Ardını oxu...
“Azərbaycanda pensiya sitemi ədalətli deyil və bu sahədə islahatlar aparılmalıdır”. Ölkədəki pensiya sistemini “AzPolitika.info”-ya şərh edən keçmiş deputat, iqtisadçı ekspert Nazim Bəydəmirli belə düşünür.

Xatırladaq ki, Azərbaycanda son illər davamlı pensiya islahatları aparılıb. Belə ki, pensiya yaşı artırılıb, əvvəlki hesablama sistemindən imtina olunub və s.

Nazim Bəydəmirli xatırladır ki, Azərbaycanda minimum əməkhaqqı 250 manat təşkil edir. İqtisadçı qeyd edir ki, vətəndaşdan tələb olunan pensiya kapitalı 28,800 manat olmalıdır, yaxud da vətəndaşın 25 il sığorta stajı olmalıdır.

Bu kapitalı toplamaq üçün isə təxminən 25 il ərzində hər ay 96 manat sığorta haqqı ödəmək lazım gəlir: “Nəzərə alaq ki, Azərbaycanda işləyənlərin əksəriyyətinin rəsmi gəlirləri minimum əməkhaqqı səviyyəsindədir. Bu maaşla tələb olunan pensiya kapitalını toplamaq üçün təxminən 37 il işləmək lazımdır. Gələcəkdə pensiya kapitalının miqdarı daha da artırılacaq.

Çünki minimum əmək haqqı artdıqca, tələb olunan pensiya kapitalı da artır.Bu da işləyənlərin bir çoxunun pensiya almasında problem yaradacaq. Beləliklə, hazırda minimum əməkhaqqı alanların heç birinin şansı yoxdur ki, pensiya ala bilsinlər. Onlara 67 yaşdan sonra yalnız qocalıq müavinəti veriləcək”.

Rəsmi məlumatlara görə, ölkədə 3.7 milyon nəfərin sığorta edildiyini bildirən iqtisadçı, muzdla çalışanların sayının 1.620 min nəfər olduğunu vurğuladı: “Onların ödədikləri sığorta haqları yetərli deyil ki, gələcəkdə pensiya ala bilsinlər. Ona görə də pensiyaların baza hissəsi hər il büdcədən verilir və DSMF-ə büdcədən transfertlərin həcmi ildən-ilə artır. Bu transfertlərin həcmi 275 milyon manatdan artaraq 1.5 milyard manatı keçib. Bu da onu göstərir ki, Azərbaycanda “kölgə iqtisadiyyatının” həcmi çox böyükdür”.

Nazim Bəyədmirli hesab edir ki, ölkədəki sığorta sistemi yaxşı qurulmayıb: “Bu sistemlə ikili mühasibatlıq aradan qalxmır. İkili mühasibatlığın ləğv olunması üçün Gürcüstan modeli tətbiq olunmalıdır. DSMF ləğv edilməli, əmək haqqından tutulan vergi birləşdirilib sosial vergi alınmalıdır. Bu verginin də 10 faizi işə götürəndən, 10 faizi isə işçinin maaşından tutulmaqla həyata keçirilməlidir. Məsələn, işçi 1000 manat maaş alırsa, 100 manat iş verən, 100 manat isə işçi vergi ödəyir. Bu, gələcəkdə hamıya bərabər pensiyanın təyin olunmasını təmin edən sistemdir.

Azərbaycanda isə təəssüf ki, belə deyil. Hüquq-mühafizə orqanlarında və s. yüksək maaşlı yerlərdə çalışanlar yüksək pensiya alır, əksəriyyət isə az təqaüdlə dolanmağa məhkum edilir. Bu da onu göstərir ki, bizdə pensiya sistemi ədalətli deyil”.

AzPolitika.info
Ardını oxu...
Prezident İlham Əliyevin 19 aprel 2018-ci il tarixli sərəncamına əsasən, Qarabağ müharibəsi zamanı şəhid olanlara, daha dəqiq desək, 1997-ci il 2 avqusta qədər şəhid olan və itkin düşən şəxslərin ailələrinə birdəfəlik konpensasiya verildi. Daha sonra eyni kateqoriya üzrə şəhid polislərin də ailələri konpensasiya ilə təmin edildi.

Hərbi xidmət zamanı ölüm və itkin düşmə faktı ilə yanaşı, əlilliyə görə də kompensasiya nəzərdə tutulub. Şəhidliyə görə 11 min manat kompensasiya verilirsə, bu məbləğ əlillər üçün aşağıdakı kimidir:

I qrup – 80 faiz – 8 min 800 manat
II qrup – 60 faiz – 6 min 600 manat
III qrup – 40 faiz – 4 min 400 manat

Yenicag.az xəbər verir ki, Qarabağ müharibəsində iştirak edən və əlillik dərəcəsi olan şəxslər onlara ödəniləcək bu kompensasiyanı hələ də ala bilmirlər.

Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti həmin kateqoriyaya aid əlillərə sığorta pulunu ödəməkdən boyun qaçırır. Həqiqi xidmətə çağırılan şəxslər dövlət tərəfindən sığortalanır. Müdafiə Nazirliyi hər bir əsgər üçün Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinə maliyyə vəsaiti köçürsə də, sözügedən şirkət büdcəsində pul olmadığını iddia edir.

Əlilliyə görə sığorta almalı olan müharibə veteranları və onların ailə üzvlərinin dəfələrlə Prezident Administrasiyasının qarşısında etiraz aksiyası keçirmələrinə və müxtəlif dövlət orqanlarına onların şikayətlərini dinləmələrinə baxmayaraq, problem indiyə kimi həll edilməyib.

İş o yerə çatıb ki, yüzlərlə müharibə əlili məhkəmə yolu ilə hüquqlarını bərpa etsə də, Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti onlara çatacaq vəsaiti yenə də ödəmir. Şikayətçilərin sözlərinə görə, Şirkətdə onlara büdcədə pul olanda, ödəniş ediləcəyinə razılıqla bağlı ərizə yazdırırlar.

Lakin bu da problemin həllinə yox, uzanmasına səbəb olub. Belə ki, bu minvalla onlara sığorta pulunun ödəniləcəyini 4 ildən çoxdur, gözləyən əlillər var. Əlillərin sözlərinə görə, əgər Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti onları bu şəkildə aldatmağa davam etsə, yenidən etirazlara başlayacaqlar.
Ardını oxu...
Azərbaycanda son 48 il əzində qadınlar və kişilər arasında gözlənilən ömür uzunluğu göstəricisi artaraq ən yüksək həddə çatıb.

Trend-in məlumatına görə, 1970-ci ildə Azərbaycanda qadınlar arasında doğulanda gözlənilən ömür uzunluğu göstəricisi 74,3 yaş olduğu halda, 2018-ci ildə bu göstərici 78,2-ə yüksəlib.

2018-ci ildə kişilər arasında gözlənilən ömür uzunluğu 1970-ci ildəki 66,8 yaş səviyyəsindən 73,3-ə çatıb. Ümumilikdə 2018-ci ildə əhali üçün gözlənilən ömür uzunluğu 75,8 yaş olub.

Azərbaycanda 2018-ci ildə doğulanlar üçün ən böyük ömür uzunluğunun Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonu üzrə olacağı gözlənilir. Həmin rayon üzrə ömür uzunluğu göstəricisi ölkə üzrə gözlənilən ömür uzunluğundan daha yüksəkdir. Bu iqtisadi rayonunun qadın əhalisi üçün ömür uzunluğunun 83,6 yaş, kişilər üçün 77,7 olacağı gözlənilir.

Adətən, uzunömürlülərin sayının çox qeydə alındığı Lәnkәran iqtisadi rayonunda qadınlar üçün gözlənilən ömür uzunluğu göstəricisi 77,5 yaş, kişilər üçün 73 yaş müəyyən edilib.

Bakı şəhəri üzrə isə qadınlar üçün gözlənilən ömür uzunluğu 78,1 yaş, kişilər üçün 74,1 yaş hesablanıb.

Ötən ilin məlumatlarına görə, Azərbaycanda əhali arasında sağlam ömür uzunluğu da çoxalıb.

2018-ci ildə qadınlar arasında sağlam ömür uzunluğu 68,1 yaşa, kişilər arasında 62,6-ə yüksəlib.

Ölkədə 60 yaşda әhalinin gözlәnilәn ömür uzunluğu da artıb. 2000-ci ildə 60 yaşda əhali üçün gözlənilən ömür uzunluğu qadınlar üçün 19,2 yaş, kişilər üçün 16,7 yaş olub.

2018-ci ildə isə bu göstərici qadınlar üçün 21,3 yaş, kişilər üçün 18,8 yaş olub.

Qeyd edək ki,doğulanda gözlәnilәn ömür uzunluğu (0 yaş üçün) doğulanların hər birinin orta hesabla yaşaya biləcəyi illərin sayını göstərir. Doğulanda gözlənilən ömür uzunluğu həyat cədvəllərinin hesablanması nəticəsində alınır.

Dünya üzrə müqayisə edilərsə, ən yüksək ömür uzunluğu 84,2 yaş (2016-cı ilin məlumatı) olmaqla Yaponiyadadır. İsveçrə (83,3 yaş - 2016-cı ilin məlumatı), İspaniya ( 83,1 yaş - 2016-cı ilin məlumatı), Avstraliya və Fransa (82,9 yaş - 2016-cı ilin məlumatı), İtaliya və Kanada (82,8 yaş - 2016-cı ilin məlumatı), Koreya (82,7 yaş - 2016-cı ilin məlumatı), Avstriyada (81,9 yaş - 2016-cı ilin məlumatı) yüksək ömür uzunluğu olan ölkələr sırasındadır.

Azərbaycanla qonşu olan Rusiyada əhali üçün gözlənilən ömür uzunluğu 72,7 yaş (2017-ci ilin məlumatı), Türkiyədə 76,4 yaş (2016-cı ilin məlumatı), Ermənistanda 75,4 yaş (2017-ci ilin məlumatı) olub.
Ardını oxu...
Nazirlər Kabineti sosial kirayə müqaviləsi əsasında dövlət mənzil fondunun yaşayış sahəsinin ayrılma normasının müəyyən edilməsi haqqında 459 saylı qərara aydınlıq gətirib.
Teref.az Nazirlər Kabinetinin saytına istinadən xəbə verir ki, sosial kirayə müqaviləsi əsasında dövlət mənzil fondunun yaşayış sahəsinin ayrılma norması Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi vahidləri üzrə nail olunmuş sosial kirayə müqavilələri əsasında verilən dövlət mənzil fondunun yaşayış sahələri ilə təminolunma səviyyəsindən və digər amillərdən asılı olaraq, 16 kvadratmetr müəyyən edilir:

"Bu qərar ehtiyacı olan, aztəminatlı ailələrin dövlət tərəfindən kirayə evlə təmin edilməsi üçün normaları müəyyənləşdirir. Yəni dövlət və bələdiyyələr gələcəkdə ehtiyacı olan vətəndaşları sosial kirayə şərtləri ilə yaşamaq üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi mənzil fondundan mənzillərlə təmin etməyi planlaşdırır. Belə mənzillər ailələrin mülkiyyətinə verilmir. Bu qərara görə gələcəkdə belə mənzillər verilərkən ailənin hər üzvü üçün 16 kvadratmetr yaşayış sahəsi nəzərdə tutulur. Bu Avropa standartlarına uyğun bir ölçüdür.

Xatırladırıq ki, sovet dövründə bu normalar əvvəl adambaşına 5, daha sonra 8 kvadratmetr olmuşdu. İndi, Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarı ilə bu norma dövlət sosial mənzil fondundan veriləcək mənzillər üçün adambaşına 16 kvadratmetrdir. Bələdiyyələr isə daha artıq ölçüdə mənzillər təqdim edə bilərlər. Hazırda belə mənzillərə ehtiyacı olan vətəndaşların uçota alınması normaları da müvafiq dövlət qurumlarında müzakirə olunur və yaxın müddətdə təsdiq olunacağı gözlənilir. Sosial təyinatlı mənzil fondundan istifadə edəcək vətəndaşlar yerli icra hakimiyyəti orqanlarında uçota alınacaq və növbəlilik prinsipi ilə təmin ediləcəklər. Növbədənkənar təmin ediləcək vətəndaşlar sırasına isə valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olan, habelə xroniki xəstəliklərə tutulmuş vətəndaşlar daxildir. Sosial kirayə müqaviləsi yerli icra hakimiyyəti orqanları ilə vətəndaşlar arasında müddətsiz olaraq bağlanır, qarşılıqlı razılıq əsasında və yaşayış yerini dəyişdikdə və s. hallarda ləğv edilə bilər"
Ardını oxu...
Bu gün bir sıra ölkələrdə “Facebook” sosial şəbəkəsinin fəaliyyətində problem yaranıb.

“Report” “Downdetector” xidmətinin məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, problem, xüsusilə ABŞ, Almaniya, Fransa, Hollandiya və İspaniyada müşahidə olunub.

“Downdetector” xidmətinə görə, “Facebook” istifadəçilərinin təxminən 49 faizi xəbər lentinin nasazlığından şikayət edib.

Bundan başqa istifadəçilərin 29 faizi şəbəkənin tamamilə bağlandığını, istifadəçilərin təxminən 21 faizi hesablarına daxil olmaqda problem yaşadığını bildiriblər.
Ardını oxu...
"İnstagram"da xidmətin keyfiyyətini artırmaq üçün sosial şəbəkədə qeydiyyatdan keçərkən istifadəçidən yaşını qeyd etmək tələb olunacaq.

Trend-in məlumatına görə, bu barədə "İnstagram" sosial şəbəkəsi məlumat yayıb.

Qeyd edilir ki, məlumat digər istifadəçilər üçün əlçatan olmayacaq.

Bildirilir ki, yeni tələb istifadəçiyə mesaj göndərə biləcəklərinin siyahısını idarə etmək üçün kömək etməyə də xidmət edəcək.
Ardını oxu...
Noyabrın 29-da Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamla Əli Həsənov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ictimai siyasi məsələlər üzrə köməkçisi – şöbə müdiri vəzifəsindən azad edilən Əli Həsənova məxsus olan “Kaspi” qəzetinin elektron versiyasında daha bir yalan üzə çıxıb.

Bizimxeber.az xəbər verir ki, Kaspi.az-ın online versiyasında “liveinternet” statistika proqramında ciddi formada şişirdilmiş rəqəmlər göz qamaşdırır.

Hazırda 280 (online) nəfərin saytda olduğu qeyd olunsa da, gün ərzində sayta giriş sayı 3500-nəfəri keçmir. Bu isə açıq aydın göstərir ki, Həsənovun komandası “liveinternet”ə barmaq edib. Adi riyazi hesablamaya görə, əgər saytda hazırda 280 nəfər varsa və bu bir saat belə dəyişməz qalarsa azı 12-13 min oxucu deməkdir. Bu “static”-də isə rəqəmlər 4000 oxucunu keçmir.

Ümumiyyətlə, Azərbaycanda bünövrəsi Əli Həsənovun nəzarət etdiyi media orqanlarında qoyulan və bu günə kimi davam edən şişirdilmiş oxunma sayı problemi hələ də qalmaqdadır.
Ardını oxu...
Ardını oxu...
Prezident Administrasiyasının ictimai-siyasi şöbəsinin keçmiş müdiri Əli Həsənovun kurasiyasında olan bəzi saytlara qadağa qoyulub.

BAKU.WS-in əldə etdiyi məlumata görə, artıq anews.az, publika.az və aznews.az saytları haqqında məhkəmə qərarı da qəbul edilib.

Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinin ərizəsi əsasında Səbail rayon Məhkəməsinin qərarı ilə sözügedən saytların rəhbərlərinin İnternet informasiya ehtiyatlarına müraciətlərinin dərhal məhdudlaşdırılması haqqında qərar qəbul edilib.

Ardını oxu...

Qərarda deyilir ki, “ərizəçi Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinin maraqlı şəxs www.anews.az, www.publika.az və www.aznews.az internet informasiya ehtiyatlarının sahiblərinə qarşı internet informasiya ehtiyatlarına mürciətin məhdudlaşdırılması haqqında mülki işə baxaraq qət etdi:

www.anews.az, www.publika.az və www.aznews.az internet informasiya ehtiyatlarının sahiblərinə qarşı internet informasiya ehtiyatlarına müraciət dərhal məhdudlaşdırılsın.

Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 ay müddətində Bakı Şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Ardını oxu...
Bu ilin 9 ayı ərzində Azərbaycanda uşaqlara qarşı zorakılıqlar nəticəsində 159 cinayət törədilib. Bu rəqəmi daxili işlər nazirinin müavini Oruc Zalov "Uşaqlara qarşı zorakılığın qarşısının alınması və ləğv edilməsi" mövzusunda keçirilən konfransdakı çıxışında deyib. Nazir müavini 266 şəxsin də uşaqlara qarşı cinayət törətdiyinə görə məsuliyyətə cəlb olunduğunu diqqətə çatdırıb. Oruc Zalov bundan əlavə, görülən işlər sayəsində uşaqalra qarşı törədilən cinayətlərin 24, cinsi azadlıqların əlindən alınmasının 38 fakt azaldığını da qeyd edib.

Uşaqlara qarşı 159 zorakılıq cinayəti Azərbaycan üçün böyük rəqəmdirmi? Ümumiyyətlə, ən çox hansı ailələrdə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara qarşı zorakılıq baş verir?

“Vətəndaş” ictimai birliyinin sədri, hüquqşünas Günel Səfərova Lent.az -a BMT-nin uşaq hüquqları haqqında Konvensiyasının ölkəmizdə tam icra olunmasında bir sıra problemlər qaldığını bildirib:

“Azərbaycanda "Uşaq hüquqları haqqında" qanun BMT-nin uşaq hüquqları haqqında Konvensiyası və işdən asılı olaraq digər məcəllələrlə tənzimlənir. Ancaq BMT-nin Konvensiyasına əsasən üzərimizə götürdüyümüz öhdəlikləri icra etməkdə problemlər var. Azərbaycanın "Uşaq hüquqları haqqında" qanunu köhnəlib, lakin qanunları yeniləmək də problemlərin həlli deyil. Konvensiyadan irəli gələn bir sıra məsələlərə riayət edilməlidir.

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi də bu baxımdan çox zəif bir qurumdur. Demək olar ki, formal tədbirlərdən başqa heç bir iş görmürlər. Uşaqlara qarşı zorakılıqlar əsasən risk təşkil edən ailələrdə olur. Hansısa ailədə məişət zorakılığı baş verirsə, polisə məlumat verilir və icra orqanı da həmin ailəni risk qruplu ailələr sırasına daxil edir. Ancaq "onun monitorinqi necə aparılır və ya aparılırmı?" Bu da sual altındadır. Təcrübəmdən bilirəm ki, bu proses çox zəif aparılır.

Uşaqlara qarşı zorakılıq yalnız ailədə deyil, cəmiyyətdə də baş verir. Uşaqların cinsi zorakılığa məruz qalması ilə bağlı Avropa Şurasının Konvensiyası var. Orada qanunvericiliyin sərtləşmə, uşaq zorakılığına qarşı tədbirlər aparılması əks olunub. Yetkinlik yaşına çatmayan uşağın özünü müdafiə etmək qabiliyyəti formalaşmadığı üçün ona qarşı cinsi zorakılıq törədən şəxslər ciddi cəzalandırılmalıdır”.

Günel Səfərova ölkədə hələ də zorakılığa məruz qalan uşaqlar üçün dövlətin sığınacaq yaratmamasından da söz açıb:

“Qoşulduğumuz bütün konvensiyalarda, beynəlxalq qanunlarda da uşaq hüquqlarının yeganə təminatçısı dövlət və dövlət strukturlarıdır. Düzdür, Konstitusiyada göstərilir ki, uşaqların təlim-tərbiyəsinə məsul olan ilk qurum ailədir. Ancaq ailədə problem varsa, məsul olan qurum dövlətdir. Dövlətin də icra mexanizmi zəif olduğundan, uşaqlara qarşı zorakılıq həddi yüksəkdir. 2011-ci ildə "Məişət zorakılığı haqqında" qanun qəbul edilib. Ancaq dövlət bir dənə də olsun zorakılığa məruz qalanlar üçün sığınacaq təsis etməyib. Çalışırıq ki, İstanbul Konvensiyası qəbul edilsin və qadınların hüquqları formalaşdırılsın. Çünki, əgər ailədə ana zorakılığa məruz qalırsa, mütləq şəkildə uşağa da zorakılıq edilir. 300 minlik bir bölgədə 3 nəfərlik icra komissiyası uşaq hüquqlarını necə müdafiə edə bilər? İndiyə qədər kimin evinə icra nümayəndəsi gəlib ki, ailədə uşaqlara qarşı necə davranıldığını öyrənsin? Cavab aydındır, heç kimin. Ola bilər ki, gələcəkdə uşaq hüquqlarının müdafiəsi ilə “Asan Xidmət”in, “DOST”un, yaxud Əmək və Əhalinin Sosial Mmüdafiəsi Nazirliyinin tərkibində hansısa qurum fəaliyyət göstərsin və bəlkə o zaman zorakılıq rəqəmləri azalar”.

Dünyapress TV

Xəbər lenti