Ardını oxu...
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ABŞ Prezidenti Donald Trampla telefonda danışıb.

Unikal.org xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, danışıq zamanı ölkə başçıları Liviyadakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Onlar eyni zamanda ikitərəfli münasibətlər, Liviyadakı mövcud vəziyyət və bölgədəki hadisələr haqqında fikirlərini paylaşıblar.
Yanvarın 14-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham 
Əliyevin yanında 2019-cu ilin yekunlarına həsr olunmuş
müşavirə keçirilib.
Ardını oxu...
Rusiya prezidenti Vladimir Putin Türkiyəyə səfərə başlamadan bir gün əvvəl Suriyaya gedərək bu öllkənin prezidenti Bəşər Əsədlə görüşdü. Ayrıca prezidentlər hər iki ölkənin hərbi qüvvələrinin birgə iclasında da iştirak ediblər. Putin özünü qalib hiss edir. Həqiqətən Putin bir neçə il Əsədə hərbi dəstək verməsəydi, bu gün Bəşər Əsəd və onun ailə hakimiyyətindən əsər-əlamət qalmayacaqdı. Bəs Putinin Türkiyədən bir gün əvvəl Suriyaya səfər etməsinin mənası nədir?

Bununla Putin Ankara iki mesaj göndərmiş oldu. Putin türkiyəli həmkarı Rəcəb Təyyub Ərdoğanla yanvarın 8-də “Türk axını” layihəsinin açılışında iştirak edəcək. Bu layihə Rusiya üçün vacibdir. Ancaq Putin Ərdoğandan bir gün əvvəl Türkiyə Cumhurbaşqanının düşməni ilə görüşməklə həmkarına demək istəyir ki, Suriyada Bəşər Əsəd reallığı var və bu amillə hesablaşmaq lazımdır. Məsələ burasındadır ki, Ərdoğan Əsədi dəftərdən silib, Putin isə türkiyəli həmkarına demək istəyir ki, Suriya prezidentinin ismini yenidən dəftərə yazmaq lazımdır. Putinin Ərdoğandan bir gün əvvəl Əsədlə görüşünün bir başqa mənası da var. Putin Ərdoğana demək istəyir ki, Rusiya ilə Suriyanın hərbi qüvvələrini İdlib şəhərini ələ keçirmək planından vaz keçməyəcəklər.

Ərdoğan həm Əsəd hakimiyyətinin möhkəmlənməsi, həm də İdlibin təmizlənməsi amili ilə üz-üzədir. Türkiyə ilə Rusiya arasındakı münasibətlərdə başqa problem də üzə çıxıb: Liviya. Türkiyə Liviyanın Tripolidəki mərkəzi hökumətinə, Putin isə müxalif general Xaftara dəstək verir. Ərdoğan və Putin bu mövzunu da müzakirə edəcəklər. Putin Suriyada olduğu kimi Liviyada da qələbə qazanmaq istəyir. Türkiyə Tripoliyə hərbçilərini göndərməyə hazırlaşarkən, general Xaftar Liviyada daha bir strateji şəhəri ələ keçirib. Başqa sözlə Putin Ərdoğanla görüşə əli güclü şəkildə gedir.
Elxan Şahinoğlu
Ardını oxu...

BMT baş katibi Antoniu Quterreş dünyada artan gərginlik fonunda ölkə rəhbərlərini təmkinli olmağa və dialoqu yeniləməyə çağırıb. Bu barədə “Report” RİA “Novosti”yə istinadən xəbər verir.

Baş katibin sözlərinə görə, bu gün hətta nüvə silahının yayılmaması daha lazım olduğu qədər qəbul edilə bilmir. Antoniu Quterreş bildirib ki, "daha çox ölkələrin gözlənilməz nəticələr və ciddi riskli qərarlar qəbul etməsi gərginliyin artmasına aparır".

Quterreş qlobal gərginliyin artmasını böyük narahatlıqla izləyir. "Mən bütün dünyanın rəhbər şəxsləri ilə daimi əlaqədəyəm. Mesajım sadə və aydındır - eskalasiyanı dayandırın, maksimal təmkinlilik göstərin, dialoqu yenidən işə salın”, - baş katib jurnalistlərə deyib.

O, həmçinin ölkələri beynəlxalq əməkdaşlığın yenilənməsinə dəvət edib. BMT baş katibi müharibədən qaçmağa çağırıb.

Ardını oxu...
NATO-da təcili toplantı: GƏRGİNLİK ARTIR

NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberq təcili iclas çağırıb.

Modern.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Şimali Atlantika Şurasının iclasının keçirməsinə səbəb kimi İran generalı Qasım Süleymaninin İraqda həlak olmasından sonra Yaxın Şərqdə vəziyyətin gərginləşməsi göstərilib.


Məlumata görə, iclas sabah yerli vaxtla saat 15:00-da (Bakı vaxtı ilə saat 18:00-da) nəzərdə tutulub. NATO-dan agentliyə bildirilib ki, toplantıda İran generalı Qasım Süleymaninin ABŞ-ın zərbəsi nəticəsində həlak olmasından sonra İraqda yaranmış vəziyyət müzakirə ediləcək.
Ardını oxu...
2029-cu ildə Üçüncü dünya müharibəsi başlayacaq. Nüvə müharibəsi olacaq. Əsas müharibə edən tərəflər ABŞ və Çin olacaq.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu, Britaniyanın "The Critic” nəşrinin dərc etdiyi kədərli proqnozdur.

İngilis nəşrinin müəllifi hesab edir ki, dünya müharibəsinin səbəbi Vaşinqton və Pekin arasında 2029-cu ilə qədər adanı öz ərazisi hesab edən ÇXR-ə qətiyyətlə cavab verəcək Tayvan hakimiyyətinin mövqeyi səbəbindən hərbi qarşıdurmanın inkişafı ola bilər. Buna cavab olaraq, ÇXR hökuməti adanı blokadaya alıb digər ölkələrin də eyni qaydada hərəkət etmələrini, eyni zamanda Pekinin Tayvan üzərində yurisdiksiyasını bütün dünya ictimaiyyəti tərəfindən tanınmasını tələb edəcək.

Nəşrə görə, ABŞ, əlbəttə ki, Pekinin bu diktəsinə tabe olmayacaq və bölgədə öz maraqlarını müdafiə edən Ştatlar hərbi güclərinin əsas proyekti olan Tayvana bir neçə təyyarə daşıyıcı qrupunu göndərəcək.

Əlbəttə ki, bütün bunlar "The Critic” müəlliflərindən birinin apokaliptik fantaziyaları kimi qəbul edilə bilər. Ancaq hamımız yaxşı bilirik ki, mürəkkəb dərin siyasi və iqtisadi proseslər (yeri gəlmişkən, indi müşahidə etdiyimiz) həmişə dünya müharibələrinə səbəb olsa da, müharibənin başlamasına ən əhəmiyyətsiz hadisələr səbəb olub.

Rusiya Strateji Qiymətləndirmə İnstitutunun direktoru, Nüvə fəlakətinin qarşısının alınması üzrə Beynəlxalq Lüksemburq Forumunun təşkilat komitəsinin sədr müavini, IMEMO RAS şöbəsinin müdiri, MQİMO professoru Sergey Oznobişşev məsələni belə şərh edib:

"Bu cür dəhşətli ssenarilər, əlbəttə ki, vaxtaşırı müxtəlif medialarda üzə çıxa bilər, amma 2029-cu ilə qədər heç bir nüvə müharibəsi gözləməyə dəyməz. Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimov da bu yaxınlarda hərbi attaşelərin suallarını cavablandıraraq dedi ki, 2050-ci ilə qədər genişmiqyaslı müharibə ehtimalını görmür. Mən də bu fikirlə razılaşmağa meyilliyəm.

Bu real vəziyyətin çox doğru və peşəkar qiymətləndirməsidir. İnanın, Baş Qərargahımızda müxtəlif vəziyyətləri və hər cür silahdan istifadə imkanlarını müəyyən silah növlərinin inkişafı, habelə dəyişikliklər və beynəlxalq münaqişə vəziyyətlərinin inkişafı da nəzərə alınmaqla daim təhlil edən insanlar var.

Deməli, general Gerasimovun çıxışı, gələcək gerçəkliyimizin həqiqətlərinə bir sıra nəşrlərin səhifələrində qarşılaşdığımız materiallardan daha çox daha yaxındır.
Ardını oxu...
“Əməliyyat Süleymani və onu müşayiət edən şəxslərin Bağdad hava limanından çıxıb 2 avtomobillə şəhərə hərəkətindən sonra ABŞ pilotsuz aviasiyası tərəfindən həyata keçirilib. Ölənlər arasında “Haşdi Şabi” qruplaşmasının 2-ci adamı Əbu Mehdi əl-Mühəndis, qruplaşmanın xarici əlaqələrinə məsul olan Məhəmməd əl-Cabiri və “Hizbullah” baş katibinin müavini Naim Qasim kimi İranın bölgədəki proksi güclərinin önəmli simaları da var”.

Bu fikirləri politoloq Şahin Cəfərli İranının əfsanəvi generalı Qasım Süleymaninin öldürülməsini şərh edərkən bildirib.
Politoloq daha sonra yazır:

“Tramp iqtidara gəldikdən sonra Barak Obama dövründə bölgədə nüfuz dairəsini xeyli genişləndirmiş İranın gücünü qırmaq istiqamətində ardıcıl addımlar atır. Bu haqda uzun yazmağa ehtiyac yoxdur, hamıya aydın olan məsələdir. Belə addımlardan biri də ötən ilin aprelində rejimin əsas dayağı olan İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (Sepah-e pasdaran-e enqelab-e Eslami) terror təşkilatı elan edilməsi idi. Əgər bir strukturu terror təşkilatı elan edirsənsə, deməli, onu idarə edənləri də terror təşkilatının lideri sayırsan, məntiq bunu deyir. Süleymani heç şübhəsiz ki, ABŞ və İsrail kəşfiyyatları tərəfindən müntəzəm izlənən fiqur idi, məlumatlar var ki, “Mossad” daha əvvəl (məsələn, 2015-ci ildə) onu aradan götürmək istəsə də, ABŞ buna mane olub. (Ümumiyyətlə, Obama İranla sülh anlaşması imzalamağa qərar verdiyi dövrdə istər öz ölkəsinin, istərsə də İsrailin müvafiq orqanlarının İrana qarşı fəaliyyətlərini mümkün qədər tormozlamışdı.)

Tramp seçki kampaniyasına daxil olduğu dövrdə xarici siyasətdə gərginliyi yüksəltməkdən qaçmağa və bütün diqqətini ikinci seçkiləri qazanmağa cəmləşdirməyə meylli idi. İran tərəfindən ABŞ pilotsuz təyyarəsinin vurulması və buna sərt qarşılıq verilməsinə çağıran müşavir Boltonun təklifinin Tramp tərəfindən rədd edilməsi, Hörmüz boğazında tankerlərə hücumlar və Səudiyyə Ərəbistanı neft infrastrukturunun bombalanması kimi ciddi hadisələrin cavabsız qalması belə deməyə əsas verir. Görünür, İran dövləti daxilindəki bəzi çevrələr (Ruhani hökuməti yox) bu periodu bölgədə daha da irəliləmək və ABŞ-ı sıxışdırmaq üçün fürsət kimi dəyərləndirdilər. İran-Rusiya-Çin hərbi təlimlərinin başladığı gün (27 dekabr, 2019) Kərkük yaxınlığındakı ABŞ hərbi bazası “Haşdi Şadi”yə daxil olan qruplar tərəfindən vuruldu və 1 amerikalı öldü. Bu hadisədən sonra bəzi cümhuriyyətçi senatorların da təzyiqi ilə Tramp cavab zərbələrinə qərar verdi, İraq və Suriyada İrana bağlı qrupların bazaları bombalandı, azı 25 döyüşçü öldü. 31 dekabrda “Haşdi Şabi” cavab olaraq Bağdaddakı ABŞ səfirliyinin qarşısına toplaşaraq binanın bir hissəsinə od vurdu. Aksiyanı “Haşdi Şabi”nin komandan müavini əl-Mühəndis idarə edirdi.

Səfirliyə hücum cəhdi kritik xəta idi, çünki ABŞ dövlət ağlında 1979 və 2012 travmalarını oyadaraq sərt cavabı tətikləyən hadisə oldu. (1979-cu il hadisəsini bilirsiniz, 2012-ci ildə isə Liviya – Benqazidə ABŞ səfirliyinə hücum edilmiş və səfir Stevens öldürülmüşdü. Hər iki hadisənin demokrat prezidentlərin dövründə baş verməsi də təsadüf deyil.) Böyük dövlətlər kinli və səbirli olur. Qəddafinin 2011-ci ildə başına gələnlər həm də 23 il əvvəlki Lokerbi (Lockerbie) hadisəsinə cavab idi. (1988-ci ilin dekabrında “Pan American” aviaşirkətinə məxsus sərnişin təyyarəsi Şotlandiyanın Lokerbi şəhəri üzərində partladılmış və 270 nəfər ölmüşdü. Hadisəni Liviya kəşfiyyatının törətdiyi sübut olunmuş və Qəddafi ölənlərin ailələrinə kompensasiya ödəməyi qəbul etmişdi.) Süleymaniyə suiq-qəsdi də məncə, digər məsələlərlə yanaşı, 1979 olayına cavab kimi qiymətləndirmək olar. Bu aktla Vaşinqton həm də bölgə ölkələrinə nümayiş etdirir ki, Orta Şərqdən çəkilməyə və İran üçün boşluq buraxıb, İsraili təhlükəyə atmağa hazırlaşmır, hər kəs hesablamalarını buna uyğun aparsın. “İsraili xəritədən siləcəyik deyənlərin özünü silirik” mesajı verilməyə davam edir.

ABŞ-ın hərəkətə keçdiyi və səfirlik insidentinə sərt reaksiya verdiyi, İraq səmasında davamlı olaraq hərbi helikopterlər uçurduğu bir məqamda Qasım Süleymaninin İraqa gəlməsi (yaxud göndərilməsi) də maraqlıdır. Ümumiyyətlə, “Sepah”ın terror təşkilatı elan olunmasından sonra onun bölgədəki əməliyyatlarını planlaşdıran və idarə edən sərdarının hədəf halına gələcəyini Tehranda bilməmiş olmazdılar. Görünür, iranlılar ABŞ-ın belə bir önəmli publik simanı aradan götürməyə cəsarət edə biləcəyini düşünməyiblər. Bu sui-qəsdlə ABŞ İranın “qırmızı xətt”ini keçdi, amma səfirliyin yandırılması cəhdi də ABŞ-ın “qırmızı xətt”ini keçmək idi. Süleymani haqqında komplo teoriyasına bənzər başqa bir fikir də var. Ali dini lider ömrünün son baharını yaşayır. Heç şübhəsiz ki, belə bir vacib posta varisliklə bağlı İran dövləti içərisində müzakirələr və güc savaşı var, bunu bilmək üçün məxfi məlumatlara ehtiyac yoxdur, məntiq yetərlidir. Süleymani son illər Xameneidən sonra ikinci nüfuzlu lider statusuna yüksəlmişdi və aydındır ki, yeni rəhbərin müəyyən olunmasında onun rəyi önəmli, bəlkə də həlledici olacaqdı. Bu baxımdan İran sistemi içərisində Süleymaninin artan təsirindən, sözünün çəkisindən xoşhal olmayan çevrələrin mövcudluğu şübhəsizdir və sərdarın zərərsizləşdirilməsi onların da marağına uyğundur.

İndi əsas sual budur ki, bundan sonra nə baş verəcək və İranın cavabı nə olacaq? Həm İrandan, həm də regionda ona bağlı qruplardan intiqam səsləri yüksəlir. İran yəqin ki, öz nüfuzunu qorumaq və gücünü göstərmək üçün hansısa şəkildə cavab verəcək. Bölgədə İranın yüz minlərlə döyüşçüyə malik proksi gücləri və böyük kəşfiyyat şəbəkəsi var. İlk növbədə regionda fəaliyyət göstərən ABŞ kəşfiyyat mənsubları (amerikalı və ya onlara xidmət edən yerli sakinlər), hərbçilər, diplomatlar, iş adamları hədəf halına gələ bilər: qaçırılma, hətta qətl hadisələrinin baş verməsi ehtimal daxilindədir. (ABŞ hökumətinin bütün vətəndaşlarını İraqı tərk etməyə çağırması bununla əlaqədardır.) ABŞ-a və ya İsrail başda olmaqla onun müttəfiqlərinə aid müxtəlif obyektlər (mülki və hərbi) hücumlara məruz qala bilər. Livan “Hizbullah”ı, Suriya və Fələstində İrana yaxın qüvvələr İsrailə qarşı müxtəlif təhdid xarakterli aksiyalar keçirmək imkanındadır. “Ənsərullah” Səudiyyə Ərəbistanını vurmağa davam edə bilər. Bütün bunlar eskalasiyanın daha da artmasına səbəb olacaq və böyük müharibə riski yaradacaq. (Zatən ABŞ-ın hərəkəti belə bir risk yaradıb.) İranın əlindəki raketlər bölgədəki bütün ABŞ hərbi bazalarını və İsraili vurmağa imkan verir. ABŞ-ın isə İranın qonşuluğunda böyük aviasiya gücü və hərbi donanması var. Amma düşünürəm ki, böyük savaş hazırda nə tərəflərin özünün, nə də digər böyük güclərin (Çin, Rusiya, Avropa, Yaponiya) marağındadır.

Başqa bir məsələ: ABŞ İranı masaya çəkmək istədiyi halda, bu hadisədən sonra Tehranın buna razı olacağına (ən azı yaxın perspektivdə) inanancaq qədər sadəlövh ola bilməz. ABŞ-dakı seçkilərə qədər gərginlik davam edəcək. Tramp qalib gələrsə, özünün son prezidentlik müddətində İran problemini birdəfəlik çözməyə girişə bilər”. /BakuPost/
Ardını oxu...

Sabah (03 yanvar - Red) BMT Təhlükəsizlik Şurasında Suriyanın İdlib şəhərindəki vəziyyət qapalı rejimdə müzakirə ediləcək. “Report”un xəbərinə görə, bu barədə RİA “Novosti”yə Təhlükəsizlik Şurasındakı mənbələr məlumat verib.

“Qapalı məsləhətləşmələrin cümə günü saat 10.00-da (Bakı vaxtı ilə 19.00) təyin edilməsi planlaşdırılır”. İkinci mənbə də məlumatı təsdiqləyib.

Bundan əvvəl Böyük Britaniya və Fransa BMT Təhlükəsizlik Şurasında İdlibdəki vəziyyətlə bağlı məsləhətləşmələr aparmaq üçün sorğu göndərmişdi.

Dünyapress TV

Xəbər lenti