdırmağa imkan verməyib.
1941-ci ildən Heydər Əliyev Naxçıvan MSSR Xalq Daxili İşlər Komissarlığında və Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetində şöbə müdiri vəzifəsində işləyib və 1944-cü ildə dövlət təhlükəsizliyi orqanlarında işə göndərilib. Bu dövrdən təhlükəsizlik orqanları sistemində çalışan Heydər Əliyev 1964-cü ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsi sədrinin müavini, 1967-ci ildən isə sədri vəzifəsində işləyib, general-mayor rütbəsinə qədər yüksəlib. Həmin illərdə o, Leninqrad şəhərində (indiki Sankt-Peterburq) xüsusi ali təhsil alıb. 1957-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirib.
Ardını oxu...
Heydər Əliyev Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 1969-cu il iyul plenumunda Mərkəzi Komitənin birinci katibi seçilərək respublikanın rəhbəri olub. 1982-ci ilin dekabrında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun üzvü seçilən Heydər Əliyev SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilib və SSRİ-nin rəhbərlərindən biri olub. Heydər Əliyev iyirmi il ərzində SSRİ və Azərbaycan SSR Ali Sovetlərinin deputatı olub və beş il SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsində çalışıb.
Heydər Əliyev 1987-ci ilin oktyabrında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun və şəxsən Baş katib Mixail Qorbaçovun yeritdiyi siyasi xəttə etiraz əlaməti olaraq, tutduğu vəzifələrdən istefa verib.
Ardını oxu...
Heydər Əliyev 1990-cı ilin 20 yanvarında sovet qoşunlarının Bakıda törətdiyi qanlı faciə ilə əlaqədar ertəsi gün Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyində bəyanatla çıxış edərək, Azərbaycan xalqına qarşı törədilən cinayətin təşkilatçıları və icraçılarının cəzalandırılmasını tələb edib. O, Dağlıq Qarabağda yaranan kəskin münaqişəli vəziyyətlə bağlı SSRİ rəhbərliyinin ikiüzlü siyasətinə etiraz əlaməti olaraq, 1991-ci ilin iyulunda Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sıralarını tərk edib.
1990-cı ilin iyulunda Azərbaycana qayıdan Heydər Əliyev ilk əvvəl Bakıda, sonra isə Naxçıvanda yaşayıb, həmin ildə də Azərbaycan Ali Sovetinə deputat seçilib. O, 1991-1993-cü illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri, Azərbaycan Respublikası Ali Soveti sədrinin müavini olub. Heydər Əliyev 1992-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının Naxçıvan şəhərində keçirilən təsis qurultayında partiyanın sədri seçilib.
1993-cü ilin may-iyununda hökumət böhranının son dərəcə kəskinləşməsi ilə ölkədə vətəndaş müharibəsinin baş verməsi və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi yarandıqda Azərbaycan xalqı Heydər Əliyevin hakimiyyətə gətirilməsi tələbi ilə ayağa qalxdı. Azərbaycanın o zamankı rəhbərləri Heydər Əliyevi rəsmən Bakıya dəvət etməyə məcbur oldular. Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçildi, iyulun 24-də isə Milli Məclisin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başladı.
Ardını oxu...
1993-cü il oktyabrın 3-də ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. O, 1998-ci il oktyabrın 11-də xalqın yüksək fəallığı şəraitində keçirilən seçkilərdə səslərin 76,1 faizini toplayaraq, yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib. 2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkilərində namizədliyinin irəli sürülməsinə razılıq verən Heydər Əliyev səhhətində yaranmış problemlərlə əlaqədar seçkilərdə iştirak etməkdən imtina edib.
Azərbaycanın ümummilli lideri, Prezident Heydər Əliyev 2003-cü il dekabrın 12-də müalicə olunduğu Klivlend klinikasında (ABŞ) vəfat edib, dekabrın 15-də Bakıda Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Ardını oxu...
Heydər Əliyev bir çox dövlət orden və medallara, beynəlxalq mükafatlara layiq görülüb, müxtəlif ölkələrin universitetlərinin fəxri doktoru seçilib.
Ulu öndər dörd dəfə Lenin ordeni, Qırmızı Ulduz ordeni və çoxlu medallarla təltif edilib, iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adını alıb, bir çox xarici dövlətlərin orden və medalları ilə təltif olunub.
27 mart 1997-ci il - Kiyevdə Azərbaycanın dövlət başçısına Ukraynanın ali mükafatı "Yaroslav Mudrı" ordeni təqdim edilib.
13 aprel 1999-cu il - Prezident Heydər Əliyev Türkiyənin ən nüfuzlu mükafatı - "Atatürk Sülh Mükafatına" layiq görülüb.
20 yanvar 2001-ci il - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevə Moskva Dövlət Universitetinin "Fəxri professoru" adı verilib.
3 aprel 2003-cü il - Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev Rusiya Federasiyasının Təhlükəsizlik, Müdafiə və Hüquq Qaydası Problemləri Akademiyasının professoru və həqiqi üzvü seçilib, Y.V.Andropov adına mükafata layiq görülüb.
10 may 2003-cü il - Rusiyanın yüksək mükafatı - Müqəddəs Apostol Andrey Pervozvannı ordeni ilə təltif olunması barədə Fərman imzalanıb.
Ardını oxu...
Gela Vasadze: “Bu, son illərdəki ilk və təəssüf ki, son təxribat deyil”

Amiran Xevtsuriani: “Cənubi Qafqaz respublikalarının bir-biri ilə gərgin münasibətlərdə olması Rusiyanın işinə yarayır”

Mayın 4-də, yəni Gürcüstanın yeni Baş nazirinin Bakıya ilk səfəri ərəfəsində, bir qrup gürcü keşiş Azərbaycanla sərhəddə Gürcüstan Xarici İşlər Nazirliyinin keçmiş əməkdaşı İveri Melaşviliyə və mübahisəli Keşikçidağ (gürcü versiyasına görə - David Qareci) monastır kompleksinin ərazisində süjet hazırlayan “Mtavari Arkhi” (Əsas Kanal) müxalifət telekanalının jurnalistlərinə hücum etdi.

Hadisə zamanı zərərçəkənlər etiraz edənlərin sərxoş olduqlarını iddia edirlər. Keşişlər Melaşvilini və televiziya jurnalistlərini həm təhqir, həm də onlara qarşı fiziki zor tətbiq etdilər.

Xatırladaq ki, yanvar ayında Gürcüstan Baş Prokurorluğu dövlət komissiyası çərçivəsində iki məmurun - Xarici İşlər Nazirliyinin əməkdaşı Melaşvili və Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşı Natalya İliçevanın məsuliyyətini müəyyənləşdirdiyini açıqladı. İddia olunur ki, Azərbaycanla sərhədin delimitasiyası zamanı onlar ölkənin milli maraqlarına ziyan vurub və iş artıq məhkəməyə göndərilib.

Daha sonra Gürcüstan Baş Prokurorluğunda keçirilmiş bir brifinqdə deyildiyi kimi, adları hələ açıqlanmayan “rəhbərlərinin göstərişi ilə” bu şəxslər məqsədyönlü şəkildə kartoqrafiya materiallarından istifadə ediblər, buna görə “Gürcüstanın 3500 hektar ərazidə mübahisəli monastır kompleksi David Qarecini itirmək təhlükəsi var idi”.

Mayın 4-də baş verənlərlə əlaqədar olaraq Gürcüstanın daxili işlər naziri Vaxtanq Qomelauri bütün günahkarları cəzalandıracağına söz verdi: “Şiddət hər halda qəbuledilməzdir. İstintaq cəzalandırılacaq günahkarları müəyyənləşdirəcək”.

Daxili İşlər Nazirliyi hücumla əlaqədar Cinayət Məcəlləsinin 126-cı (döymə və ya digər zorakılıq) maddəsi ilə istintaq başlatdı. Qurum hadisə ilə bağlı əlavə təfərrüatı açıqlamaqdan çəkinir.

Ancaq buna baxmayaraq, istər-istəməz təbii olaraq belə bir sual ortaya çıxır: Melaşvili ilə bağlı hadisə Qaribaşvilinin Bakıya səfəri ərəfəsində qəsdən edilmiş təxribat deyilmi? Belədirsə, bunun arxasında kim dayanır? Gürcüstanda kifayət qədər agenti olan Moskva?

Yeri gəlmişkən, Keşikçidağ məsələsi Baş nazirin Bakı səfərinin mövzularından biri oldu. Qaribaşvili Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası, eləcədə də Keşikçidağ monastırı kompleksi məsələsini müzakirə etdi.

Gürcüstan Nazirlər Kabineti rəhbərinin özü jurnalistlərə bu barədə məlumat verdi, lakin əlavə suallara cavab vermədi: “Dialoqun davam edəcəyini və sürətlənəcəyini qəbul etdik. Qardaş və dost münasibətlərimizin tələb etdiyi kimi, tezliklə məsələ həll ediləcək. Komissiyalar tezliklə işlərinə davam edəcək, təfərrüat daha sonra məlum olacaq”.

Keşikçidağ monastırı kompleksi Tbilisi ilə Bakı arasındakı mehriban qonşuluq münasibətlərində demək olar ki, yeganə problemdir. Tarixi abidə Gürcüstan-Azərbaycan sərhədi boyunca kilometrlərlə uzanan qayaya həkk olunmuş onlarla hücrədən ibarətdir. Hər iki tərəfin danışdığı, mədəni və mənəvi əhəmiyyəti olan kompleks ətrafında yaşanan mübahisələr bəzən strateji tərəfdaşlığı kölgədə qoyur.

AYNA mövzunu Gürcüstanın tanınmış politoloqları ilə müzakirə edib.

Gürcüstan Strateji Analiz Mərkəzinin (GSAC) aparıcı eksperti Gela Vasadze:

“Baş verənlərin planlı bir əməliyyat olmasına, düşünürəm ki, şübhə ola bilməz. Bu cür təsadüflər sadəcə mümkün deyil. Və bu təxribatın məhz Moskvada planlaşdırılması da vacib deyil. Rusiyadan yaradılan və idarə olunan qrupların kifayət qədər avtonomluğu var və özfəaliyyətə əl ata bilərlər.

Ancaq bunun Rusiya maraqlarının əsas istiqamətində olduğu açıqdır. Bu gün Moskva Azərbaycandakı nüfuzunu qorumaq üçün bir çox əlavə səylər göstərir. Və Azərbaycanın bütün qonşuları ilə, xüsusən də Gürcüstanla münasibətlərinin pisləşməsində maraqlı olduqları aydındır. Çünki heç kim coğrafiyanı ləğv etməyib. Bu, son illərdəki ilk və təəssüf ki, son təxribat deyil. Buna həm səlahiyyətlilər, həm media, həm də Gürcüstan və Azərbaycanın ekspert cəmiyyətinin hazır olması lazımdır”.

Konfliktoloq, beynəlxalq münasibətlər üzrə elmlər doktoru, Gürcüstan Texniki Universitetinin professoru Amiran Xevtsuriani:

“Melaşvili ilə baş verən hadisənin təsadüf olmasına və ya mütəşəkkil bir təxribat olub-olmadığına dair sualınıza cavab olaraq deyim ki, fərziyyələrin heç birini istisna etmirəm. Ancaq jurnalistlərə qarşı hər hansı bir şiddəti qəti şəkildə qınayıram.

Əlbəttə, xarici qüvvələr, ilk növbədə Rusiya ölkələrimiz arasındakı münasibətlərin pisləşməsində maraqlıdır. Moskva Cənubi Qafqazın onun üçün xüsusi geosiyasi əhəmiyyətə malik bir zona olduğunu heç vaxt gizlətməyib. Buna görə Cənubi Qafqazın hər üç respublikasının bir-biri ilə gərgin münasibətlərdə olması ona rahatlıq gətirir.

David Qareci kompleksinin özünə gəlincə, bu, bizim üçün çox həssas bir məsələdir. Bu monastır bizim üçün yalnız bir ərazi deyil, müqəddəs yerdir və minilliklər boyu belə qalacaq. Ancaq iki qardaş dövlət arasında münasibətlərin pisləşməsinə gətirib çıxaran bu problemin qəti şəkildə əleyhinəyəm - buna nə mənəvi, nə də tarixi haqqımız var.

Bizim qonşu ölkələr və strateji tərəfdaşlar olmağımız heç də təsadüfi deyil. Bizim çoxtərəfli iqtisadi və enerji maraqlarımız var, ölkədəki ən böyük Azərbaycan diasporlarından birinə sahibik. Qareci problemi həll olunmamış bir problem olaraq, həqiqətən mövcuddur və biz bundan qaça bilmərik. Amma eyni zamanda unutmamalıyıq ki, onun yaradıcısı bizim nəsil deyil, ümumi bolşevik keçmişindən bizə gələn bir mirasdır.

Deyim ki, keçən əsrin əvvəllərində, Gürcüstan bolşevikləri nə qədər təəccüblənsələr də, bu məsələ ədalətsiz həll olundu, amma indi bu məsələni konstruktiv və ədalətli həll etmək üçün kifayət qədər müdrikliyimiz olmalıdır.

Bu gün tərəflər bu məsələni birdəfəlik həll etməyə hazır deyillər. Bu səbəbdən ortaq maraqlarımıza və strateji tərəfdaşlığımıza zərər verməmək üçün onu açıq və şəffaf buraxmaq lazımdır. Hər şeydən əvvəl, vətəndaşlarımıza dini və mədəni ziyarətgahlara sərbəst giriş hüququ vermək lazımdır. İndiki mərhələdə düşünürəm ki, məsələnin ən real və ağrısız həlli budur. Düşünürəm ki, Azərbaycan hökuməti bunu mütləq nəzərə alacaq”.

Müəllif: Rauf Orucov
Ardını oxu...
Ərdoğanla Putin telefonda Qarabağı müzakirə edib. Lavrovun İrəvanda olduğu vaxt belə bir müzakirənin baş tutması Rusiyanın Qarabağda yeni dövrə hazırlaşdığı deməkdir və Putin bu haqda Ərdoğanı məlumatlandırır.
Lavrovun İrəvan və Bakıya səfərində iki məsələnin müzakirəsi mümkündür:
1. Erməni qoşunlarının çıxarılması və (4-cü bəndin icrası) sonrakı dövr;
2. Yeni dövrdə separatçı rejimin taleyinin necə olacağı.
Mümkündür ki, Rusiyanın hansısa yeni təklifləri var və Lavrov bu gün İrəvanda bağlı qapılar arxasında bu məsələləri razılaşdırıb. Putin də bunu Ərdoğanla müzakirə etmək və Lavrovun Bakıya gəlişindən öncə Türkiyə prezidenti ilə razılaşdırmaq istəyir. Rusların yeni təkliflərinin Bakının maraqlarına uyğun olmadığı, Qarabağdakı rus varlığının gücləndirilməsi və ya sülhməramlıların nəzarət etdiyi ərazilərin Azərbaycanın nəzarətinə keçmə prosesinin çətinləşdirilməsindən ibarət olacağı məlumdur. Putin Əliyevi razı salmaq üçün öncə Ərdoğanla anlaşmağa çalışır.
Hadisələrin inkişafında diqqətçəkən məqamlardan biri Lavrovun səfərindən öncə Putinin Makronla telefon danışığı və tərəflərin Minsk qrupu çərçivəsində yenidən səy göstərməyə dair razılığa gəlməsidir. Ardınca Lavrovun bölgəyə səfəri başlayır və o, İrəvanda olarkən Putin Ərdoğanla danışır.
Bu, Rusiyanın öz təklif-istəyini qəbul etdirmək üçün Ankara və Bakıya mesaj verməsidir: ya bu təkliflərlə razılaşaq və yeni mərhələdə birgə hərəkət edək, ya da Minsk Qrupu yenidən diriləcək.
Telefon danışığında haqda informasiya axını da maraqlıdır. Qarabağın müzakirə edildiyi detalı Kremlin rəsmi məlumatında yer alsa da, Ankaranın yaydığı məlumatda qeyd olunmur. Bu da Qarabağ müzakirəsinin Türkiyənin marağına uyğun olmadığını göstərən detallardan biri hesab oluna bilər.
İndi Bakı və Ankara üçün əsas məsələ 4-cü bəndin icra edilməsidir. Ermənistanın Qarabağda hərbi varlığının ortadan qalxması Xankəndidəki separatçıların həll edilməsini asanlaşdıracaq. Mümkündür ki, Bakı erməni qoşunların çıxarılmasından və hədəfinə bir addım da yaxınlaşmasından sonra nələrinsə müzakirə edilə biləcəyini deməklə manevr edir, Moskva öz maraqları üçün öncədən zəmanət istəyir.
Putinin Ərdoğanla danışması isə bütün hallarda bizim əlimizin güclü olduğuna dəlalət edir. /axar.az/
Ardını oxu...
MASHREGHNEWS, İran

Müəllif: Seymur Məmmədov

Dağlıq Qarabağ böhranının sona çatması ilə İranla Azərbaycan arasında iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni fürsət yaranıb. Tərəflər bu fürsətdən yararlanmalıdır.

Qarabağ müharibəsi başa çatıb. Daha bu bölgədə müharibəyə şahidlik etməyəcəyik. İndi regional bağlı yeganə hədəf Dağlıq Qarabağın bərpasıdır.

Azərbaycan işğaldan azad olunmuş ərazilərinin bərpası üçün 2,2 milyard manat ayırıb. Aydındır ki, yenidənqurma prosesinin gedişində bu məbləğ artacaq. Bundan başqa, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev 4 yanvar 2021-ci il tarixdə Qarabağ Dirçəliş Fondunun yaradılması haqqında sərəncam da imzalayıb.

Bütün bunlarla yanaşı, aydındır ki, Bakı yenidənqurma planlarını dost ölkələrin birgə səyləri ilə daha sürətli və daha effektiv həyata keçirə bilər. Bu prosesdə iştirak etmək istəyən dost ölkələrdən biri də İrandır. Yeri gəlmişkən, Azərbaycan artıq dost saydığı ölkələri Qarabağın bərpasında iştirak etməyə dəvət edib və dəvət alanlar arasında İran da var.

Azərbaycanla qonşu olan İran həqiqətən də işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına ciddi töhfə verə bilər. Çünki bu rayonlarlar coğrafi baxımdan İrana yaxın, hətta onunla həmsərhəddir. Üstəlik, İran xammal və işçi qüvvəsi digər ölkələrlə müqayisədə aha ucuz başa gəlir.

Təəssüf ki, son illərdə Dağlıq Qarabağ bölgəsi ilə bağlı münaqişə İran-Azərbaycan əməkdaşlığının daha da genişləndirilməsinə mane olub. Çünki iki dövlətin 132 kilometrlik sərhədi ermənilərin işğalı altında olub və nəticədə həmin ərazilərin potensialından istifadə edilməyib. Nəhayət, Tehranla Bakı yaranmış əlverişli fürsətdən, mövcüd potensialdan istifadə edə, qarşılıqlı əlaqələri daha da genişləndirə bilər.

Lakin yenidənqurma işlərinə başlamazdan əvvəl bu ərazilərin minalardan təmizlənməsi lazımdır. Yeri gəlmişkən, İranın Müdafiə Nazirliyi və törəmə qurumları bu prosesdə də iştirak etməyə hazırdır. İslam Respublikasının Bakıdakı səfiri Seyid Abbas Musəvi ölkəsinin Azərbaycan ərazilərinin minalardan təmizləmə əməliyyatının bir hissəsini humanitar əsaslarla, təmənnasız həyata keçirməyə hazır olduğunu deyib.

Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyində hesab edirlər ki, işğaldan azad olunmuş bütün ərazilərin minalardan təmizlənməsinə təxminən 13 il lazımdır.

Qayıdaq Bakı-Tehran əməkdaşlığının potensialına. Azərbaycanın İranla sərhəd bölgəsinin işğaldan azad edilməsi Bakının Araz çayının enerji potensialından tam istifadəsinə yol açır. İndi Azərbaycan tərəfi Xudafərin körpüsünə də tam nəzarət edir. Ötən ilin dekabrında İranla Azərbaycan artıq bölgədə iki su elektrik stansiyasının inşası ilə bağlı yekun razılığa gəliblər. İranın energetika naziri Ərdakanianın sözlərinə görə, bu stansiyalarda elektrik enerjisi istehsalı potensialı 280 meqavat/saatdır. Bundan başqa, Xudafərin su kompleksi hər il 1,6 milyard kubmetr su tənzimləyir və 120 hektar ərazini su ilə təmin edir. İranla Azərbaycan arasında bu sahədə əməkdaşlıq müqaviləsi isə hələ 2016-cı ildə, bu ərazilər Ermənistanın işğalı altında olan zaman imzalanıb.

Beləliklə, İkinci Qarabağ müharibəsinin bitməsi ilə İran-Azərbaycan münasibətləri yeni mərhələyə qədəm qoyub. İndi Tehranla Bakı iqtisadi-ticarət əlaqələrini daha da dərinləşdirməlidir. Hər iki tərəf nəqliyyat əlaqələrini, transit imkanlarını artırmaq, siyasi, mədəni, hərbi sahələr daxil olmaqla, bütün istiqamətlərdə əməkdaşlığı inkişaf etdirmək üçün yaxşı imkanlara malikdir.

Son dövrlərdə iki ölkə sərhədindəki Astaraçay üzərindən salınmış körpünün istismara verilməsi ilə nəqliyyat əlaqələri, o cümlədən transit həcmi xeyli artıb. Bu körpü vasitəsi ilə sərhədi gündə 200-300 yük maşını keçir. Nəticədə tərəflər bölgədə ikinci belə körpünü tikmək qərarına gəlib. O, “Şimal-Cənub” dəhlizinin canlanmasında da mühüm rol oynayacaq. Yeri gəlmişkən, Azərbaycan “Şimal-Cənub” beynəlxalq dəhlizində önəmli transit ölkədir.

Beləliklə, postmüharibə dövründə İranla Azərbaycan arasında dialoq canlanmalı, yeni birgə layihələr həyata keçirilməlidir. Bu mənada, İran şirkətlərinin Qarabağın yenidən qurulmasında iştirakı ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından əlverişli fürsətdir.

(Fars dilindən tərcümə - WorldMedia.Az)

Mənbə: MASHREGHNEWS

Dünyapress TV

Xəbər lenti