Ardını oxu...
Ekspertlər Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenskinin hakimiyyətinin bir ilinə nəzər salıblar: vədlərinin çoxunu yerinə yetirməyib, hakimiyyətə dostlarını gətirib, Rusiyaya münasibətdə radikal davranmayıb...

Bir il əvvəl Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenskinin andiçmə mərasimi keçirilib. Hər hansı siyasi təcrübəyə malik olmamasına baxmayaraq, o, ikinci turda sələfi Pyotr Poroşenkonu məğlub edərək seçicilərin səslərinin 73%-ni qazanıb.

Zelensk bu müddət ərzində bəzi seçkiqabağı vədlərini yerinə yetirməyə, xüsusilə də deputat toxunulmazlığını ləğv etməyə müvəffəq olub. Bununla yanaşı, Donbassda vəd edilən sülhü o, hələ də gətirməyib. O, həmçinin ölkədə aparılan islahatlarda ciddi irəliləyişə nail ola və əlində hakimiyyəti görünməmiş səviyyədə cəmləşdirməsinə baxmayaraq, "yoxsulluq dövrü"nün öhdəsindən gələ bilməyib. Onu tez-tez həm də mübarizə aparacağını vəd etdiyi şəxsləri vəzifələrə təyin etmək texnikasından istifadə etdiyi üçün tənqid hədəfinə çevirirlər. Bu isə onun işinin effektivliyinə və kadr qıtlığına təsir edir: tez-tez əsas vəzifələrə namizəd yoxdur və ya onlar keçmiş məmurlar arasından axtarılmalıdır.

Gözləntilərə baxmayaraq, Rusiya ilə münasibətlərin normallaşması da baş verməyib: antirusiya ritorikası Zelenski ofisi tərəfindən nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb, lakin yeni prezident Rusiyanı Ukraynanın şərqindəki münaqişədə ittiham etməyə davam edir və Moskvaya qarşı sanksiyaları gücləndirməyə çağırır.

RİA Novosti-nin keçirdiyi sorğuda iştirak edən ekspertlər hesab edirlər ki, Zelenski "bütün bu müddət ərzində prezident olmağı öyrəndi, amma hələ də gəmini fırtınada necə idarə etmək lazım gəldiyini başa düşmür".

Dövlət başçısı postunda olduğu bir ili qiymətləndirən Zelenski, bu dövrdə daha az sadəlövh və daha sərt olduğunu, lakin hələ də yeni rola öyrəşmədiyini bildirib.

"Turborejim"

Zelenskinin bir illik hakimiyyəti dövründə ölkədəki bütün dəyişikliklər "turborejim"də baş verib. Hakim partiya prezidentin və onun ətrafının arzusu ilə baş verən bütün dəyişiklikləri, müəyyən edilmiş qaydaların və məmurların tez-tez dəyişməsini, həmçinin Ali Radada qərarları qəbul etmək istəyini məhz belə xarakterizə edib. Zelenskinin andiçmə günündə ilk qərarı parlamentin buraxılması və ötən ilin yayında keçirilmiş növbədənkənar seçkilərin elan edilməsi oldu. Nəticədə, prezident partiyası 246 mandat əldə edib (zəruri 226 mandatı) və müstəqil koalisiya formalaşdırıb.

Ukrayna siyasi leksikonunda müxalifətin dili ilə "yaşıl printer" termini ortaya çıxdı, çünki "Xalqın xidmətçisi"nin deputatları işin əvvəlində qanunlara, demək olar ki, gecə-gündüz səs verdilər. Bununla yanaşı, hətta həmin qanunların mətnini belə görmək imkanları yox idi. Bu hadisə ona görə yaşıl adlandırılırdı ki, "xidmətçilər"in partiyasının rəmzi yaşıl rəngdə idi.

Rada bir il ərzində həqiqətən də 180-dən çox qanun qəbul edə bilib. Zelenskinin ətrafı konstitusiyada deputat toxunulmazlığının ləğvi ilə bağlı dəyişikliyə nail oldu. Hazırkı prezidentin hakimiyyətə gəlişinə qədər bu ideya illərlə Radada tormozlanıb. Eyni zamanda, qəbul edilmiş yeniliyə görə, deputata qarşı cinayət işini yalnız prezidentin təqdimatı ilə parlamentin təyin etdiyi Baş prokuror qaldıra bilər. Zelenskinin təşəbbüsü ilə Radada impiçment haqqında qanun, açıq regional siyahıları nəzərdə tutan yeni Seçki Məcəlləsi qəbul edilib.

Kadr qıtlığı və "dostbazlıq"

Kadr siyasəti Zelenski idarəetməsinin əsas probleminə çevrilib: ölkəni idarə etmək üçün komandası olmayan adam hakimiyyətə gəlib. Seçkiqabağı ideya olan hakimiyyətə mümkün qədər çox yeni şəxslərin gətirilməsi siyasəti də iflasa uğradı.

"Zelenski və seçicilər düşünürdülər ki, vəzifələrə gətirmək üçün kifayət qədər yeni adam var və hər şeyi tez bir zamanda açmaq mümkündür. Amma məlum oldu ki, belə adamlar yoxdur. Çətin problemləri tez və asanlıqla həll etmək olmaz", - deyə ukraynalı politoloq Vladimir Fesenko bildirir.

"Xalqın xidmətçisi"nin deputatları arasında yeni şəxslər tez bir zamanda "köhnələrə"çevriliblər. Faktiki olaraq, hakimiyyət partiyası qeyri-formal təsir qruplarına bölünüb və artıq çoxdan qeyri-sabit fəaliyyət göstərir. Torpaq bazarı və "Bank fəaliyyətinin bəzi tənzimləmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi üzrə qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər edilməsi haqqında" qanunlarla bağlı son əsas səsvermələr göstərdi ki, Zelenskinin Radada sabit koalisiyası artıq yoxdur.

"Komandanı tələsik yığdığı üçün onun intizamlılığının, səfərbərliyinin yeganə meyarı o, özüdür. Çünki ideoloji və ya dəyər amili yoxdur. Zelenski olmasa, onun yaratdığı sistem də olmayacaq", - deyə Fesenko hesab edir.

Səmərəsiz kadr siyasəti Ukrayna iqtisadiyyatında da problemlərə gətirib çıxardı. Baş nazir Aleksey Qonçaruk başda olmaqla, Zelenskinin ilk hökuməti dövlət büdcəsinə gəlirlərin daxilolmasını iflasa uğratdı, bu da sosial ödənişlərlə bağlı problemlər yaratdı və nəticədə Nazirlər Kabineti istefası verməli oldu . Qonçaruku əvəz etməyə Denis Şmıqal gəldi. Eyni zamanda, Qonçarukun keçmiş hökumətinin bəzi üzvlərini hələ də Zelenskinin ofisində axtarırlar. Ukrayna Radasında tezliklə koronavirus epidemiyasının baş verməsi fonunda iqtisadiyyatın sabitləşdirilməsi üçün plan təklif edə bilməyən bu Nazirlər Kabinetinin də istefaya gedəcəyini istisna etmirlər.

"Kadr siyasətində qəribə şeylər baş verir - hakimiyyətə artıq sadəcə keçmişdən olan insanlar yox, çox şübhəli siyasi bioqrafiyaya malik insanlar qayıdır. Özü də bütün düşərgələrdən: həm Viktor Yanukoviçin (eks-prezident) düşərgəsindən, həm də Pyotr Poroşenkonun düşərgəsindən. Aydındır ki, kadr siyasəti yoxdur", - deyə "UA Mərkəzi "İctimai Təşkilatının rəhbəri Oleq Rıbaçuk "Novoye vremya" nəşri üçün yazdığı köşədə bildirib.

Ukraynanın Siyasi Təhlili və Menecment İnstitutunun direktoru Ruslan Bortnikin sözlərinə görə, kadr siyasətindəki səhvlər aydındır, çünki Zelenski yarım ildən sonra hökuməti, Baş prokuroru və prezident ofisinin rəhbərini dəyişmək məcburiyyətində qalıb. "Bu, onun kadr siyasətinin sistemsiz olduğunu göstərir, tez-tez təsadüfi insanlar hakimiyyətə gəlirlər və hətta reytinqin düşməsi hesabına belə, onlardan tez yaxa qurtarmaq lazım gəlir", - deyə ekspert RİA Novosti-yə bildirib.

Zelenskinin seçkilərdə qalib gəlməsinə kömək edən amillərdən biri onun sələflərinin dövründə olduğu kimi, dostlarını və qohumlarını hakim postlara təyin etməyəcəyi barədə vədi idi.

"Narahat olmayın. Bizdə qohumbazlıq olmayacaq", - Zelenski 2019-cu ilin aprelində jurnalistlərin onun dövlət vəzifələrinə kimləri təyin edəcəyi barədə suallarına cavab olaraq bildirmişdi. Bir il sonra dövləti vəzifəyə "Studiya Kvartal 95"in ("95-ci məhəllənin studiyası" - Zelenskinin təsisçilərindən biri olduğu audiovizual şirkət-red.) növbəti iştirakçısı təyin ediləndə ukraynalılar artıq təəccüblənmirdilər.

Zelenski ilk qərarı ilə uşaqlıq dostu, bundan əvvəl "Kvatral 95" ASC-nin rəhbəri işləmiş İvan Bakanovu təhlükəsizlik xidmətinin rəhbəri təyin etdi. Zelenskinin çoxillik yoldaşı və biznes tərəfdaşı, "Kvartal 95" studiyasının həmtəsisçisi Sergey Şefir onun məsləhətçisi oldu. Prezidentin ofisinin rəhbəri "Kvartal"ın hüquqşünası və Zelenskinin dostu Andrey Yermak idi. "Kvartal"dan hakimiyyət postların təyin olunanların sayı artıq çoxdandır zarafat mövzusudur. Məsələn, tez-tez deyirlər ki, nə əcəb keçəl (Zelenskinin yaxın dostu Yevgeni Koşevin belə adlandırılır-red.) hələ də vəzifəsiz qalıb?! Ukraynalı jurnalistlər zarafatla deyirlər ki, "kvartalçılar" sona çatandan sonra kollektivin konsertlərində hamıdan möhkəm əl çalan və qəhqəhə çəkən insanları vəzifəyə qoymaq mümkün olacaq.

Korrupsiyaya qarşı mübarizə və vəd edilən enişlər

Poroşenko ilə stadiondakı debatlarda Zelenski əlamətdar bir cümlə işdib: "Mən sizin hökmünüzəm". Zelenskinin ətrafının əsas seçkiqabağı şüarlardan biri belə səslənirdi: "Bahar gələcək, biz əkəcəyik". Dəfələrlə korrupsiyaya qarşı dözümlülüyün sıfır səviyyəsində olacağını bəyan etməsinə, ölkədə proseslərin "öz adamları" tərəfindən idarə olunma dövrünün Poroşenkonun prezidentliyi ilə bir yerdə başa çatdığını nümayiş etdirmək cəhdlərinə baxmayaraq, Zelenski özü artıq böyük korrupsiya qalmaqalına bulaşıb.

Mart ayının sonunda prezident ofisinin rəhbəri Yermakın qardaşının dövlət vəzifələrinə namizədlərlə söhbətlər apardığını və bunun üçün pul aldığını göstərən videogörüntülər yayımlandı. Yalnız bir həftə sonra, Zelenskinin ofisində bu qalmaqala reaksiya verildi. Qeyd edildi ki, videodakı şəxslərdən heç biri hələ ki vəzifələrə təyinat almayıb, amma "bütün göstərilən faktlar diqqətlə yoxlanılmalıdır". Daha sonra Araşdırma üzrə Dövlət Bürosu Yermakın dövlət vəzifələrinin satılmasına dair materialların yayılması ilə bağlı ərizəsi üzrə cinayət işi açdı. Antikorrupsiya Prokurorluğu şəxslərin dövlət hakimiyyəti orqanlarına vəzifəyə təyin edilməsi zamanı sui-istifadə hallarına yol verilməsi faktı üzrə cinayət işi qaldırıb. Daha sonra bu işi "dələduzluq" kimi təsnifləşdirdilər.

Zelenski özü, bir il ərzində korrupsionerlərin "əkilməsi" barədə vədini niyə yerinə yetirmədiyini izah edərkən deyib ki, hüquq-mühafizə orqanlarına birbaşa təsir göstərə bilməz. Bu müddət ərzində üzərinə getdikləri səs-küylü işlərdən biri Poroşenko barəsində cinayət işinin icraatı olub. O, "dövlətə xəyanət", "cinayət yolu ilə əldə edilən gəlirlərin leqallaşdırılması" və "hakimiyyətdən sui-istifadə" maddələri ilə başlanmış 16 cinayət işinin fiqurantıdır.

Donbass fasilədə

Zelenski il ərzində öz işində Donbasdakı hərbi münaqişənin dayandırılmasına daha çox diqqət yetirib. Ötən ilin sonlarında Fransa, Almaniya, Ukrayna və Rusiya liderləri üç illik fasilədən sonra "Normand formatı"nda danışıqlar masası arxasına əyləşdilər. Ukraynanın şərqində keçirilən görüşün nəticələrinə əsasən, bir sıra bəndlərin qüvvəyə minməsi, həmçinin, RF və özünü respublika elan etmiş DXR və LXR ilə "saxlanan" şəxslərin mübadiləsi həyata keçirilir.

"Əminəm ki, mənim kondensiyamla bu müharibəni bitirəcəyik... Əgər Minsk prosesi işləməsə, mən bir il işləməyə hazıram, biz taktikanı dəyişməyə hazırıq. Hələ bir il keçməyib", - deyə Zelenski dəfələrlə bəyan edib.

Minskdəki Donbass üzrə əlaqə qrupu regionun xüsusi statusu haqqında qanunun qüvvəyə minməsi qaydasını müəyyən edən "Ştaynmayer formulunu" razılaşdırıb. Formulun Ukrayna paytaxtında razılaşdırılmasından sonra, eləcə də ölkənin bir sıra digər şəhərlərində Kiyevin bu cür qərarının əleyhdarlarının mitinqi keçirilib. Donbassın statusu haqqında qanun hələ də Radanın divarları arasında görünmür.

Zelenski may ayında Minskdəki əlaqə qrupunun tərkibini gücləndirdi, ora, o cümlədən, Baş nazirin müavini, Ukraynanın müvəqqəti işğal edilmiş ərazilərinin məsələləri üzrə nazir Aleksey Reznikov daxil oldu.

"Danışıqlar prosesinin donu açılıb və bu, şübhəsiz, Zelenskinin müsbət tərəfidir. Amma təəssüf ki, "Normand dördlüyü" nün ikinci görüşü baş tutmadı. Burada koronavirus səbəb deyil, səbəb ilk görüşün nəticələrinin hələ yerinə yetirilməməsidir. Başlanğıcın müsbət olmasına baxmayaraq, bu gün Zelenski müəyyən qəti addımlara yaxınlaşıb ki, Donbassla bağlı mürəkkəb qərarlar qəbul etmək lazımdır. Aydındır ki, bu məsələdə ölkə daxilində sağ radikallardan istifadə ediləcək. Lakin bunsuz da yenidən inteqrasiya mümkün deyil", - deyə Bortnik agentliyə vəziyyəti şərh edərkən bildirib.

Moskva və Qərblə münasibətlər

Xarici siyasətdə Zelenski Kiyevin avrointeqrasiya istiqamətini saxlayıb və NATO ilə əməkdaşlığı davam etdirir. Bununla yanaşı, prezidentin ofisində NATO və Aİ-yə üzvlüyə ümidin yaxın onilliklərdə qalmayacağı şəraitdə Ukraynanın necə xarici siyasət yürüdəcəyinə dair dəqiq strategiya yoxdur.

"Komanda strateji planlaşdırmanı hiss etmir - bu, ilk növbədə, prioritetlərin müəyyən edilməsidir. Əslində, biz köhnə xoşniyyətli çoxvektorluğu davam etdiririk", - deyə Beynəlxalq Perspektiv Tədqiqatlar Mərkəzinin eksperti Nikolay Kapitonenko bildirib.

Politoloq Bortnik isə öz növbəsində bildirib ki, çoxvektorluq siyasətinə qayıtmaqdan danışmağa dəyməz, yeni prezident sadəcə Avrointeqrasiyanı Poroşenko kimi canfəşanlıqla irəli aparmır.

"Biz Avropaya inteqrasiya prosesini dayandırmışıq, lakin buna nə Zelenskinin mövqeyi, nə böhran, nə də koronavirus təsir etməyib. Sadəcə Qərb Ukraynadan bir qədər geri çəkilib və öz problemlərinə qayıdıb. Heç kim Aİ və NATO kursundan imtina etmir, bu vəziyyət Konstitusiyada da qalır, lakin heç kim bu prosesləri sürətləndirmir", - ekspert belə hesab edir.

Rusiya ilə münasibətlərdə Ukrayna tərəfi aqressiv ritorikanı nəzərəçarpacaq dərəcədə yığışdırıb. Rəsmi Kiyev Donbass məsələsində Moskva ilə təmas nöqtələrini tapmaq üçün danışıqlarda "Krımın işğaldan azad olunması"məsələsini hətta mötərizədən çıxarıb. Bundan başqa, Ukrayna hakimiyyəti nümayəndələri mütəmadi olaraq informasiya məkanına Krıma su vermək ideyasını atırlar.

"Bizdə Rusiya ilə münasibətlər gürcü ssenarisi üzrə gedir, burada bir tərəfdən, vacib tranzit qaz müqaviləsi bağlanıb, ticarət üçün əngəllər azalıb, digər tərəfdən isə hansısa siyasi normallaşmadan danışmağa dəyməz. Rusiyanın Ukraynada səfiri yoxdur və siyasi münasibətlər çox aşağı səviyyədədir", - Bortnik hesab edir.

Donbassda vəziyyət fonunda Moskva ilə Kiyev arasında münasibətlər pisləşib. Ukrayna hökuməti əvvəllər dəfələrlə Rusiyanı ölkənin daxili işlərinə qarışmaqda ittiham edib. 2015-ci ilin yanvarında Ali Rada Rusiya Federasiyasını "təcavüzkar ölkə" adlandırdığı bəyanatı qəbul edib. Rusiya Ukrayna tərəfinin ittihamlarını inkar edir və qəbuledilməz adlandırır. Moskva dəfələrlə bəyan edib ki, ukraynadaxili münaqişənin tərəfi deyil və Kiyevin siyasi və iqtisadi böhrandan çıxmasında maraqlıdır.

Krım 2014-cü ilin martında keçirilmiş referendumdan sonra Rusiyanın bir regionuna çevrilib ki, burada da Krım seçicilərinin 96,77% -i, Sevastopol sakinlərinin isə 95,6% -i Rusiyanın tərkibinə daxil olduqlarını bəyan ediblər. Krım hakimiyyəti Ukraynada dövlət çevrilişindən sonra 2014-cü ilin fevralında referendum keçirib. Ukrayna əvvəlkitək Krımı özünün, lakin müvəqqəti olaraq işğal edilmiş ərazisi sayır. Rusiya rəhbərliyi dəfələrlə bəyan edib ki, "Krım sakinləri beynəlxalq hüquqa və BMT-nin Nizamnaməsinə tam uyğun olaraq Rusiya ilə birləşməyə səs veriblər". Rusiya prezidentinin sözlərinə görə, Krım məsələsi "tam qapanıb".

Reytinqin düşməsi

Səhvlərə və cəmiyyətə həmişə aydın olmayan qərarlara baxmayaraq, əgər yaxın zamanlarda keçirilsəydi, Zelenski yenidən seçkilərdə qalib gələcəkdi. Sosial sorğuların son nəticələrinə görə, onun üçün potensial seçicilərin 40% - dən çoxu səs verməyə hazırdır.

Ötən il seçkinin ilk turunun nəticələrinə görə, o, bütün namizədlər arasında səslərin ən çoxunu (30,24%), o zamankı prezident Poroşenkodan iki dəfə artığını qazanıb. Seçkinin ikinci turunda Zelenski səslərin 73,22% qazanaraq qalib gəlib.

"Zelenskinin Partiyası on ay ərzində öz seçicisinin dördə birini itirib, Zelenskinin özü isə seçicilərinin 30% -ni itirib. Baxmayaraq ki, reytinqlər yüksək olaraq qalır, yüksək hədd 73%-dir, onların itirilməsi dinamikası hələ də mənfidir. Bu, Yanukoviç və Poroşenkonun qarşılaşdığı eyni tendensiyalarla müqayisə edilə bilər", - deyə Bortnik RİA Novosti-yə bildirib.

Onun fikrincə, cəmiyyətdə çoxları bu elektoral inqilabın, sistemsiz siyasətin seçilməsinin siyasi inqilaba və sosial-iqtisadi əlaqələrin transformasiyasına gətirib çıxaracağını gözləyirdi. Lakin bu baş vermədi və Zelenski sələflərdən ona qalan idarəetmə sisteminə rəhbərlik etməkdədir.

Oxşar fikirləri "Demokratiya evi" Mərkəzinin siyasi analitiki Anatoli Oktisyuk ifadə edib.

"Belə təəssürat yaranır ki, hakimiyyət dəyişib, köhnə qaydalar isə sadəcə, Poroşenko dövründə olduğu kimi sərt deyil. Mənə elə gəlir ki, Zelenski oliqarxlardan qorxur, reytinqini itirməkdən və ya kiminsə onun haqqında pis yazmasından qorxur. Axı, hamının alqışlamalı olduğu aktyor sindromu heç yerə getməyib", - deyə politoloq bildirib.
Ardını oxu...
Andrey Piontkovski

“Obozrevatel”, Ukrayna, 18 may 2020-ci il

SARS-CoV-2 pandemiyasına görə Çinin məsuliyyəti böyükdür. Birincisi, Çinin kommunist rəhbərləri efiopiyalı marksist Qebreisusla birlikdə epidemiyanın miqyasını şüurlu şəkildə gizlədib və dünyanı əmin ediblər ki, koronavirus insandan insana keçmir. Özü epidemiya ilə parlaq şəkildə mübarizə aparan Tayvanın çarəsiz xəbərdarlıqları Qebreisus tərəfindən nəzərə alınmayıb. Onun sinfi şüuruna görə, Tayvan Çinin üsyankar əyaləti olub.

Bundan əlavə, kifayət qədər tezliklə aydın olub ki, “dinc virus”, zamanında Çernobıl AES-in 4-cü blokundan sızan “dinc atom” kimi, 2019-cu ildə xanım Şi Çjenlinin rəhbərlik etdiyi Uhan Virusologiya İnstitutundan yayılıb. Bu, başı öz sınaqlarına qarışmış olan alimlərin peşmançılıq törədən diqqətsizliyidir.

“Smoking gun” (“Tüstülənən pistolet”) – Şi Çjenli və onunla birlikdə Şimali Karolina Universitetində işləyən həmkarlarının məqaləsi (“A SARS-like cluster of circulating bat coronaviruses shows potential for human emergence”) “Nature Меdicine” elmi jurnalının səhifələrində (“Nature Меdicine” 21, 1508–1513, 2015) ortaya çıxdı. Burada müəlliflər peyğəmbərcəsinə bildirmişlər ki, “Biz gələcəkdə təhdid təşkil edə biləcək hibrid virus yaratdıq” (“We generated chimera virus which may pose future threats”).

Şi Çjenlinin həmkarları ilə birlikdə yaratdığı hibrid virus (chimera virus) irsi olaraq, onların bu uğurlarını elmi ictimaiyyətə fəxrlə təqdim etdiyi kimi, özünün hər iki “valideynindən” faydalı xüsusiyyətlər, SARS-dan insanlara yoluxma qabiliyyəti, insanlar üçün zərərsiz olan yarasa koronavirusundan isə SARS-a nisbətən çox böyük olan yayılma sürəti alıb.

Bu qədər təhlükəli olan tədqiqatlar ABŞ-da qadağan edilib və 2015-ci ildə elmi kollektivin bir hissəsi bütün işçi materiallarla birlikdə Uhana gedib. Və onlar burada öz tədqiqatlarını artıq Çin Elmlər Akademiyasının institutunda, Şi Çjenlinin rəhbərlik etdiyi laboratoriyada davam etdiriblər. Təhlükəli hibrid virus da azadlığa bu laboratoriyadan çıxıb.

Bu ilin mart və aprel aylarında ABŞ-ın və digər Qərb dövlətlərinin liderləri pandemiyaya görə Çinin məsuliyyət daşıması məsələsini daha sərt şəkildə qaldırmağa başladılar.

Çinə “böhtan atanlara” yönəlik qəzəbli məzəmmət isə 15 apreldə özünəxas parlaq obrazlı tərzdə RF Xarici işlər naziri Lavrovdan gəldi: “Bu, qətiyyən yolverilməzdir. Hamını özünüz kimi qiymətləndirmək lazım deyil. Qərbli həmkarlarımızın bütün hədləri və ləyaqəti aşan belə düşüncələrindən adamın başında tüklər tikan-tikan olur ”.

Çinin məsuliyyəti haqqında gedən diskussiyalar gözlənilmədən Kremlin təbliğat kanallarına keçdikdən sonra cənab nazirin başındakı tüklərin necə olması haqqında yalnız təxminlər irəli sürmək olar. Cəmi iki gün ərzində orada gedən diskussiyalar bütün hədləri və ləyaqəti aşdı. V. Solovyevin 20 apreldəki proqramı isə apofeoz oldu.

Birincisi, əfsanəvi Şi Çjenlinin “Nature Меdicine” elmi jurnalında nəşr olunan məşhur elmi məqaləsinə istinad edilməklə, ilk dəfə olaraq Rusiyanın geniş tamaşaçı kütləsinə süni koronavirusun (potentialfor humanemergence) 2014-cü ildə yaradılması, bu tədqiqatların ABŞ-da qadağan edilməsi, xanım Şi başda olmaqla, elmi heyətin bir hissəsinin Uhana köçməsi haqqında geniş danışıldı.



Rusiya Elmlər Akademiyası Uzaq Şərq İnstitutunun direktoru vəzifəsini müvəqqəti icra edən Aleksey Maslovun çox qiymətli şəhadəti isə bütün gələcək beynəlxalq təhqiqatlar və məhkəmə prosesləri üçün həqiqi sensasiya oldu. Maslov nomenkulaturanın 1 №-li çinşünasıdır, RF Prezidentinin Çin səfərləri zamanı daima nümayəndə heyətinə daxil edilir, Rusiya və Çinin dərin strateji tərəfdaşlığı ideyasını izah və təbliğ edərək, tez-tez televizorda gözə dəyir. Lakin 20 apreldə biz qocaman çinşünasın “Susa bilmərəm!” stilində olan etirazını, onun Çinin ünvanına söylədiyi çoxsaylı ittihamları eşitdik. Bu ittihamlar trampların, consonların bəyanatlarından daha sərt və konkret idi: “Görünən odur ki, sızma Uhan laboratoriyasından baş verib, Çin çoxdandır ki, virusun insanlara aşılanması da daxil olmaqla, orada aparılan təhlükəli təcrübələri maliyyələşdirir. Laboratoriyada ölüm səviyyəsi çox yüksəkdir. Uhanda karantin öncə Şi Çjenlinin laboratoriyasının, sonra bütün Virusologiya İnstitutunun blokadaya alınmasından başlayıb və yalnız ondan sonra şəhərə tətbiq edilib”.

Bu, nə idi? Belə səviyyədə olan bir məmur (Maslov, hər şeydən öncə, məmurdur) informasiya qoşunlarının qruppenfürerinin simvolik verilişində icazəsiz, üstəlik, yuxarıdan birbaşa göstəriş olmadan, bizim Çinlə olan “qardaş münasibətləri”nin kontekstində, küfr olan belə şeyləri dilə gətirə bilməzdi. Əks halda, onların hər ikisi indi güllələnmiş və ya daha pisi, müalicə prosesində Çində istehsal olunmuş süni tənəffüs aparatına qoşulmuş olardı.


Ancaq 20 apreldən sonra Çinin məsuliyyəti məsələsi Rusiyanın rəsmi KİV-lərində bir daha görünmədi. Maslov mütəmadi olaraq ekranda görünür, lakin əvvəllər olduğu kimi, yalnız siyasi baxımdan korrekt olan paradiqma (“Moskva-Pekin, xalqlar birgə irəliləyir, Putin və Şi bizi eşidir, bizi eşidir…”) çərçivəsində danışır.

Aprelin 15-i ilə 20-si arasında və 20-sindən sonra nə baş verdiyini anlamaq üçün Rusiya-Çin münasibətlərinin ümumi kontekstinə diqqət edək.

Rusiyanın postkommunist hakimiyyəti ötən əsrin son çərəyində ardıcıl şəkildə və ürəkdən, birtərəfli qaydada Çinə strateji güzəştə gedib. Bunu dünya tarixinin misilsiz geopsixoloji fenomeni adlandırmaq olar. Çinlilər Soyuq Müharibədə məğlub olmaları, dünya supergücü statusunu itirmələri və imperiyanın dağılması nəticəsində hikkəli rus siyasi “elitası”nda yaranmış olan dərin kompleksdən öz maraqları naminə mükəmməl formada istifadə etdilər.

Hakimiyyət və hakimiyyətətrafı dairələrdə birdən dəb halına gəlmiş olan “avrasiyaçılıq” ideoloji baxımdan ikinci dərəcəli idi, Qərbdən inciklik funksiyası daşıyırdı və Rusiya “elitası” üçün Qərblə münasibətlərin böhranlı günlərində psixoloji döşəkcə rolunu yerinə yetirirdi. Blokun (rus şairi Aleksandr Blok – tərc.) qıyıq və ac gözlü skifləri asiyalı sifətləri ilə döndükləri, onlar üçün əbədi cazibə və nifrət yeri olan Qərbi qorxutmağı və şantaj etməyi çox istəyirdilər. Tədricən maska (yeri gəlmişkən, müasir Asiya ilə heç bir ortaq cəhəti olmayan) artdı və Rusiya “elitası”nın heç bir sifəti qalmadı.

Çinlilər bütün bunların hamısını gözəl başa düşür və rus oyunlarına pessimist, eyni zamanda qaçılmaz dozada iltifatlı və təkəbbürlü ikrahla işgüzar yanaşırdılar.

İllər ötdü. Rus pasiyentin ağır ruhi xəstəliyi əhəmiyyətli dərəcədə şiddətləndi. “Qərbdən inciklik”, “Qərblə qarşıdurma” tədricən böyüyərək pravoslav-oğru cüdoxeriyasının (Putin rejiminə verilən adlardan biri – tərc.) dekadent anqlo-sakson dünyası ilə tammiqyaslı hibrid müharibəsinə çevrildi. Uyğun olaraq, bizim Karpat dağlarından enən, özünün əlavə ruhanilik xromosomunu havada yelləyən aryan tayfamızın Çindən yalnız psixoloji deyil, artıq siyasi və iqtisadi asılılığı da artdı.

24 may 2014-cü ildə ÇXR Sədrinin müavini yoldaş Li Yuançao, Sankt-Peterburq iqtisadi forumunda şimallı barbarların rəhbərinə birbaşa müraciət edərək bəyan etdi: “Sizin əraziniz böyük və zəngindir. Ancaq burada qayda-qanun yoxdur. Əməksevər Çin xalqı gələcək və özünün Səma Nizamını təsis edəcək”.

Pekin hələ ki, RF-nin Yeni Nizam qarşısında formal təslim olması məsələsində təkid etmir, çünki mövcud Rusiya administrasiyası Uzaq Şərq və Sibirdə qalib dövlətlə aktiv, səmimi və məhsuldar əməkdaşlıq edir, Səmalar İmperiyasının “həyati maraqlar zonası”nın planlı şəkildə genişləndirilməsinə şərait yaradır. Çin bu gün Rusiyadan “qabaqcıl iqtisadi inkişaf zonaları”nı həzm etmək üçün ona lazım olan hər şeyi alır.

Proses geridönməz xarakter alır və (Pekin tərəfindən seçilən) hansısa bir anda xammal əlavəsilə metropoliyanın qardaş əməkdaşlığının parametrləri hüquqi baxımdan da sənədləşdiriləcək. 1689-cu ildə imzalanmış Nerçin sazişinə əsasən, Orta Krallığa aid olan torpaqlar, istənilən halda, tarixi Vətənin tərkibinə qayıdacaq. Çinin həyati maraq dairəsinə daxil olan digər ərazilər, bu və ya başqa formada, ona dost olan subyektlər kimi institutlaşdırılacaq.

Rusiya “elitası” Çinin araba karvanından öz arıq yumruğu ilə lovğa pindosları (burada “pindos” ifadəsi Rusiyada amerikanlara verilən aşağılayıcı ad mənasında işlədilir – tərc.) hədələyərək, “Biz böyük Çinlə birlikdə 1,5 milyardıq!” deyərək, özünün doğma Yuan İmperiyası limanına tarixi dönüşünü dərin məmnunluq hissilə qəbul edir.

Məmur Aleksey Maslovun 4 dəqiqəlik həqiqət anları yalnız, eyni zamanda heç o qədər də koronavirusla bağlı deyildi. Bu, Rusiyanın hakimiyyət zirvəsində olan hansısa aktyorların Böyük Qardaşın boğucu qucaqlamasından son anda qurtulmaq üçün çarəsizlikdən etdiyi bir cəhd idi. İstinad edilən videoçarxa mütləq baxın, görün, Maslov bu 4 dəqiqədə necə danışır. Ölkədə Rusiya-Çin münasibətlərinin həqiqi mahiyyəti haqqında ən məlumatlı və bu saxta münasibətlər sistemində çoxdan yer almış olan bu adam çiyinlərini geniş açaraq, sanki hər gün söylədiyi, adiləşmiş yalanların böyük yükünü üzərindən ataraq, ona həvalə edilən mətni emosional yüksəlişdə, açıq görünən məmnunluqla tələffüz edir.

Növbəti gün naməlum nüfuzlu fiqurların RF-nin intiharçı xarici siyasət kursunu dəyişmək üçün etdiyi ötkəm cəhdin qarşısı Pekindən ən yüksək səviyyədə gələn kəskin çımxırıqla qətiyyətlə alındı.

Antimilli, tamamilə korrupsiyalaşmış, dəyərsiz və bayağı, Rusiyanın ləyaqətini təhqir edən Putin rejiminin getməsi üçün minlərlə səbəb vardır. Lakin tək elə birincisi yetərlidir, bu rejim Rusiyanı ləğvetmə komissiyasıdır.

Tərcümə Strateq.az-ındır
Ardını oxu...
Fələstin İsrail hökumətinin bu ölkənin torpaqlarını öz ərazisinə birləşdirmək niyyəti fonunda İsrail və ABŞ-la bütün sazişləri pozması barədə qərar qəbul edib.

Teleqraf.com xəbər verir ki, bu barədə "Al-Cazirə" telekanalının birbaşa yayımında Fələstin milli administrasiyasının başçısı Mahmud Abbas bildirib.

"Fələstin Azadlıq Təşkilatı və Fələstin dövləti bü gündən ABŞ və İsrail hökumətləri ilə təhlükəsizliklə bağlı olan razılaşmalarla üzərinə götürdüyü bütün öhdəliklərdən çıxır", - Abbas deyib.

Fələstin lideri bü gündən İsraili "Fələstinin işğal edilmiş ərazisindəki işğal qüvvəsi" kimi beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında məsuliyyət daşımağa çağırıb.
Ardını oxu...
Qorqud partiyasının İranla bağlı bəyanatı

Bu yaxınlardan İran İslam Respublikasının ölkəmizə qarşı növbəti xəyanəti üzə çıxdı. Belə ki, İran Azərbaycan sərhəddində, erməni qəsbkarları tərəfindən işğal olunmuş torpağımızda, bizim razılığımız olmadan su elektrik stansiyası, hidroqovşaq və körpü tikərək istifadəyə vermişdir. Bu tikilişlə bağlı məsələ hələ 1998-ci ildə müzakirəyə çıxarılmış, lakin o vaxtkı prezidentimiz mərhum Heydər Əliyev tərəfindən rədd edilmişdi. Buna baxmayaraq İran gizlində bu tikiliyə başlamış və 2010-cu ildə tikilişi başa çatdırmışdır. Bu tikilişin rəsmi müqaviləsi isə 2016-cı ildə yenidən gündəmə gətirilmiş və qeyri-müəyyən səbəbdən MM-də ratifikasiya olunmuşdur. Tikilmiş bu körpü vasitəsilə bu gün zəbt olunmuş Azərbaycan ərazilərinə İrandan gecə-gündüz naməlum yüklər daşınır ki, bu da düşmənlərimizin güclənməsinə xidmət edir.

Qarabağ müharibəsində İranın ermənilərə verdiyi ciddi dəstək sayəsində Azərbaycan torpaqları işğal olundu və bu xəyanətin bu günkü davamı nəticəsində də min üç yüz hektar torpağımız, qəbiristanlıq və s. müxtəlif mədəni abidələrimiz su altında qaldı. Şiə ölkəsi sayılan İranın, əhalisinin əksəriyyəti Azəri türkü olan xalqının şiə qardaşlarına yox, xristian ermənilərə verdiyi açıq dəstək onu göstərir ki, İran əslində elan etdiyi kimi İslam dövləti deyil. Bu dövlət terroru, qəsbkarları dəstəkləyən terror dövlətidir. Bunun da əsas səbəbi, hakimiyyətdə olan bu günkü mollaların - İranın əsl tarixindən xəbəri olmayan əsilsiz insanlar olmasıdır. Onlar İran ölkəsinin nə demək olduğunu anlamırlar və İranın min illik ənənələrini məhv etməklə məşğuldurlar.

Bu gün İran İslam Respublikası adlanan ölkə öz adını - qədim Albaniya şahları olan Gilar bəg-ərənlərinin "Ərən" (Aran/Eran) adından götürmüşdür. Giların (Cəlair) Ərənşahlar nəsli 5500 illik İran tarixinin 5400 ilini İrana şahlıq etmişlər və İran bu Qacar şahlarının Allah tərəfindən qorunan mülkü olmuşdur. Yalnız son yüz ildə adi insanlar, Allahın Özünə qulluq üçün seçdiyi Cəlair-Qacarların hakimiyyətinə son qoymuş və Allahın Mülkündə İran İslam Respublikası yaratmışlar. İslam dahilərinin əsərlərinin birinin də əsl mənasını anlamayan bugünkü İran ayətullaları və mollaları - Allahın pak dini olan şiəliyi terror alətinə çevrmişlər. Bunun nəticəsidir ki, bu gün İran dünyada terrorizmə dəstək verən ölkə kimi də tanınır.

Azərbaycanın Qorqud partiyası - qədim Albaniyanın Ərənşahlar nəsli törəmələrinin partiyasıdır. Bu partiya eyni zamanda Qor yolu gedənlərin, yəni Quranın batini mənalarını bilənlərin partiyasıdır və biz tariximizi, fəlsəfəmizi "Batini-Quran" kitabında yazmışıq. Biz, bu gün İran adlanan qədim Albaniyanın Ərən şahlarının törəmələri və varisləri haqqı ilə, Qorqud partiyası adından bəyan edirik.

1. Bu gün İran adlanan ölkə - ən qədim Assur şahlığının varisi olan Azərbaycan səltənətinin bir hissəsidir. Assur-Azərbaycan səltənətini isə Gilar Atabəgləri 5500 il əvvəl yaratmışlar. Bizim əcdadımız pir/firon Əman Xelat göylərində Kəyan taxtı qurmuş və Ərşə yüksələrək, bu taxtda Günəş Allahı Ra-Əman (Rəhman) adi ilə qərar tutmuşdur. Bununla da cəddimiz şahənşah Əman dünyanın dörd tərəfinin sahibinə və Allahına cevrilmişdir.

2. Cəddimiz və Ağamız Əman Allah iki növ insan yaratmışdı ki, bu da İlahi nurdan yaratdığı Göy insanı və torpaqdan yaratdığı yer insanıdır. Göy insanının nütfünə qızıl qatan pir Əman, adi insanlardan fərqləndirmək üçün onlara ekstatik dil mənasında "Quş dili" vermiş və onları kral-filosoflar adlandırmışdı. Rəhman Allah, Özünə qulluq üçün yaratdığı bu kral-filosoflar nəslini Qızılbaşlar, onların "Quş dili"ni isə Batin elmi adlandıraraq kamil İsna-Aşəriyə dinini yaratmışdır. Bütün bəşəriyyət düşünən insan kimi yaşadığına görə bizlərə - Azərbaycanın Gilar-Cəlair nəslinə mənəvi borcludur.

3. Azəri Türk seyid-bəglərinin əcdadları olan Assurlar, Şərqdən gələrək Gelat/Xelatda Babil qülləsi tikmiş və onun göylərində Xüld cənnəti var etmişlər. Məhz bu cənnəti yaratdıqdan sonra Rəhman Allah, padişahlar və peyğəmbərlər nəslimizi dünyaya hökmranlıq üçün səpələmişdi. Bu gün artıq o da məlumdur ki, dünyanın bütün şahları, kralları və s. sahibləri - Avropada "Quş dili bilən Gelardlar" kimi tanınan nəslin törəmələridir və dünyanın bütün mədəniyyətini, ədəbiyyatını, qədim abidələrini, masonluğu və s. bütün hər şeyi bu Gel oğulları yaratmışlar. İranda da 5400 il, mənbələrdə Gilan şahları kimi keçən bu Gilar-Cəlair ərənləri şahlıq etmişlər və Firdovsinin "Şahnamə"si onların tərcümeyi-halıdır.

4. Bu gün şiəlik, ələvilik kimi məlum olan İsna-Aşəriyə dinini də bizim əcdadlarımız - Gelati-Şiə ismaili-batiniləri 5500 il əvvəl yaratmışlar və bu şiəliyin, İranın hazırki molla rejiminin təbliğ etdiyi şiəliyə heç bir aidiyyəti yoxdur. Dünyanın bütün dinlərinin mahiyyəti birdir və bizim İsna-Aşəriyə dinimizin hissələridir. Bütün dinlərin batini mənaları - bizim əcdadlarımızın Gelat/Xelat göylərində yaratdığı cənnətə düşmək üçün möminin getməli olduğu yol və onun qoyulan qanuna tabe olmasıdır. "Ürəklərinə Quran verilmiş" ismaili-nizari imamlarımızın Sufi-Batin elmi də Adəmin, cənnətin və s. yaradılışı ilə bağlı ən kamil fəlsəfədir.

5. İran - Rəhman Allahın yerdəki Mülküdür və bu Mülkün göylərində Azərbaycan Atabəglərinin əcdadları Mələküt aləmi, yəni cənnət yaratmışlar. Allahımız bu Mülkü və Mələküt aləmini, Özünə qulluq üçün seçdiyi bizlərə - Azər/Xəzər Türk bəglərinə əbədi vermişdir. Bu gün İranda hakimiyyətdə olan molla rejimi, Allahın Mülkünə sahib çıxmış, Mülkün qanunlarını pozmuş və onun sahiblərinə qarşı düşmən mövqeyindən çıxış etməyə başlamışdır. Allahın Əzəl yazısına görə, Onun Mülkü və Mələküt Vilayəti axirətdə yenidən əsl sahiblərinə çatacaq və ora yalnız Allah yolunda cihad etmişlər daxil ola biləcəklər.

6. Biz, Allahın Cəlair-Qacarlara əbədi verdiyi Mülkün qanuni sahibi kimi İran xalqına müraciət edərək bildiririk ki, bu gün İrandakı molla rejiminin Allahın Mülkündə hakimiyyətə haqqı yoxdur. Qacar Mülkündə yalnız Allahın Özünə qulluq üçün seçdikləri, yəni Batin elmini bilən kral-filosoflar nəsli hakimiyyətdə ola bilər. İslamda bu krallar ailəsi - “Beyt əl-elm vəl-marifət vəl-hikmət” adlanır ki, bu da həqiqi əhli-Beytin elə İlahi Batin elmi verilən müdriklərin evi olması deməkdir. Gelatın ismaili imamlarına məxsus olan Batin elminin Məhəmməd peyğəmbər və imam Əliyə də verilməsi, onların kral-filosoflar nəslinə aid olmasi deməkdir. Batin elmində İmam Əli - Albaniya və Midiya əmirlərinin axirətdə gələcək El Allahıdır.

7. Hazırki İran hakimiyyəti pak dinimizin zahiri mənalarını əsas götürərək bütpərəst bir şiəlik yaratmışdır ki, bu da Allaha və Onun seçdiyi şahlar nəslinə, onların pak dininə üsyandır. Bu gün Cəlair-Qacar Mülkünün əsl sahibləri didərgin salınmış və hakimiyyət təsadüfi insanların əlinə keçmişdir. Onlar əsilzadələrin İsna-Aşəriyə dinini yanlış məntiqlə terror alətinə çevirmişlər. Nəticədə ölkə iqtisadi cəhətdən ağır duruma düşmüş və xalq müflisləşmişdir. İslamda Allahın dininə və bu dinin biliciləri olan Allah Mülkünün sahiblərinə qarşı üsyanla mübarizə cihad adlanır. Biz, Allah Mülkünun qanini varisləri - İranda yaşayan bütün ələviləri, sufiləri, əhli-haqları, batini-seyidləri və ümümiyyətlə bütün əsl şiələri, Allahın pak dini olan İsna-Aşəriyə yolunda, indiki molla rejiminə qarşı cihada çağırırıq. Axirət dövrünün cihadı batini-ismaililərin Xüld cənnətində ölümsüzlük qazanmağın tək yoludur.

Qorqud partiyasının sədri, “Batini-Quran”

kitabının müəllifi, Sufi-Batin alimi: Firudin Gilar Bəg
Ardını oxu...
Mehmet Ali Güller

“Cumhuriyet” qəzeti, Türkiyə, 14 may 2020-ci il



AKP-nin Sərrac hökuməti ilə imzaladığı “Dənizlərdə yurisdiksiyanın məhdudlaşdırılması” müqaviləsinin tam olaraq həyata keçə bilməsi üçün öncəliklə Liviya, sonra isə Şərqi Ağ dəniz müstəvisində bəzi təkmilləşdirmə siyasətinin aparılması mühümdür.

Liviya müstəvisi

Liviya məsələsində bu strateji gedişlərin olması əhəmiyyətlidir: ölkənin birliyi və bütövlüyü qorunub saxlanılmalı və Liviyanın ümumi idarəetmə sistemi Ərdoğan-Sərrac anlaşmasını tanımalıdır.

“Bölünmüş Liviya” xəritəsi bu müqaviləni mənasızlaşdırır. Çünki müqavilənin önəmli mövzusu sayılan Liviya sərhədi mərkəzi Trablus olan Sərrac bölgəsində yox, mərkəzi Tobruk olan Həftar bölgəsindədir…

Belə bir vəziyyətdə Sərrac hökuməti ya Liviyanın ümumi nəzarətini ələ almalı, ya da Ankara Trablusdan əlavə, Tobrukla da razılaşmalıdır. Qısa müddətdə bunların heç biri mümkün görsənmir. Çünki AKP hökuməti Liviya ilə bağlı xarici siyasətində, necə deyərlər, bütün yumurtaları eyni səbətə yığıb.

Şərqi Ağ dəniz müstəvisi

Bu bölgə üzrə əhəmiyyətli siyasi-strateji taktika belə olmalıdır: Türkiyənin Trablusdakı hökumətlə bağladığı “Dənizlərdə yurisdiksiyanın məhdudlaşdırılması” müqaviləsi eyni zamanda Şərqi Ağ dəniz bölgəsində yerləşən bir neçə ölkə ilə də bağlanmalıdır.

Çünki hələ 2 mart 2004-cü il tarixdə “ümumi yanaşma” elan etməsi baxımından bütün müvafiq sahilyanı dövlətlər arasındakı müqavilələr vasitəsilə dəniz yurisdiksiyalarının müəyyən edilməsi şərtdir.

Bu, həm hüquqi cəhətdən, həm də Şərqi Ağ dəniz bölgəsinin coğrafi strategiyası baxımından məcburiyyətdir. Bu xəritədə ediləcək ikitərəfli “dəniz yurisdiksiyasını məhdudlaşdıran” saziş kəsişdiyi üçün, ən azı, üçüncü bir ölkənin də maraqlarını cəlb edir.

Bu səbəblə, Türkiyənin Trablus hökuməti ilə bağladığı müqavilə, əslində bütöv bir Liviya ilə bağlanmış müqavilə səviyyəsinə qaldırılmasının xaricində, həm də Şərqi Ağ dəniz bölgəsindəki sahilyanı ölkələrlə də bağlanaraq daha da qüvvətləndirilməlidir.

Admiralların bu məsələyə münasibəti

Bu məsələlərlə bağlı mövzunun Türkiyədə iki mütəxəssisi var: sabiq vitse-admiral Cem Gürdeniz və vitse-admiral Cihat Yaycı.

Cem Gürdənizin bu məsələ barədəki fikirlərini hələ rəhbərlik etdiyi “Deniz Mecmuası” adlı jurnalının nəşriyyat evində görüşərkən onunla etdiyimiz söhbətlərdən bilirəm. Cihat Yaycının mövzuya münasibətini isə “Şərqi Ağ dənizi bölüşmək mübarizəsi və Türkiyə” adlı kitabından bilirəm.

Türkiyə Trablusda bağladığı müqavilənin bənzərini Şərqi Ağ dəniz ölkələrindən, ən azı, ikisi ilə də bağlamalıdır!

Vitse-admiral Cem Gürdəniz hətta bu müqavilənin xəritəsini də öz kitabında qeyd edib. 43-cü səhifədə “CKRD-nin (Cənubi Kipr Rum Dövləti) İsrailin haqqını qəsb etdiyi dəniz sahəsini göstərən xəritə”, 94-cü səhifədə “Türkiyə-İsrail: qarşılıqlı sahilləri göstərən xəritə”, 166-cı səhifədə “Türkiyə-İsrail, Türkiyə-Liviya materiklərinin qarşılıqlı sahillərini göstərən xəritə” və 168-ci səhifədə də “İsrailin Türkiyə ilə bağlayacağı müqavilə ilə qazanacağı zonanı göstərən xəritə” olaraq qeyd edilib.

Yenə səhifə 103-də “Türkiyə-Livan: qarşılıqlı sahilləri göstərən xəritə” də var.

Beləliklə, bu məsələnin mütəxəssisləri Trablus hökuməti ilə yanaşı, həm də Türkiyənin Livan və İsraillə də bənzər müqaviləni bağlamağının şərt olduğunu qeyd edir. Çünki bu iki ölkənin də CKRD-nin yerinə Türkiyə ilə anlaşacağı təqdirdə, daha çox ərazi qazanacağı məlumdur.

İsrailin yaşıl işığı

Elə isə belə bir ehtimal ola bilərmi? Xüsusilə verilən iki mesaj bu ehtimalın ola biləcəyini göstərir:

1. Misir, BƏƏ, Yunanıstan, CKRD və Fransa 11 may tarixində ortaq Şərqi Ağ dənizlə bağlı açıqlama yayayaraq, üç mövzuda Türkiyəni hədəf aldı:

a) CKRD-nin xüsusi iqtisadi bölgəsində təxribat törətməkdə;

b) Yunanıstanın hava sərhədini pozmaqda;

c) Liviyada göstərdiyi qətiyyətə görə;

Ancaq İsrail, onlardan fərqli olaraq, bu beşliyə daxil olmadı və bağlanan müqaviləni imzalamadı.

2.Cümhuriyyət qəzetindən Birol Gügerin belə bir xəbəri var idi: “İsrail dövləti bir gün sonra rəsmi tvitter hesabından Türkiyəyə belə bir mesaj göndərdi: “Türkiyə ilə aramızdakı diplomatik münasibətlərdən qürur duyuruq. Bu münasibətlərin gələcəkdə daha da güclənəcəyini ümid edirik””.

İki yanaşma da sürpriz sayılmaz. Çünki İsrail Şərqi Ağdənizdə “Yishai” qaz sahəsi ilə CKRD-nin elan etdiyi ərazilərdə yer tutan “Afrodit” qaz sahəsinin sərhədlərinin üst-üstə düşdüyünü bildirərək, bölgədəki sahə böyütmə fəaliyyətlərinə 10 dekabr 2019-cu ildə öz etirazını bildirmişdi. Bu xəbərdən cəmi iki gün sonra İsrailin mətbu orqanı sayılan “KAN” israilli rəsmilərin “müzakirəyə açacağıq” mesajı verdiyini yayımlamışdı.

Cəbhəni daraltmaq

Trablusda razılaşma imzalanandan bəri deyirik: Türkiyə Trablusa hərbi qüvvə yerinə, Qahirə və Təl-Əvivə diplomat göndərməlidir.

Şərqi Ağ dənizdə maraqların ən yüksək səviyyədə qoruna bilməsi üçün Türkiyənin sadəcə İsrail və Livanla yox, həm də Misir və xüsusilə Suriya ilə razılaşması vacib amildir.

Beləliklə də, Şərqi Ağ dəniz bölgəsində yaradılan böyük cəbhə yarılmış, Fransa-Yunanıstan-CKRD ittifaqı üçün ərazi daralmış olar.

Tərcümə Strateq.az-ındır.
Ardını oxu...
Kuzey Batı Azerbaycan- İrevan Hökümetinin yaranmasıyla bağlı
Açıklama
Bu günler Azerbaycan ve Türkiye basınında Kayseri Erciyes Unversitetinin Profesörü Kafar Çakmaklı beyin girişimi ile Batı Azerbaycan- İrevan Mühacir Hökümetinin yaranmasıyla bağlı yazılar getti. İrevan merkezli Kuzey Batı Azerbaycan, Tarihi Azerbaycan olmakla son yüzyılda işkal edilmiştir. O, yurtlara qayıdış biz Türklerin doğal hakkımızdır, uğrunda mücadele aparmak şeref işidir. İrevan Mühacir Hökümetinin yaranması toplumda rağbetle karşılansada, eleyhinde olanlar da az olmadı. Bele bir teşkilatın yaranmasından ermeniçilik narahat olduğu halda, bizlerden kimlerinse üzülmesi doğru deyil. Bu amal uğrunda mücadele aparmak isteyen kurumlar ona karşı olmamalı, eksine birge çalışma teklifi vermelidir.
Biz Turan Partiyası Girişim Kurulu olarak Dr.Pro. Kafar bey Çakmaklı’nın girişimi ile yaranan Kuzey Batı Azerbaycan- İrevan Hökümetine başarılar dileyib, yanlarında olduğumuzu bildiririk. İrevanda görüşenedek.
Turan Partiyası Girişim Kurulu Başkanı
Cahandar BAYOĞLU
Ardını oxu...
Ərgün Dilər

“Takvim”, 13 may 2020-ci il



Koronavirus pandemiyasının təsir etmədiyi sahə, demək olar ki, yoxdur. İdmandan siyasətədək, iqtisadiyyatdan modayadək, hər sahəyə təsir edir. Sanki müharibə vəziyyətinin tam içindəyik. Ancaq burada yüksələn və ya dəyər itirən valyutalardan danışırıq. Xaricdən gələn maliyyə hücumlarını müzakirə edir və “İqtisadiyyat hara doğru gedir?” sualına cavab axtarırıq. Bütün sualların cavabı Vaşinqtonla London arasındakı xətdə müəyyən olunur. Özü də bu, sadəcə bizim üçün deyil, Rusiya, Avropa, İran və Çin üçün də keçərlidir.

İllərdir mahiyyətini anlatmağa çalışdığım mübarizəni və onun tərəflərini ötən həftə “The Economist” “Main Street” və “Wall Street” olaraq xülasə etdi. Məsələnin mahiyyəti bu idi. Gəlin, bu gün də buradan davam edək. Çünki ABŞ-da gedən mübarizənin mahiyyətini anlamadan, nəticəsini proqnozlaşdırmadan bir addım atmaq belə, demək olar ki, mümkün deyildir.

Məsələni bir az da açaq. ABŞ hər il 3,5-4,0 trilyon dollar vergi toplayır. ABŞ-da vergidən yayınmaq ən böyük cinayət hesab edilir. Ancaq bu, malik olduğunuz gücdən sıx asılıdır. Vergidən yayınmaq asan olmadığı halda, küçənin bir tərəfi bunu ustalıqla etməkdədir. Sanki küçənin bir tərəfi, demək olar ki, vergidən azaddır. Məhz burada “Main Street”-lə “Wall Street” arasında ortaya çıxan fərq qorxuncdur. Ev təsərrüfatlarından, yəni, vətəndaşlardan yığılan vergilər də məşğulluq səbəbilə “Main Street”-in ödədiyi vergi tranşına daxildir. Yəni, “Main Street” 3 trilyon dollar vergi ödədiyi halda, “Wall Street” ABŞ dövlətinə sadəcə 400 milyard dollar vergi ödəyir.

Lakin ABŞ-da güc daim maliyyəni əlində tutan “Wall Street”-də olmuş, ona yaxın olmuşdur. Bu səbəblə, mübarizə də, savaş da istəməmişdir. Çox uzun zamandır ki, durum belədir. Elə bu dövr ərzində etiraz da buna olmuşdur. Məsələn, deyək ki, ABŞ Avropada bir ölkə ilə anlaşmaq istəyirsə, ancaq London buna isti baxmırsa, “Wall Street” vasitəsilə həmin ölkəyə qarşı qərarlar alınır. “Main Street” ya dövrədən kənarda qalır, ya da atdığı addımdan nəticə ala bilmir. Bu durum yalnız Avropa ölkələri üçün deyil, Orta Şərq, Şimali Afrika, Asiya üçün də keçərlidir. Demək olar ki, bir başqası sənin adından qərar alırdı. “Dərin Amerika” da, işləyən, vergisini ödəyən amerikalılar da son sözü deyə bilmirdi. Qərarı verən, həyata keçirən güc ingilislər idi. Baxın, 4-5 aydır başlayan virus mərkəzli toqquşma halının altında yatan reallıq budur.

Təbii ki, dəyişiklik üçün xaos lazım idi. Keçmişdə dəyişiklik müharibə nəticəsində olurdu. İlk dəfədir ki, virusla böyük bir dəyişikliyə gedirik.

Koronavirus dünyanı silkələyərkən qəribə işlər də olurdu. Həm də qeyri-adi formada… Məsələn, BVF açıq şəkildə zəngin ailələri hədəfə aldı. BVF zənginlərdən daha çox vergi alınmasını istəyir. Açıq şəkildə “Main Street”-in arxasında olduğunu elan edir. “Dərin Amerika” “Wall Street”-in vergisin artıracaq. Bu, dəqiqdir. Təxminlərə görə, bu rəqəm 400 milyard dollardan 1,7 trilyon dollara çıxacaq. Bu, ilk etapda keçərli olacaq. Sonrası ayrı cür olacaq. Ələlxüsus da Ağ Evdə qərarverici heyətin işinə heç bir şəkildə müdaxilə etməyəcək bir “Wall Street” planlaşdırılır.

İndi gələk yaxınlara. 2-3 ildir ki, maliyyə dünyası Aralıq dənizindədir. Bir çox enerji şirkəti “Wall Street”-dəki banklarla ortaqlıq qurub. Bu səbəblə, “Dərin Amerika” Aralıq dənizini böyük planından kənarda qoymadı. Bunu ağlından belə, keçirmədi. Çünki neft, ən azı, hələ 20-30 il keçərli enerji qaynağı olacaq. Bunu bilən “Wall Street” pul vasitəsilə Aralıq dənizinə endi. Şirkət-şirkət gəzdi, onların arxasından dolanaraq gəldi. Bütün bunları bilən türk dövləti də Aralıq dənizində öz dananması ilə bayraq nümayiş etdirirdi. Fasiləsiz olaraq, “Bizsiz iş görə bilməzsiniz!” xəbərdarlığı edirdi…

Ancaq necə təhdidlər oldusa, biz bilmirik, bəzi şirkətlər Aralıq dənizindən çəkilməyə başladı. Mənzərəyə geniş perspektivdən baxdıqda, görünən odur ki, “Wall Street” ilə birgə addım atan, yola çıxan şirkətlərin bəziləri naməlum səbəblər üzündən bölgədən çəkildi. Aralıq dənizini boşaltmağa başladılar. “Wall Street” ilə anlaşma əldə edən bu şirkətlərin nə üçün geri addım atması ilə bağlı müxtəlif şərhlər verilir. Ən geniş qəbul görən şərhlərə görə, yaxınlarda bu səbəblər ortaya çıxacaq. Bəzi şərhlərə əsasən, Prezident Trampın oynadığı rolun, yerinə yetirdiyi vəzifənin bu məsələdə təsiri olubdur. Prezident Trampın “Wall Street”-dən məsafə saxladığı, hətta araya divar hördüyü, dəstəyini çəkdiyi dilə gətirilməkdədir. Ancaq mövzu Tramp olduqda, 100%-lik dəqiqliklə danışmaq mümkün olmur. Eyni zamanda bunu təsdiqləyən həmlələr və hadisələr də yox deyildir.

2019-cu ildə “Washington Post”, “Wall Street Journal” və “New York Times” Trampa belə bir sual verdi: “Tramp üçün “Wall Street”, yoxsa “Main Street” çətin seçimdir?” Bu sual başlıq olub önəmli köşə yazılarında yer aldı. Yəqin ki, Tramp “Main Street”-i seçibdir. Çünki haqqında başladılan təhqiqatlar bir-bir zibil qutusuna atıldı.

17 aprel 2019-cu ildə mediaya maraqlı bir xəbər sızdırıldı. Tramp, xüsusi prokuror Robert Mülleri vəzifəsindən azad etməyə çalışdı. Bu, doğru idi. 28 may 2019-cu il tarixdə Robert Müller vəzifəsindən istefa verdi. Tramp “Dərin Amerika”nı “Wall Street”-dən üstün tutmuşdu. “Dərin Amerika” da Trampa jest etdi və Mülleri vəzifəsindən azad etdi. Hadisənin mahiyyəti bu idi. Tramp həyatının, bəlkə də, ən çətin qərarını vermişdi. ABŞ prezidentinin bu qərarı verməsi önəmli idi. “Dərin Amerika”ya müharibə elan edən Tramp geri addım atmışdı. Həm də “Dərin Amerika”nın, bəlkə də, bütün istəklərinə razılıq verərək…

Şirkətlər Aralıq dənizindən çəkilsə də, “Dərin Amerika” öz ağırlığını hiss etdirsə də, London hələ güclüdür. “Wall Street” də bir neçə həmlə ilə yox olmaz. Sarsılsa da yerə yıxılmaz. Ancaq ciddi, həm də çox ciddi sıxıntı yaşadığı da bir həqiqətdir. İndi əsil maraq doğuran məsələ “Wall Street”-in necə bir həmlə edəcəyidir. Çünki “Wall Street”-in açarı Londondadır. “Wall Street”-də alınan hər bir qərar Londonun imzasını daşıyır.

“Dərin Amerika” “Wall Street”-i bitirə bilməz. Çünki bu, amerikan sistemini çökdürər. “Dərin Amerika”nın istəyi “Wall Street”-i Londondan qoparmaqdır. Ardınca “Main Street”-lə “Wall Street”-i birləşdirmək üçün planlar hazırlayır. Niyyəti yekunda pulla silahı yan-yana gətirmək, yəni, təkqütblü dünya qurmaqdır.

Bu həmlənin nəticələrini 5 qitə də yaxından hiss edəcək, yaşayacaq. Bundan qaçış yoxdur. Çünki bu iki küçənin birləşməsi və ya tamamilə ayrılması uzaqdan izlənəcək bir savaş deyildir.

Bəzi ölkələr bu iki küçənin ayrılmasını yaxından izləyir. Bu, təbiidir. Çünki qalib gələn tərəfdə olmaq istəyirlər. Fransa, Almaniya, hətta Rusiya belə, bu münaqişənin inkişafına görə mövqe dəyişdirə bilər. Çünki gələcək 100 ilin təməli atılır. Bu səbəblə, koronavirus epidemiyası bizə heç tanış olmadığımız bir həyatı yaşatdı. İstənilən halda, yeni bir nizam qurulacaq. Bu da öyrəşmədiyimiz bir nizam olacaq.

Türkiyənin Aralıq dənizi və Liviyada, həmçinin Suriyada göstərdiyi qərarlılığı da bu kontekstdə dəyərləndirin.

Tərcümə Strateq.az-ındır
Ardını oxu...
Mayın 8-də Belarusda prezident seçkilərinin vaxtı (9 avqusta təyin olunub-red.) elan ediləndə çoxları üçün sürpriz sayılacaq xəbər yayıldı. Məlum oldu ki, peşəkar diplomat, hüquq elmləri namizədi, Belarusun “Silikon vadisi”nin (Yüksək Texnologiyalar Parkı) qurucusu Valeri Tsepkalo da prezidentliyə namizədliyini irəli sürəcək. Xəbər sürətlə sosial şəbəkələrdə tirajlandı və yerli istifadəçilər “artıq bizim də bir ümidimiz var” tipli dəstək mesajları yazmağa başladılar. Gözlənilmədən ortaya çıxan rəqibin bioqrafiyası Lukaşenkonun prezidentliyə qədərki həyat yolundan ciddi şəkildə fərqlənir.

Belarusun Qrodno şəhərindən olan 55 yaşlı Valeri Tsepkalo Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun məzunudur. Həm universiteti, həm də aspiranturanı fərqlənmə diplomu ilə başa vurub, beynəlxalq hüquq üzrə hüquq elmləri doktoru dərəcəsini alıb.

1990-cı illərin əvvəllərində SSRİ-nin Finlandiyadakı səfirliyində işləyib. Sovet İttifaqı dağılandan sonra Belarusa qayıdıb. O, həmçinin MDB icra katibinin müşaviri və 1994-cü ildə keçirilən ilk prezident seçkiləri zamanı Lukaşenkonun təşviqat qərargahının rəhbərlərindən olub.

Tsepkalo 29 yaşında Belarus Xarici işlər nazirinin birinci müavini təyin edilib. 32 yaşında Belarusun ABŞ və Meksikadakı səfiri olub. Belarusa qayıdandan sonra isə prezidentin elm və texnologiya üzrə köməkçisi postunu tutub.

Amerikada “Silikon vadisi”ni ziyarət edəndən sonra öz ölkəsində də onun oxşarını yaratmaq qərarına gəlib.

Dediyinə görə, məlum ziyarət zamanı “Silikon vadisi”ndə İT sahəsində çalışan Belarus sahibkarların sayı onu olduqca təəccübləndirib: “Həmin an düşündüm ki, uğur qazanmaq üçün Belarusu tərk etməyə nə ehtiyac var?”.

2004-cü ildə V.Tsepkalo Belarusda Yüksək Texnologiyalar Parkının (YTP) yaradılması təşəbbüsünü irəli sürür. Ölkənin ilk onlayn-konfransında 150 alim, iş adamı və proqramçı bu layihəni müzakirəyə çıxarır. 2005-ci ildə YTP açılır və Valeri Tsepkalo ona 12 il rəhbərlik edir.

Yüksək Texnologiyalar Parkı Belarus üçün bir dönüş nöqtəsi olur. Bütün dünya “World of Tanks”, MSQRD, “Viber”, “Maps.me”, “Flo” kimi, yerli rezident-şirkətlərin layihələri haqqında danışmağa başlayır. YTP-ni Belarusun Sovet İttifaqı dağılandan sonra qurduğu “kosmos” adlandırırlar.

Parkın özəlliyi onda olur ki, rezident-şirkətlər bütün korporativ vergi, o cümlədən əlavə dəyər vergisi və gəlir vergisindən azad olunurlar. İşçilər üçün fərdi gəlir vergisinin sabit faiz dərəcəsi olur və o, ümumi illik gəlirə daxil edilmir.

Valeri Tsepkalonun 12 illik fəaliyyəti dövründə YTP rezidentlərinin sayı 237-yə çatır. 2017-ci ildə mal və xidmətlər ixracının illik həcmi 49 dəfə artaraq 1 milyard dollardan çox olur. Parkda çalışan mütəxəssislərin sayı 13 dəfə artaraq 2,5 mindən 32,6 minə yüksəlir.

2020-ci ilin əvvəlində Yüksək Texnologiyalar Parkında ümumilikdə 61 min işçisi olan 800-dən çox şirkət qeydiyyata alınır. 2019-cu ildə YPT rezidentlərinə məxsus xidmətlərin ümumi ixracı 2 milyard dolları ötür.

1 mart 2017-ci ildə “Financial Times” Belarusdakı Yüksək Texnologiyalar Parkından yazaraq onu “Google”la müqayisə edir. Ertəsi gün prezident Lukaşenko gözlənilmədənValeri Tsepkalonu YPT rəhbəri vəzifəsindən azad edir. Onun yerinə Belarus prezidentinin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının əsas ideoloji şöbəsinin müdiri Vsevolod Yançevski təyin olunur.

Bu xəbər Belarusun İT ictmaiyyəti üçün şok effekti yaradır. Tsepkalo özü heç bir açıqlama verməyərək gözlərdən itir. Sonradan onun Mirzo Ulugbek İnnovasiya Mərkəzinin yaradılmasında Özbəkistan hökumətinə dəstək verdiyinə dair xəbərlər yayılır.

2018-ci ilin noyabr ayında Valeri Tsepkalo Minskdə startaplar və texnologiyalar haqqında mühazirə oxuyur və keçmiş Sovet İttifaqı ölkələrini dolaşdığını bildirir: “İndi coğrafiya genişlənir. Sinqapur fond birjasında ilk Malayziya ICO-su üçün Sinqapur və Malayziyaya gedəcəm. Bu, olduqca maraqlı təcrübədir. Belarusda necə tətbiq olunacağını bilmirəm, amma bu gün trenddə olan budur “.

O vaxtdan sonra YTP-nin keçmiş rəhbərini yada salan olmur. Mayın 8-də Valeri Tsepkalo yaddaşları təzələmək üçün geri döndü. Və “Facebook” səhifəsində bəyan etdi ki, 9 avqustda Belarusda keçiriləcək prezident seçkilərində iştirak edəcək.

Tsepkalo geniş açıqlama verərək Belarusdakı mövcud rejimi sərt tənqid etdi. O, enerjili şəxslərin ya təcrid edildiyini, ya da ölkədən sıxışdırıldığını bildirdi. Onun sözlərinə görə, yürüdülən repressiv siyasət nəticəsində Belarus cəmiyyətində nə yaradıcılıq qalıb, nə də cəsarət: “Sürətlə dəyişən dünyada biz əsas anlayışın “düşmən” olduğu köhnəlmiş təsəvvürlərdə ilişib qalmışıq. Şərqi Avropada ən yüksək potensiala sahib olan ölkədən Avropa qitəsindəki ikinci kasıb ölkəyə çevrilmişik”.

Tsepkalo hesab edir ki, bütün xalqın hər gün bir insanın əhval-ruhiyyəsinə baxdığı köhnəlmiş idarəetmə sistemindən imtina etməyin və Belarus xalqının gücünü özünə qaytarmağın vaxtı gəlib.

Belarusu başqa bir ölkə kimi görmək istədiyini deyən potensail namizəd ölkəsinin gələcək illər üçün inkişaf proqramını, həmçinin təşəbbüs qrupunun yaradıldığını elan edib.

Bu günə qədər Valeri Tsepkalo ictimaiyyət qarşısında çıxış etməyib, jurnalistlərin heç biri onunla şəxsən ünsiyyət qura bilməyib. “Azadlıq” radiosunun Belarus xidməti onun anası ilə danışıb. Lakin o, oğlunun prezidentliyə namizədliyini irəli sürmək niyyəti barədə heç nə bilmədiyini deyib.

Mayın 11-də Valeri Tsepkalo “dev.by”-a müsahibəsində prezident seçkilərində iştirak etmək niyyətini təsdiqləyib. Həmçinin deyib ki, seçki kampaniyasını Minskin nüfuzlu bir rayonunda yerləşən şəxsi evini satmaqla maliyyələşdirmək fikrindədir.

Tsepkalo təkcə Belarusun deyil, bütün postsovet məkanının həyatında olay yaradacaq proqram hazırladığını bildirib. Hazırda Minskdə olduğunu deyən Tsepkalo onu da qeyd edib ki, İT şirkətlərinin heç birinin onun seçki kampaniyası ilə əlaqəsi yoxdur.

İndi bir çoxlarını həm də bu sual maraqlandırır – Belarusda 25 ildir azad və ədalətli seçkilərin keçirilmədiyini bilə-bilə Valeri Tsepkalo nəyə arxayın olaraq Lakaşenkoya rəqib olur? Yoxsa o, Lukaşenkonun öz adamı və ya Kremlin lahiyəsidir?

Belarusun tanınmış siyasi şərhçisi Artyom Şraybman bu variantları istisna edib. Şraybmanın sözlərinə görə, tanıyanlar Valeri Tsepkalonu müsbət xarakterizə edirlər: “Onunla işləyən keçmiş yüksək vəzifəli məmurlar və ya onunla yolları kəsişən şəxslər Tsepkalonu çox fövqəladə, qeyri-standart və özünə hədsiz dərəcədə qiymət verən insan kimi təsvir edirlər. Ola bilsin ki, kampaniyanın gücü ilə nəyisə dəyişə biləcəyinə özünü ciddi şəkildə inandırıb. Tanıyan insanların heç biri onun seçkiyə təkbaşına getdiyinə şübhə etmir. Bu da təəccüblüdür. Biz avtoritar bir ölkədə yaşayırıq və burada yalnız prezidentin növbəti prezident seçkilərində qalib gəlmək şansı var. Digər tərəfdən, Tsepkalonun nəyə arxayın olduğu mənə aydın deyil. Bu sistemdə işləmiş məmur olub və Belarusda seçkilərin necə keçirildiyini yaxşı bilir. Ya mövqeyini bildirməyə gedir, ya da gələcək siyasi karyerası üçün çalışır. Səslərin ədalətli sayılmadığı ölkədə səslərini necə qoruyacağı ilə bağlı planlarını elan etməlidir. Bunu eşitmədən bu barədə dəqiq nəsə deyə bilmirik”.

Tərcümə Strateq.az-ındır
Ardını oxu...
ABŞ-ın keçmiş vitse-prezidenti Co Bayden seçki yarışında hazırkı prezident Donald Trampı qabaqlayıb.

Trend-in məlumatına görə, bu barədə CNN telekanalı SSPTS şirkətinə istinadən bildirib.

Tədqiqata əsasən, C.Bayden qeydə alınmış seçicilərin 51 faizi tərəfindən dəstəklənir, 46 faizi D.Trampa üstünlük verir. Eyni zamanda, "döyüş meydanında" üstünlük D.Trampda qalır: onu 52 faiz dəstəkləyir.

Sorğuda 1112 respondentin iştirak etdiyi qeyd olunur.
Ardını oxu...
Böyük Britaniyanın Baş Naziri Boris Conson Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə iki ölkə arasında dialoqun davam etdirilməli olduğunu, lakin gələcək addımlar üçün maneələrin hələ də qaldığını deyib.

APA “RİA Novosti”yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə britaniyalı baş nazirin dəftərxanasının rəsmi nümayəndəsi iki dövlət başçısı arasında telefon danışığının nəticələrinə əsasən bildirib.

“Baş Nazir bu gün Qələbənin 75-ci ildönümü münasibətilə Prezident Putinlə danışıb. Liderlər İkinci Dünya Müharibəsi illərində Britaniya və Rusiya qoşunları arasındakı, o cümlədən “arktik konvoylar”a təcəssüm edən əməkdaşlığa, eləcə də bütün ölənlərin qəhrəmanlığına və fədakarlığına hörmət nümayiş etdiriblər. Ölkələrimiz arasındakı ikitərəfli münasibətlər də müzakirə olunub. Baş Nazir dialoq aparılmalı olduğunu, ancaq gələcək münasibətlərin irəliləməsi üçün maneələr qaldığını deyib”, - açıqlamada belə deyilir.

Dünyapress TV

Xəbər lenti