Ardını oxu...
Son aylarda dövlət başçısı tərəfindən əmək pensiyaları ilə bağlı qanunvericilikdə dəyişikliklər edilib, əmək haqqı və pensiyaların minimum məbləğində artımla bağlı qərarlar qəbul olunub.

Bu qərarlar növbəti aylardan qüvvəyə minəcək və onların iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinə, o cümlədən əhalinin gəlirlərinə təsirləri gündəmin əsas müzakirə mövzusudur.

Bundan başqa, Azərbaycan iqtisadiyyatında problemli kreditlərin ümumi kredit portfelində həcminin nəzərdə tutulduğu qədər azalmaması, bank faizlərinin hələ də yüksək olması başlıca problem olaraq qalmaqdadır.

Təqdim etdiyimiz videoda bütün bu məsələləri, o cümlədən dünya iqtisadiyyatında, beynəlxalq birjalarda baş verənləri iqtisadçı alim, İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Vüqar Bayramov şərh edəcək.

Verilişi təqdim etdiyimiz videodan izləyə bilərsiniz.


Musavat.com
Ardını oxu...
Teref.az Milli Məclisin deputatı Rüfət Quliyevin Oxu.Az-a müsahibəsini təqdim edir:
- Rüfət müəllim, deputat həmkarlarınızın bəziləri xaricdə istirahət edirlər. Amma nədənsə sizi bu yay daha aktiv görürük, yəni mətbuata tez-tez açıqlamalar verirsiniz. Dincəlmək istəmirsiniz?
- Birincisi, işlərimi tam yekunlaşdırmamışam. Digər tərəfdən, düşünürəm ki, istirahətə avqustun axırı çıxım. Ona görə də hələ Bakıdayam. Bu, şəxsi işlərlə bağlıdır.
- Ölkə xaricində istirahət edəcəksiniz, yoxsa...
- Bu, vaxtdan və imkandan asılıdır. Mən ildə azı bir-iki dəfə övladlarımla birlikdə xaricə istirahətə gedirəm. Son iki ildir ki, başım xeyir işlərə qarışıb. Ona görə də daha çox Azərbaycanda, əsasən də Lənkəranda dincəlməyə üstünlük verirəm.
- Xeyir iş nə ilə bağlıdır?
- Övladım evlənəcək.
- Məmurlardan, nazirlərdən də toya gələn olacaq?
- Bir oğlumun toyu olub. Mən toyları çox qapalı formada keçirirəm. Bu oğlumun toyunu da lap qapalı formada keçirmək niyyətindəyəm.
- Səbəbini bilmək olarmı?
- Qohum-əqrəbanı, dostları və dövlət vəzifəsində işləyən bir neçə nəfəri, yəni özümə ən yaxın bildiklərimi toya dəvət edəcəyəm. Ucdantutma hamını toya çağırmaq fikrində deyiləm. Mən israfçılığın əleyhinəyəm. Toyda 200 nəfər iştirak edirsə, deməli, həmin toy normal keçir.
- Deyəsən, çox emosionalsınız.
- Bəli, düz fikirləşdiniz, emosionalam. Bilirsiniz ki, mən həm də müəlliməm. Adətən, müəllimlər emosional olur.
- Amma jurnalistlərlə davranışınızda emosionallıq hiss etməmişik.
- Həmişə jurnalistlərlə əlaqələr qurmağı və onların suallarına cavab verməyi özümə borc bilirəm. Hesab edirəm ki, elmlər doktoru, professor, üstəgəl deputat olan Rüfət Quliyev öz fikirlərini bölüşməlidir.
- Rüfət Quliyev obrazı seçicilərində hansı təəssürat yaradıb?
- Dünyanın bir çox ölkəsində olmuşam. Vətəndaşlar üçün ən rahat, yüksək səviyyədə olan ölkələrdə belə görmüşəm ki, insanlar nədənsə narazıdır. İstər deputatlardan, istər valilərdən, istərsə də məmurlardan narazı kəsimlər olur. Bəşəriyyət inkişaf edir, imkanlar və tələbat artır. Buna görə də insanlarda narazı qalmaq üçün bəhanələr yaranır.
Cəmiyyətdə normal bir fəlsəfədir ki, insanların arzu və istəkləri onların imkanlarını üstələyir. Bu, Yaponiyada da, Avropada da, Amerikada da var.
- Həmişə danışanda rus dilindən sitatlar gətirirsiniz. Rus dilini mükəmməl bilirsiniz, bu, öz yerində. Bəs öz dilimizdə düşünürsünüz, yoxsa rus dilində?
- İndi öz dilimizdə düşünürəm. Bunun da tarixçəsi var. Sovet dönəmində, daha dəqiq desək, Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətdə olduğu dövrdə Bakıdan SSRİ-nin aparıcı ali məktəblərinə göndərilən gənclərin sayı ildən-ilə artırdı. Onlar hökumətin dəstəyi ilə orada ali təhsil alırdılar. Bu xoş hadisə mənim də başıma gəlib. 1982-ci ildə mindən yuxarı tələbə Azərbaycandan kənara oxumağa göndərildi. Azərbaycandan kənarda isə ümumi, ortaq dil rus dili idi. Mən də rus dilində təhsil aldım. 1986-cı ildə Azərbaycana qayıtdıqdan sonra isə daha çox Azərbaycan dilində mütaliə etdim. Azərbaycan Texniki Universitetində dərs deməyə başladım, auditoriyaya girdim. Azərbaycan dilini mükəmməl bilmək üçün öz üzərimdə işlədim. Deputat seçiləndən sonra da Azərbaycan dilinə daha çox fikir verməyə başladım.
Mən indi Azərbaycan dilində də mükəmməl danışa bilirəm. İngilis dilini də bilirəm. Amma ingilis dilində danışan zaman əvvəl cümlələri rus dilində düşünürəm, sonra onu ingilis dilinə çevirirəm.
- Bəzən də cəmiyyətdə deputatların Rusiya yönümlü olması fikirləri səsləndirilir...
- Nə demək istədiyinizi anladım. Mən onun tərəfdarıyam ki, Azərbaycan Ermənistanı çıxmaq şərtilə, bütün dövlətlərlə normal münasibət saxlamalıdır. Qeyd edim ki, cənab Prezidentimizin xarici siyasətinin ən uğurlu kursu ondan ibarətdir ki, bütün dövlətlərlə və ittifaqlarla normal münasibətlər qurulub. Heç nədən korluq çəkmirik. Biz Ermənistan kimi kimdənsə nəsə xahiş etmirik, dilənmirik. Şükür Allaha, pulumuz da var, imkanımız da.
Rusiyaya gəlincə, vurğulamaq lazımdır ki, biz 200 il Rusiyaya çox yaxın olmuşuq. Sovet İttifaqı vaxtında isə SSRİ-yə daxil olmayan ölkələrlə çox da əlaqə saxlaya bilməmişik.
Ana dilini bilmək mütləqdir, vacibdir. Ancaq rus dilini də, ingilis dilini də bilmək lazımdır. Azərbaycana isə ədəbiyyatlar əsasən rus dilindən gəlir. Yəni mənbələr rus dilindədir.
- Cəmiyyətdə deputatlar haqqında mənfi rəylər də mövcuddur. Bəziləri elə düşünür ki, deputat böyük bir məmurdur və hər şeyə səlahiyyəti çatır. Deputata aid olmayan məsələlərin həllini deputatdan gözləyirlər, nəticə olmadıqda isə deputatlara qarşı neqativ münasibət artır.
- Bir məsəl var: uman yerdən küsərlər. Amma deputatın bilavasitə borcu ondan ibarət deyil ki, stansiyalar, evlər tiksin. Deputatın bir nömrəli funksiyası odur ki, qanun layihəsi hazırlasın. Bununla belə, deputat əlçatan olmalıdır, seçicilər problemlərini ona deməlidir.
- Ancaq “uman yerdən küsərlər” prinsipi ilə deputatları təhqir də edirlər.
- Təhqir yolverilməzdir. Deputat da insandır. Biz ömürlük bu postda qalmayacağıq. Elə olur ki, insan bəzən öz deputatlıq fəaliyyətini dayandırmağı düşünür. Həm də düşünürəm ki, pensiyaya çıxanda da insanlarla yenə indiki kimi yaxın olum, çayxanalarda oturum, parklarda gəzim. Elə bir ölkə yoxdur ki, seçicilər deputatlardan tam razı qalsın.
Bazar iqtisadiyyatı şəraitində cəmiyyətdə gedən proseslər elə olur ki, insanların bir qismi narazı qalır.
Bəzən kimsə gəlib dərdini mənə danışır, mənim də gücüm o problemi həll etməyə çatmır. Dövlət də, deputat da hər adama əl uzada bilməz. Ancaq o, bunu başa düşmür, əsəbi danışır, bəzən etik çərçivələri də keçir. Mən isə çalışıram ki, təmkinlə yanaşım. Ən azından, məsləhət verirəm, yol göstərirəm. İnsanlar kimdənsə narazı qalanda gərək əvvəlcə düşünsünlər.
- Bu il, əsasən, kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətləri ilə bağlı xeyli şikayət var. Deyilənlərlə razısınızmı?
- Qismən razıyam. Mövsümdə qiymətlər dəyişir, bütün valyutalar devalvasiyaya uğrayır. Belə bir məqamda isə Azərbaycanın baş bankiri Elman Rüstəmov manatın revalvasiyasından söz açdı. Bunun da öz səbəbləri var.
Ümumiyyətlə, inflyasiyaya uğramayan ölkə yoxdur. Hətta ABŞ valyutasının özü də ildə ən azı 2 faiz inflyasiyaya məruz qalır. Azərbaycan uzun müddət neftdən asılı olan ölkə idi. Son iki ildə isə qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün mühüm işlər görülüb. Azərbaycanda kənd təsərrüfatı istiqamətində effektiv addımlar atılır.
Başqa bir səbəb də göstərim. Regionlarda insanlar öz həyatyanı sahələrində korporativlər yaradıb birgə iş görmək istəmirlər.
2008-ci ildə İrana getmişdim. Gördüm ki, orada bir kvadratmetr də boş torpaq yoxdur, hamı əkib-becərir. Düz Tehrana qədər eyni mənzərənin şahidi oldum, boş torpaq görmədim.
Bizdə isə indi vəziyyət fərqlidir. Yaxşı, başqa torpaqları əkməyin, bəs öz həyətinizdə niyə əkib-becərmirsiniz? İnsanlar göy-göyərtini, tərəvəzləri öz həyətlərində əksələr, il ərzində özlərini təmin edə bilərlər. Bu gün isə insanlar həyətyanı sahələrində iş görmürlər. Bəhanələri isə budur ki, su çatmır, qaz bahadır və sair. SSRİ zamanında dövlətin ətəyindən bərk yapışmışdıq. İndi isə bazar iqtisadiyyatıdır. Bu meydan, bu da şeytan. Dövlət hər cür şərait yaradıb. Amma məmur kəndlinin yerinə torpaqda işləməyəcək.
- İqtisadçılar şəxsi həyatlarında da bəzi məsələlərə iqtisadi yanaşırlar. Həm də pulu xərcləməyin qaydasını bilirlər. Siz də beləsiniz?
- Təəssüflər olsun ki, elə deyiləm. Mən “kefqom” adamam, məclisləri, insanlarla ünsiyyətdə olmağı xoşlayıram.
- Bəs evdə bədxərc olduğunuza görə sizə etirazlar olur?
- İnsan özünü cilovlamalıdır. Həmişə sakit insanlara həsəd aparıram. Harada ki, qərarı emosiya ilə vermişəm, orada uduzmuşam. Eləcə də xərcə aid emosional qərarlarımda.
- Təyyarə ilə səfərə gedərkən daha çox biznes-klassa üstünlük verirsiniz, yoxsa ekonom-klassa?
- Dövlətin xətti ilə gedərkən bizi biznes-klassla göndərirlər. Nəyə görə? Təsəvvür edin ki, xaricə gedirsiniz, sizi millət vəkilləri qarşılayır. Ona görə də fərqlənmək lazımdır. Bizim dövlətin kifayət qədər iqtisadi gücü var ki, deputatların səfərlərini biznes-klassla təşkil etsin. Ancaq özüm şəxsi səfərə gedəndə ekonom-klassa üstünlük verirəm.
- Bəs burada niyə bədxərcliyə yol vermirsiniz?
- Təyyarədə biznes-klass və ya ekonom-klassla uçmaq prestij söhbətidir. Bunların biletlərinin qiymətləri arasında 2-3 dəfə fərq var. Hesab edirəm ki, üç saatlıq uçuşa görə üç dəfə artıq pul vermək mənasızdır.
Bir neçə dəfə təyyarəyə minəndə görmüşəm ki, biznes-klassda uçanlar daha çox biznesi idarə edənlərdir. Onların yiyələri isə ekonom-klassla uçurlar. Baxmayaraq ki, onlar milyonçudurlar. Biznesi idarə edənlər isə ezamiyyətdə olduğuna görə biznes-klassda uçur.
- Yeyib-içməyi, məclisləri xoşlayırsınız. Bəs hansısa bir istedadınız varmı? Məsələn, musiqi alətlərində ifa kimi.
- Uşaqlıqda çox istəyirdim. Əfsuslar olsun ki, alınmayıb. Mən elmdə ən böyük zirvələrdən birinə qalxa bilmişəm, elmlər doktoru, professoram. Bununla da digər məsələləri bağladım. Gündə 100-150 səhifə kitab oxuyuram. Oxumasam, rahat olmuram. Kinoları, serialları da xoşlayıram, bundan həzz alıram. Aparıcı xarici universitetlər də məni mühazirə oxumağa dəvət edirlər.
- Evdə yemək bişirib, çay dəmləyirsiniz?
- Mən klassik azərbaycanlıyam və konservativəm. Ailədə vəzifə bölgüsü olur. Kişinin və qadının ayrı-ayrılıqda öz vəzifələri var. Ola bilsin ki, bu fikirlərim xanımların xoşuna gəlməsin. Ancaq səmimi danışacağam. Mən məsələlərə fərqli baxıram. Övladlarım isə fərqlidir.
Mən “dinozavr”am, köhnədən qalan kişilərin hamısı ailə məsələlərində mühafizəkardırlar.
- Cənub zonasındansınız. Bu bölgə mühafizəkar regiondur. Nə baş verdi ki, belə məclis adamı oldunuz?
- Hər bir insan individualdır. Deməzdim ki, spirtli içki qəbul etmək və siqaret çəkmək müsbət şeydir. Amma nə edək, insanıq. Hamımızın zəif cəhəti var. Hər şey də qaydasında və miqdarında olmalıdır.
Mən sovet mühitindən çıxmışam. Özü də görün, harada oxumuşam – Ukraynada. Dostlarımdan, tələbə yoldaşlarımdan din yoluna keçənlər də var.
- Avtomobilinizi özünüz idarə edirsiniz?
- Xeyr, sürücüm var.
- Özünüz niyə sürmürsünüz?
- Vaxtilə maşın həvəskarı olmuşam. Müəllim işləyəndə atam mənə maşın aldı. Amma gördüm ki, maşın sürmək narahatlıq yaradır. Avtomobil idarə etmək stressdir. Mən yolboyu telefonla danışıram, internetdə məlumatlara baxıram.
- Brend mallara üstünlük verirsiniz?
- Geyimlərdə hə, texnologiyada yox! İndi işlətdiyim telefon adi telefondur. Bir il bundan qabaq almışam. Ondan əvvəlki telefonu da beş il istifadə etmişdim. Amma maqnitofon, radio həvəskarıyam. Tələbəlik illərində isə paltar həvəskarı idim. O zaman adi bir cins şalvar, yapon saatı almaq dəb sayılırdı. Ailə qurandan sonra isə buna ehtiyac yoxdur. Artıq məni bəyənən bəyənib, ikinci kim bəyənəcək ki. (gülür)
- Bildiyimiz qədər oğlanlarınız Qətərdə qalır...
- Ailəmdən çox razıyam. 30 ildir ki, ailə qurmuşam. Bu günə qədər hansısa övladım problem yaratmayıb. Övladlarım nə siqaret çəkir, nə içki içir, nə də donuz əti yeyir. Belə atadan belə övladlar. (gülür) Mən mühafizəkaram, belə doğulmuşam və belə də öləcəyəm.
- Kənardan baxanda özünüzü bəyənirsiniz?
- Bəzən yox. Ən böyük problemlərdən biri odur ki, emosiyaya qapılıb axırda deyəcəyin sözü əvvəldə deyirsən. Bu hal məndə olur. Qüsursuz insan yoxdur.
- Restoranlarda sizi hesabda aldatmaq istəyiblər?
- Ataların bir sözü var, oğurluğun ömrü 40 gündür. Mən isə onu 40 dəqiqəyə üzə çıxarıram. Avam adam deyiləm. Birinci dəfə getdiyim yerdə yeməyi keyfiyyətsiz veriblərsə, ikinci dəfə ora getməyəcəyəm. Hesabda aldadanda da hiss edirəm, hissiyyatım güclüdür. Restoranın sahibini və ya da administratorunu çağırıram, onlara izah edirəm.
Hərdən mağazalara girirəm. Bir də görürsən ki, dükanda işləyən satıcılar özlərini çox sərbəst aparırlar, ucadan danışırlar. Dözmürəm, dərhal müdiriyyəti çağırtdırıram, etirazımı bildirirəm.
- Azərbaycan Texniki Universitetində kafedra müdirisiniz. Tələbələrdən razısınız?
- Oxuyan tələbə görəndə az qalıram ki, ürəyimi yarıb, həmin tələbəni ora qoyum. Dərsdə oturub telefonla oynayan, qeyd götürməyən, müəllimə qulaq asmayan tələbələrin axırı necə olacaq?
- Tələbələrinizdən belələri varmı?
- Əksəriyyəti elədir.
- Onlara hirslənmirsiniz?
- Hirslənmirəm. Amma məsələni başqa cür izah edirəm. Tələbələrimə rəvayətlər danışıram. İzah edirəm ki, elm var. Öz həyatımdan, necə oxumağımızdan söz açıram. Kim tələbə vaxtı oxumağa necə münasibət göstəribsə, həyatda da elədir.
Oxuyan adama bu cəmiyyətdə yer var. Yüksəlmək, karyera qurmaq isə fərasətdən də asılıdır. Ola bilər ki, kimsə zəif oxuyur, amma kommersant olur. Ancaq istənilən formada elm nömrə birdir. Daim oxumaq lazımdır.
Ardını oxu...
“Demoqrafik vəziyyət kəskin dəyişdiyi zaman Türkiyədəki ermənilərin əl-qolu açılacaq”.
I
Nar.az
Bu fikirləri Yenicag.az-a müsahibəsində son günlər Türkiyədə məskunlaşmış suriyalı qaçqınların, ermənilərin və terrorçu PKK tərəfdarlarının davamlı hədəfə aldıqları Böyük Millət Məclisinin (TBMM) sabiq deputatı Sinan Oğan deyib.

– Türkiyəyə sığınmış suriyalı qaçqınlar sizi hədəfə götürüblər…

– Türkiyədə “suriyalılar rədd olsun”, – deyə heç kim heç vaxt bir söz demədi. Nə mən, nə bir başqası belə tələb səsləndirmədik. Bizim dəqiq dediyimiz bir söz var ki, Türkiyə 10 ildir, qadınlara, uşaqlara, yaşlılara baxır, bundan sonra 10 il də baxsın. Burada bir problem yoxdur. Türkiyədə əli silah tuta biləcək 1 milyon suriyalı kişi var. Onlar gedib dənizin kənarında qəlyan çəkib, Türkiyədən aldıqları yardım pulları ilə yaşayırlar. Biz deyirik ki, onlar öz ölkələrinə getsinlər, oranı qorusunlar, yaşasınlar. Artıq müharibə də bitib. Biz bunu deyirik, “suriyalılar rədd olsun”, demirik. Ancaq bəziləri suriyalıların getməsini istəmir.

– Kimdir onlar? Niyə istəmirlər?

– Çünki suriyalıların boşaltdığı torpaqlarda PKK və YPG özünə dövlət qurur, ərəblərin boşaltdığı torpaqlara PKK-çılar yerləşdirilir. Suriyalılar geriyə qayıtsa, PKK-çılar o torpaqları boşaltmalı olacaqlar. PKK-nı sevən, onun yanında olan bir qrup insan buna görə onların Türkiyədən getməsini istəmir. Adını da “qardaşlıq” qoyurlar.

– Nəyə görə məhz sizi hədəfə alıblar?

– Bu məsələləri deşifrə edən, “suriyalılar getməzsə, PKK-çılar orada məskən salacaq”, – deyən, bu yöndə ictimayyəti məlumatlandıran şəxs mənəm. O üzdən də, məni hədəf göstərirlər.

– Sosial şəbəkədə xüsusilə, ermənilər sizi “Azərbaycandan Türkiyəyə gedən miqrant” kimi təqdim edirlər…

– Türkiyəni quranlardan biri də Azərbaycan, oğuz türkləridir. Heç bir zaman oğuz türkləri ilə suriyalıları bir sıraya qoymarıq. Onlar Ərəbistana gedib, oranı müdafiə etsinlər.

– Suriyalılar hazırda Türkiyədə “yersiz gəldi, yerli qaç” məsəlinə uyğun davranırlar…

– Bir az elə oldu. Bu qədər qonaqlıq bəsdir. Artıq Suriyada da müharibə başa çatdığına görə hər kəs yurduna, yuvasına qayıtmalıdır. Biz Suriyanın ərazi bütövlüyünü müdafiə edirik. Əgər suriyalılar torpaqlarına dönməsələr, o zaman Suriyanın ərazi bütövlüyü pozulacaq. Biz Suriyanın da, suriyalıların da yaxşılığını istəyirik.

– Türkiyə dövləti bu yöndə hansı addımlar atmalıdır?

– Dövlətimizin, hökümətimizin suriyalılara münasibəti lap əvvəldən səhv olub. Əgər düzgün siyasət aparılsaydı, Suriya bu günə düşməzdi, 5 milyon suriyalı da Türkiyəyə gəlməzdi. Türkiyədəki iqtisadi çətinliklərin bir səbəbi də suriyalılara 40 milyard dollar xərclənməsidir. Ölkədə 5 milyon suriyalı, 1 milyon da əfqan var. Türkiyədəki 6 milyon qaçıqının sayı Avropadakı bəzi ölkələrin əhalisinin sayından çoxdur. Başqa sözlə, dünyanın 80 ölkəsində əhalinin sayı 6 milyondan azdır. Bütün bunların xərcləri Türkiyənin dövlət büdcəsindən ödənilir. Avropa İttifaqı, BMT, eləcə də ABŞ-dan heç bir maliyyə dəstəyi göstərilməyib. Türkiyəyə sadəcə, 2,1 milyard avro verilib. Lakin bu məbləğ Türkiyənin suriyalılara xarclədiyi 40 milyard dollarla müqayisədə heç nədir. ABŞ, Rusiya, İran və digər böyük ölkələr Suriyadakı proseslərdə fəal iştirak edir. O ölkələrin hansına suriyalıların axını olub? ABŞ-da maksimum 50-100 suriyalı var. Rusiyada varmı? Yox! Bəs İranda? Orada da yoxdur. Ərəb ölkələrində nə qədər suriyalı var? Orada yoxdur. Heç bir ölkə suriyalını istəmir, ərazisinə buraxmır. Öz ərəb qardaşları belə onları qəbul etmir. Türkiyə nəyə görə onlara baxmalıdır? Türkiyə ordusunun sayı 380 min əsgərdir. Türkiyədə əsgərlik yaşı çatan suriyalıların sayı isə 1 milyondur. Yəni əsgərlik yaşı çatan suriyalıların sayı Türkiyə ordusundakı əsgərlərin sayından 3 dəfə çoxdur. Bu amil də sabah Türkiyə dövləti üçün problemə çevrilə bilər. Onların öz aralarında qruplaşmalar yaradacağı, cinayətkar dəstələrlə iş görəcəyi şübhə doğurmur.

– Hətta İstanbulda mitinq etdilər…

– Mitinq keçirdilər və məni də hədəf göstərdilər. Ancaq biz öz yolumuzdan geri çəkilməyəcəyik.

– Sizə kimlər dəstək verir?

– Türk milləti bizim yanımızdadır. Bu gün sorğu keçirilsə, əhalinin 90 faizi, suriyalıların ölkədə qalmasını istəmədiyini bildirər. Son sorğuların nəticələrinə görə, AKP-nin İstanbulda seçkiləri uduzmasının başlıca səbəbi məhz suriyalılara olan münasibətdir. Türkiyədə heç kim suriyalıların ölkədə bundan sonra da qalmasını istəmir. Onların Suriyaya geri qayıtmalarını istəməyənlər isə ermənilər və PKK-çılardır. Hətta erməni millət vəkilləri suriyalıları açıq-aşkar müdafiə edirlər. Mənə ən çox hücum edənlər ermənilər, PKK-çılar və radikal dinçilərdir.

– Suriyalıların Türkiyədə qalmasını ermənilər niyə istəyirlər?

– Ermənilərin bunu istəməsinin səbəbi çox sadədir. Onlar Türkiyənin demoqrafik vəziyyətinin pozulmasını arzulayır. Demoqrafik vəziyyət kəskin dəyişdiyi zaman Türkiyədəki ermənilərin əl-qolu açılacaq.

– Sosial şəbəkələrdə sizə hücum edən və sizin də miqrant olduğunuzu yazanlar da ermənilər idi…

– Doğrudur. Ermənilər, PKK-çılar və radikal dinçilər Türkiyə dövlətinin düşmənləridir.

– Azərbaycandan mənəvi dəstək alırsınız?

– Azərbaycandan bəzi dostlar mənəvi dəstək olurlar. Ancaq bu, çox azdır. Daha çox dəstək olmalarını istəyirəm. Dəstək verdiyi üçün “Yeni Çağ” Media Qrupuna xüsusi təşəkkür edirəm.

Səxavət Məmməd

Ardını oxu...
Bakıda bir dini məbəd var. “Bakirə Müqəddəs Məryəm” katolik kilsəsi. Hər gün onun yanından ötüb işə gedib-gələndə müxtəlif millətlərdən olan xüsusi zəvvar geyimli insanların bu kilsəyə girməsi diqqətimi çəkirdi. Səliqəli həyəti var. Gül çiçəkli baxçası, yaşıl çəmənli   sıx ağaclı kiçik bağı kənardan insana gəl-gəl edir. Mən də getdim.

Ardını oxu...

Ardını oxu...
Azərbaycanın daxil olduğu geosiyasi məkanda gərginlik durmadan artır. Bir tərəfdən ABŞ-İran münasibətləri, digər tərəfdən isə Cənubi Qafqazda vəziyyət gərginləşir. Rusiya-ABŞ münasibətləri də ürəkaçan deyil. Starteji müttəfiqimiz Türkiyənin Rusiyadan S-400 silahları alması da Vaşinqtonda yaxşı qarşılanmayıb. Türkiyəyə qarşı sanksiyaların tətbiq olunması, onun NATO-dan çıxarılması kimi məsələlər müzakirə olunur. Bir sözlə, ölkəmiz sanki od çəmbərinin arasında qalıb. Və belə bir mürəkkəb zamanda AMİP lideri Etibar Məmmədovun fəallaşdığı hiss olunur.

Ərtafımızda baş verən hadisələrlə Etibar Məmmədovun fəallaşması arasında hər hansı əlaqə varmı?

AMİP sədri Arzuxan Əlizadə ilə söhbətimiz bu suallar ətrafında oldu.

Arzuxan bəyin Ovqat.com-a müsahibəsini təqdim edirik.

-Arzuxan bəy, yerləşdiyimiz geosiyasi məkanda yaşanan gərginliklə bağlı fikirlərinizi öyrənmək istərdim. Bu hadisələrin Azərbaycana nə kimi təsirləri ola bilər və gözlənilən neqativ təsirləri zərərsizləşdirmək üçün xarici siyasətimizi necə qurmalıyıq?

-Azərbaycan həqiqətən qaynar geosiyasi məkanda yerləşir və qonşularımızın əksəriyyəti də bizimlə dost münasibətində deyillər. Bu da, təbii ki, ölkəmiz üçün hər zaman təhlükə yaradır. Digər tərəfdən, Azərbaycanın karbohidrogen ehtiyatları ölkəmizə marağı artırır. Üstəlik, döyük dövlət də deyilik, yenicə müstəqillik qazanmışıq. Şübhəsiz ki, Azərbaycanda böyük güc mərkəzlərinin, xüsusilə İran və Rusiyanın həm iqtisadi, həm də siyasi maraqları toqquşmaqdadır. Qərb dövlətləri isə Azərbaycana təbii sərvətlərlə zəngin məkan kimi baxırlar. Beynəlxalq diqqətlərin üzərimizə fokuslaşdığı belə bir çətin şəraitdə Azərbaycan öz müstəqilliyini qorumağa və xarici siyasətini bu amilləri nəzərə alaraq qurmağa çalışmalıdır və çalışır. Açığını desəm, mövcud hakimiyyətin yürütdüyü xarici siyasətdə bizi qane etməyən məqamlar da var, amma əsasən xarici siyasi kursun vəziyyətimizə müvafiq qaydada qurulduğunu və özünü doğrultduğunu etiraf etmək lazımdır. Balanslaşdırılmış xarici siyasət kursu ölkəmizə maraqları daha da artırır.

Bilirsiniz ki, son dövrlərdə çəkilən və istifadəyə verilən trans-milli enerji xətləri – Bakı-Ceyhan neft kəməri, TANAP, Cənubi Qaz Dəhlizi, tarixi İpək yolunun bərpasına hesablanmış kommunikasiya əlaqələrin qurulması və s. kimi beynəlxalq layihələr də təsdiqləyir ki, qlobal güc mərkəzlərinin Azərbaycana maraqları güclüdür və əsasən Qərb dövlətləri ölkəmizdə stabilliyin qorumasına çalışırlar.

O, başqa məsələdir ki, qonşu dövlətlər arasında ölkəmizə qarşı ərazi iddiaları irəli sürən, iğtişaşlar yaratmaqda maraqlı olan qüvvələr də var. İran və Rusiya kimi dövlətlər bu məsələdə daha aktiv görünürlər. Xüsusilə, Rusiya keçmiş sovet məkanına aid ölkələrin öz orbitindən kənarlaşmasına imkan vermək istəmir və bu, Azərbaycanla əlaqədar siyasətdə də özünü göstərir. Bildiyimiz kimi, Azərbaycanın dünya dövlətləri və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən tanınmış torpaqları artıq 30 ildir işğal altındadır və bu vəziyyətin yaranmasında Rusiya önəmli rol oynayıb, oynamaqdadır.

Eyni zamanda İranın da Azərbaycanda çox ciddi maraqları var. Ölkəmizin müstəqil və güclü dövlət kimi formalaşmasını öz torpaq bütünlüyü üçün təhdid olaraq görən İran zaman-zaman Azərbaycanın suverenliyinə kölgə salmağa çalışan mövqe ortaya qoyur. Bütün bunların fonunda bizim strateji müttəfiqimiz Türkiyənin Azərbaycan siyasəti milli maraqlarımıza daha çox cavab verir və ölkəmizin digər qüvvələrə qarşı müqavimət gücünü artırır. Amma nə yazıq ki, bu gün Türkiyənin özündə də çox ciddi problemlər meydana gəlməkdədir...

-Bəs ətrafımızda gərginləşən münasibətlər konteksində bizi hansısa təhlükə gözləyirmi?

-Əlbəttə, hansısa dövlətlər Azərbaycanda stabilliyin pozulmasında maraqlı ola bilərlər. Amma Azərbaycanın öz daxili qüvvələri iqtidarlı, müxalifətli bir araya gəlib bu təxribatların qarşısını almalıdırlar. Zaman-zaman qeyd edildiyi kimi, Azərbaycanda “5-ci kolon” deyilən xaricə bağlı qüvvələr də yox deyil və onlar müxtəlif təxribatlara cəhd edə, əl ata bilərlər. Amma biz, AMİP olaraq, dəfələrlə stabilliyin qorunub saxlanılmasında maraqlı olduğumuzu bəyan etmişik və bu əqidəni daşıyan qüvvələrlə müttəfiqlik əlaqələri qururuq. Hesab edirəm ki, zərurət yaranda bütün milli qüvvələr bir araya gələcək və dövlət maraqlarını təhdid edən proseslərə qarşı birgə müqavimət göstərəcəklər.

-Belə bir söz var, deyirlər: “var idi hər yarağımız, çatmırdı saqqal darağımız”. Bir tərəfdən də Gürcüstan başlayıb Azərbaycana qarşı torpaq iddialarına. Rəsmi Bakının bu iddialara cavabı isə xeyli yumşaq görünür. Gürcülərin açıq təcavüzkar mövqeyi qarşında bu qədər təmkinli davranışımız nə dərəcədə doğrudur? Cənubi Qafqazın ən qüdrətli ölkəsi kimi, biz nədən ehtiyat edirik?

-Açığını desəm, Azərbaycan hökumətinin Keşikçidağ böhranı ilə əlaqədar sərgilədiyi mövqe partiya olaraq bizi qane etmir və problemlə bağlı fikrimizi rəsmən bildirmişik. Hesab edirik ki, Gürcüstana qarşı daha sərt mövqe sərgilənməlidir. Gürcüstana bir dövlət kimi mövcudluğu üçün Azərbaycana borclu olduğu xatırladılmalıdır. Bu gün Gürcüstandan keçən neft, qaz kəmərlərinin sayəsində qonşu ölkənin iqtisadiyyatı çox ciddi şəkildə inkişaf edib, iqtisadi cəhətdən Avropaya inteqrasiya yolunu tuta bilib, bu da onun müstəqilliyinin əsas qarantıdır. Gürcüstan ən azı böyük güzəştlərlə, bəzi hallarda hətta pulsuz enerji daşıyıcıları ilə təchiz edilməsi səbəbindən Azərbaycana minnətdar olmalıdır.

Digər tərəfdən, gürcü rəsmiləri unutmamalıdırlar ki, bizi onlarla eyni tale birləşdirir. Gürcüstanın iki bölgəsi – Cənubi Asetiya və Abxaziya vilayətləri rəsmən Rusiya tərəfindən işğal olunub və biz dövlət olaraq bunu rəsmən pisləmişik.

O da sirr deyil ki, Gürcüstan ərazisinin bir hissəsi tarixi Azərbaycan torpaqlarıdır və orda yarım milyona yaxın soydaşlarımız yaşayır. Onlar zaman-zaman, xüsusilə siyasi kataklizmlər baş verəndə gürcü dövlətini dəstəkləyiblər. Azərbaycanın birbaşa vasitəçiliyi ilə soydaşlarımız Gürcüstanda siyasi sabitliyin qorunub saxlanılmasında qarant rolu oynayıblar. Fikrimcə, rəsmi Tbilisi onu da unutmamalıdır ki, Azərbaycana qarşı bu cür təxribat xarakterli insidentlər bu ölkədəki soydaşlarımızı dərindən narahat edir və onları özündən narazı salır. Halbuki, Gürcüstan ərazisində yaşayan azlıqlar arasında bəlkə də separatizmə yuvarlanmayan yeganə qüvvə bizim soydaşlarımızdır. Gürcüstandakı ermənilər belə, dindaş olmalarına baxmayaraq, zaman-zaman separatçı fikirlərini dilə gətirir, Axalkalakinin Ermənistana birləşdirilməsini tələb edirlər. Bu ölkənin torpaq bütünlüyünü və suverenliyini ən azı gürcülər qədər istəyən bir toplumu özündən uzaqlaşdırmaq cəhdi birinci növbədə qonşu dövlət üçün ciddi problemlər yarada bilər.

Azərbaycan Gürcüstana xatırlatmalıdır ki, bu ölkə ilə dostluq əlaqələrinin qurulması və inkişafı asanlıqla əldə olunmayıb. Və belə gözəl əlaqələri qurmaq çətin, dağıtmaq isə xeyli asandır. Bilirsiniz ki, Qamsaxurdiya dövründə də soydaşlarımıza qarşı bu cür xoşagəlməz siyasət yürüdülürdü. Bunun nəticəsində minlərlə soydaşımız öz dədə-baba torpaqlarını, Borçalı mahalını tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır. Sonrakı dövrlərdə - Şvernadze və Saakaşvilinin zamanında iki dövlət arasında qardaşlıq münasibətləri bərpa olundu və qorundu.

Təəssüflər olsun ki, son prezident seçkilərindən sonra bu cür insidentlərlə yenidən qarşılaşırıq. Rəsmi Bakı Tbilisiyə indiki dövrün müstəqilliyimizin ilk dövrlərindən fərqləndiyini, Azərbaycanın öz soydaşlarına sahib çıxa bilməyəcək qədər zəif olmadığını diplomatik dillə başa salmalıdır. Gürcüstan rəsmiləri bundan sonra da həmin təxribatın qarşısını almasalar, Azərbaycan Borçalı mahalına iddiasını ortaya qoymalı, indiyədək onlara etdiyimiz bütün iqtisadi güzəştlərə yenidən baxılmalıdır.

-Gəlin, razılaşaq ki, insidentin yaranmasında bizimkilərin də səhvi az olmayıb. Azərbaycan sərhədçiləri vaxtında tədbir görsəydi və o cür aşağılanmağımızı bizə rəva görməsəydi, gürcülərin də bizə yanaşması fərqli olardı...

-Bəli, Sərhəd Qoşunları komandanlığının bu məsələdə lazımi iradə ortaya qoymaması insanı çox narahat edir. Xüsusilə sərhədçilərimizdən birinin öz xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən, o cür aşağılanması bizim dövlət adımıza ləkədir. Hesab edirəm ki, öz vəzifə borcunu lazımi səviyyədə yerinə yetirə bilməyən əsgər və zabitlər sərt şəkildə cəzalandırılmalıdır...

-Hətta Sərhəd Qoşunları komandanı Elçin Quliyevin özünün istefa verməsini tələb edənlər də oldu.

-İctimaiyyətdə o cür tələblərlə çıxış edənlər də var. Biz də hesab edirik ki, Sərhəd Qoşunları komandanı bu insidentdə ən böyük məsuliyyəti daşıyan şəxsdir. Amma onun bu məsuliyyətinin çərçivəsini müəyyənləşdirmək Ali Baş Komandanın vəzifəsidir. Çünki insidentə yol açan səbəblərin mahiyyəti barədə ən təfsilatlı məlumata Ali Baş Komandan malikdir. Bizim proseslərə qiymət vermək səlahiyyətimiz və informasiyamız olmadığından hər hansı fikir bildirməyimiz düzgün olmaz. Fikrimcə, insident araşdırılmalı və günahkarlar barədə ictimaiyyətə təfsilatlı məlumat verilməlidir.

Ümumiyyətlə, bu gün yalnız Gürcüstanla deyil, bütün sərhədlərimizdə vəziyyət xeyli gərgindir. Ermənistanla sərhədlərimizdəki vəziyyət bəllidir. Rusiya ilə sərhədlərimizdə də növbəti gərginliklərin çıxma ehtimalı yüksəkdir. Bilirik ki, vaxtilə “Sadval” təşkilatının apardığı pozuculuq fəaliyyətinə bu gün radikal dini qruplar əlavə olunub. İŞİD kimi terror təşkilatına mənsub olanlar əsasən şimal sərhədlərimizdən ölkəmizə sızırlar. İranla sərhədlərimizdə isə vəziyyət daha mürəkkəbdir. Məlumata görə, hər gün qaçaqmalçılıq yoluyla İrandan ölkəmizə külli miqdarda narkotik maddələr keçirilir. Əfqanıstandan Avropaya və dünyanın digər bölgələrinə narkotik ticarətinin bir marşrutu da Azərbaycandan keçir. Şübhəsiz ki, bu məsələlərdə Sərhəd Qoşunları Komandanının vaxtında öz sözünü deməməsi də önəmli rol oynayır.

-Ətrafımızda gərginliyin artdığı bir zamanda xaricdəki müxalif qruplar inqilab şüarları ilə çıxış edirlər. Sizcə, bütün bu çağırışlar xarici dövlətlərin Azərbaycandakı stabilliyi pozmaq planının tərkib hissəsi ola bilərmi? Əgər elədirsə, bizdən tələb olunan nədir?

-Son dövrlər bu barədə əməlli-başlı təbliğat işinin aparıldığının şahidi oluruq. Ötən ilə qədər inqilabın yalnız fəsli göstərilir, narazı kütlə “bir payız axşamı”na hazırlaşmağa çağırılırdı. İndisə günü də konkertləşdiriblər - 17 Noyabr. Amma hesab edirəm ki, bütün bunlar əsası olmayan populist çağırışlardır. Zənnimcə, bütün bu çağırışların məqsədi ölkədə həyata keçirilən islahatları tormozlamaqdır.

-Əslində inqilab pis şey deyil, əgər mütərəqqi ideyalarla həyata keçirilərsə. Azərbaycanda inqilab tərəfdarlarının böyük əksəriyyəti isə söyüşü mübarizə metodu seçib...

-Həmin insanların söyüş ritorikasından istifadə etməsi xüsusilə qəbulolunmazdır. Biz partiya olaraq, söyüş ritorikası ilə bağlı öz mövqeyimizi rəsmən açıqlamışıq. Söyüş ritorikasından tamamilə əl çəkmək lazımdır. Bu yolu tutan şəxslər başa düşməlidir ki, söyüş onların özünə də (qarşı tərəf vasitəsilə) qayıdır və cəmiyyətdə xoşagəlməz tendensiyanın yaranmasına səbəb olur. Xüsusilə də gənclərimizin bu ruhda tərbiyyələnməsi ümumiyyətlə yolverilməzdir.

Hesab edirəm ki, mütərəqqi inqilablar yalnız islahatlar və qarşılıqlı anlaşmalar yoluyla həyata keçirilə bilər. İnqilab beyinlərdə və təfəkkürlərdə olmalıdır. Biz AMİP olaraq üsyanların, inqilabların əleyhinəyik. Üsyanlar, iğtişaşlar dövlətləri illərlə geriyə atır. Təkamül yolu ilə, siyasi islahatlarla cəmiyyət dəyişilməlidir. Onu da qəbul edirik ki, ölkədə çox ciddi dəyişikliklərə ehtiyac yaranıb.

-Amma hökumətin belə bir iradəsi hiss olunurmu? Axı bunun üçün gərək ilk növbədə siyasi iradə ortaya qoyula...

-Şübhəsiz, bunun üçün hakimiyyət siyasi iradə ortaya qoymalıdır. Amma unutmayaq ki, heç bir hökumət öz-özünə siyasi islahatlara getməz. Xüsusilə də pos-sovet ölkələrində. Azərbaycanda da digər pos-sovet ölkələri kimi idarəçilər köhnə sistemin qalıqlarıdır və öyrəşdikləri metodlardan kənara çıxa bilmirlər. Bunun üçün də ölkədə fəaliyyət göstərən siyasi qüvvələr, ziyalılar bir araya gəlib hökuməti islahatlara getməyə vadar etməlidirlər. Xaricdən inqilab çağırışları isə cəmiyyətin mütərəqqi hissəsini parçalamağa yönələn çıxışlardır daha çox. İlk baxışdan cəlbedici görünsə də, əslində proseslərin tormozlanmasına hesablanıb. Təsadüfi deyil ki, o çağırışı edənlər Azərbaycanda hakimiyyətə sivil təzyiq göstərə biləcək siyasi təşkilatları və liderləri hədəfə alırlar.

-Hər dəfə ölkədə gərginlik yarananda AMİP lideri Etibar Məmmədovun aktiv siyasətə qayıdışı gündəmə gəlir. Son zamanlar da onun ayaq səsləri hiss edilir. Hətta siyasi partiyalardan birinin sədri Etibar bəyi açıq şəkildə siyasi aktivliyə dəvət etdi. Liderinizin bu çağırışlara cavabı necə olacaq?

(ardı var)

Söhbətləşdi: Heydər Oğuz

Ardını oxu...

Qədim Çin təbabətində iynəbatırma (akupunktura) metodu ilə müalicə geniş yer almışdı.Min illərin sınağından çıxmış bu metod müasir tibb elmində də istifadı olunur. Son vaxtlar hətta narkotiklərə aludəlikdən əziyyət çəkənlərin müalicəsi üçün də akkupunktura üsulundan istifadə olunur. Bu yolla narkotik maddələrin “əsarət”indən can qurtararaq, normal həyata qayıdan minlərlə insane var.
Bizimyol.info bu gün sizə bu sahənin ən yaxşı bilicisi olan doktor Süleyman Əliyevlə müsahibəni təqdim edir.

Ardını oxu...


Ardını oxu...

Millət vəkili, BAXCP sədri Qüdrət Həsənquliyev “Ovqat.com”-a müsahibə verib.

“AzPolitika” həmin müsahibəni təqdim edir:

– Qüdrət bəy, ölkə  daxilində baş verənləri necə qiymətləndirirsiniz?

– Cəmiyyət sakit templə, mövcud problemlərlə birlikdə inkişaf edir. Kadrlar bir-birini əvəz edir, Qarabağ danışıqları davam etdirilir. İnkişafın yeni mərhələsinə keçid və Qarabağı azad etmək isə hələlik alınmır. Amma bu istiqamətdə müəyyən işlər görülür. Bizə ümid etmək qalır ki, hansısa mərhələdə biz qarşıya qoyulan məqsədlərə çatacağıq.

– Sakit templə inkişaf Sizi qane edirmi?

– Mən iqtidarla əməkdaşlığın zəruriliyini qəbul edən müxalifət partiyasının sədri kimi, hər zaman dərinləşdiriləcək islahatların bizə düşmən olan xarici və onların himayəsində olan daxildəki pozucu qüvvələrə  müəyyən imkanlar yaradacağını qeyd etmişəm. Amma onu da vurğulamışam ki, islahatlardan imtina ölkəni inkişafdan saxlayacaq və daha böyük risklərə yol açacaq. Ola bilməz ki, islahatların, idarəetmənin təkmilləşdirilməsinin zəruriliyindən danışan iqtidar bütün bunları görməsin. Görünür, bizim bilmədiyimiz çoxlu faktorlar bu prosesi ləngidir.

– Sizcə, həmin faktorlardan həlledicisi nə ola bilər?

– Məncə, xalqın potensialına inamsızlıq belə bir fikir formalaşdıra bilər ki, xarici güclər əlaltılarından istifadə edib ölkədə sabitliyi pozub, bunun nəticəsi olaraq əyalət təfəkkürlü, psixi qüsurlu birisini hakimiyyətə gətirib, buranı Türkmənistana çevirə bilərlər. Bu da ölkəni on illərlə geri atar. Demokratiya bir yana, heç  Qarabağ da yada düşməz. Hazırda Liviyada yaşanan vətəndaş müharibəsi buna əyani nümunədir.

– Sosial şəbəkələrdəki inqilaba çağırışlar barədə nə düşünürsünüz?

– Biz həmişə arzulamışıq və o istiqamətdə çalışırıq ki, xalqımızın siyasi dünyagörüşü Qərb ölkələrinin səviyyəsinə çatsın. Amma bu o demək deyil ki, biz o səviyyədə geri qalmışıq ki, insanlarımız kriminal, tərbiyəsiz şizofreniklərin çağırışına əhəmiyyət versin. Bəziləri öz məqsədlərinə çatmaq üçün xalqımızı, öz ailə üzvləri daxil, nalayiq formada təhqir edirlər. Çünki ailə üzvləri də başqaları kimi, onların çağırışlarına əhəmiyyət vermirlər.

– Xalqımızın siyasi dünyagörüşü barədə danışdınız. Sizi nə qane etmir?

– Bilirsiniz, yüz illər ərzində repressiyalar və əsarət altında yaşayan xalqlarda mütilik, itaətkarlıq və bunlardan doğan mənfi keyfiyyətlər formalaşır, dərinləşərək, mentalitetə çevrilir. Cəmiyyəti dərk etməyə başlayan uşaqlar valideyinləri kimi davranmağa başlayır və bir neçə nəsildən sonra bu, artıq genetik koda çevrilir. İnsanlarda formalaşdırılmış keyfiyyətlər genlərlə növbəti nəsilə ötürülür. Mentalitetin dəyişməsi üçün isə bir neçə nəsil dəyişməlidir.

Məsələn, 1937-ci il repressiyaları zamanı bir yazıçı digər yazıçı dostunu antisovet fəaliyyətdə ittiham edərək satırdı. Ona görə yox ki, ona nifrət edirdi, onun ailəsinin, özünün böyük məhrumiyyətlərlə üz-üzə qalmasını istəyirdi. Yox, sadəcə özünün “sadiq” sovet vətəndaşı olduğunu sübut edib, fiziki varlığını qoruyub saxlamaq üçün dostunu ölümə göndərirdi. Qorxu altında ali, bəşəri dəyərlər, insanlıq ölür, insan ali varlıqdan çıxıb, yaşama instinkti ilə çarpışan canlıya çevrilir. Əsrlərlə əsarət altında yaşamış insanlarımız yaşamaq üçün oğurluq etmək, rüşvət verib-almaq, aldatmaq, yalan danışmaq, qanunları pozmaq, yaltaqlanmaq zorunda qalıb, yaxud bu kimi əməllər törətməyə məcbur edilib.

Belə ağır şərtlər altında yaşamasına baxmayaraq, xalqımız bir çox nəcib xüsusiyyətlərini qoruyub saxlamışdır. Bu kimi mənəvi resurslar və qloballaşan dünya bizim xoşbəxt gələcəyimiz, mənfiliklərdən qurtarmağımız üçün ən böyük təsəllidir, ümiddir. Amma Qərb düşüncəli vətəndaşın formalaşması üçün bizə zaman lazımdır. Yalnız həmin vətəndaşlar Azərbaycanda Qərb standartlarına cavab verən demokratik dövlət qura bilər. Xalqımızı onun xarakterindəki çatışmayan cəhətlərə görə təhqir etmək lazım deyil. Belə davranış nadanlıqdır. Bu insanlarda çatışmazlıq kompleksini bir az da artıracaqdır. Biz nə qədər zaman almasından asılı olmayaraq, addım-addım irəli getməli, maarifləndirmə yolu ilə müasir dünyagörüşlü yeni nəslin formalaşmasına çalışmalıyıq. Biz müsəlman xalqlarını daha azad edəcək islamda islahatlara yol açan, onu qeyri-müsəlmanlara sevdirən xalqa çevrilməliyik.

Səbrsizlik edib ekstremizmə yuvarlanmaq vəziyyətdən çıxış yolu deyil. Səbrsizlik və bundan doğan təhqir təkcə tərbiyəsizlik elementi yox, həm də daxili siyasətə ciddi təsir edən regional və beynəlxalq vəziyyəti düzgün qiymətləndirə bilməməkdən siyasi korluq və mədəniyyətsizlikdən qaynaqlanır. Mənəvi terrorla məşğul olanlar, ağzı köpüklənə-köpüklənə “inqilab–inqilab” deyə qışqıranlar terrorçudan dünyanın hörmət etdiyi böyük dövlət adamı səviyyəsinə yüksəlmiş Nelson Mandelanın həyatını öyrənsələr, özləri üçün də, cəmiyyət üçün də faydalı  olar.


Ardını oxu...

Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov AZƏRTAC-a müsahibəsində ermənistanlı həmkarı Zöhrab Mnatsakanyan ilə Vaşinqtonda keçirdiyi görüşün nəticələrinə dair sualları cavablandırıb.

Müsahibəni təqdim edirik:

-Cənab nazir, Vaşınqtonda erməni həmkarınızla ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərinin vasitəçiliyi ilə növbəti görüşünüz baş tutdu. Bu görüşün nəticələrini ümumilikdə necə qiymətləndirərdiniz?

– Hər zaman qeyd etmişəm ki, Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq-Qarabağ münaqişəsinin həlli üzə aparılan danışıqlar prosesində keçirilən hər bir görüş ilk növbədə, prosesin irəli aparılması baxımından nəzərdən keçirilir. Görüşlər yalnız görüşlər keçirmək naminə deyil, konkret nəticələrə hədəflənməlidir, bu baxımdan biz substantiv danışıqların tərəfdarı olduğumuzu dəfələrlə bəyan etmişik. Fikir versəniz həmsədrlərin verdiyi sonuncu bəyanatlarda da substantiv danışıqların aparılması məsələsinə xüsusi diqqət verilir. Çünki məlum məsələdir ki, əgər məqsəd adından da göründüyü kimi həlli uzadılmış münaqişəni həll etməkdirsə, burada nəticəyə yönəlik addımlar atılmalıdır, siyasi iradə və qətiyyət nümayiş etdirilməlidir. Təəssüf ki, bu dediklərim Vaşınqton görüşünün nəticəsi kimi təqdim edilə bilməz. Bu görüş daha çox bundan öncəki Paris və Moskva görüşlərinin razılaşmalarının həyata keçirilməsi məsələləri ətrafında müzakirələr kimi xarakterizə edilə bilər. Əlbəttə, müzakirələr hər zaman faydalıdır, lakin onu da vurğulamaq istərdim ki, nəticə olmayanda hətta faydalı müzakirələrin belə labüdlüyü sual doğura bilir. Ümumilikdə, Vaşınqtonda görüş faydalı oldu, lakin o bir daha göstərdi ki, əgər biz münaqişənin diplomatik yollarla həllinə nail olmaq niyyətimizdə səmimiyiksə, o zaman danışıqlar prosesinin hazırkı mərhələsində və bundan sonra konkret nəticələrə yönəlik addımlardan boyun qaçırmaq çətin olacaq, hətta mümkün olmayacaq.

-Görüşdən sonra verilən açıqlamalarda qeyd edildi ki, həmsədrlər hər iki tərəfin diqqətinə təkliflər təqdim ediblər. Bu barədə daha ətraflı nə deyə bilərsiniz?

-Burada ilk növbədə nəzərə almaq lazımdır ki, münaqişənin həlli çərçivəsində bu günədək müzakirə olunan bütün sənədlərin ən mühüm elementləri sırasına Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinin boşaldılması və bu ərazilərə azərbaycanlı məcburi köçkünlərin geri qayıtması daxildir. Məntiqidir ki, münaqişənin səbəbini Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərini işğalı təşkil edirsə və BMT TŞ-nin 1993-cü il tarixli 4 qətnamələrində işğalçı qüvvələrin dərhal, tam və qeyd-şərtsiz Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərindən çıxmasını tələb edirsə, nəticə olaraq hərbi işğal amili aradan qaldırılmalıdır ki, bölgədə sülh və təhlükəsizliyin, rifahın təmin olunmasından danışaq.

Vaşınqton görüşündə həmsədrlərin təqdim etdiyi təkliflərə gəldikdə, burada bundan öncəki görüşlərin bəyanatlarında əks olunduğunu kimi humanitar və təhlükəsizlik sahəsində konkret təşəbbüslərin reallaşdırılması, eləcə də hazırda bölgədə mövcud olan vəziyyətin dəyərləndirilməsi baxımından maraqlı təşəbbüslər var. Ən önəmlisi odur ki, bu təşəbbüslərin reallaşdırılması və münaqişənin həlli istiqamətində nəticəyə yönəlik addımlar atmaq üçün siyasi iradə nümayiş etdirilsin.

-Cənab Nazir, Vaşınqton görüşü ərəfəsində cəbhə bölgəsində gərginlik artdı. Erməni silahlı qüvvələri təxribatlar törətdilər, müdafiə naziri əsassız bəyanat və hərəkətləri ilə diqqəti çəkdi. Erməni həmkarınız Vaşınqton görüşündən sonra gərginliyin artdığı bir mühitdə danışıqların aparılmasının mürəkkəbliyini qeyd edib və bunun danışıqlar prosinə mənfi təsir etdiyini söyləyib. Bununla bağlı sizin fikirlərinizi öyrənmək istərdik.

-Doğrudur, Vaşınqton görüşü öncəsi təmas xəttində gərginlik yüksək idi və Ermənistan müdafiə nazirinin bəyanatları bu gərginliyin niyyətini aşkar edirdi. O da doğrudur ki, cəbhə bölgəsindəki təxribatlar münaqişənin həlli üzrə aparılan danışıqlara xələl gətirir. Lakin, qeyd etmək istərdim ki, cəbhə bölgəsindəki gərginliklə müzakirələrin aparılmasının qeyri-mümkünlüyü fikri ilə razı deyiləm. Xatırladıram ki, istər Madrid prinsipləri, onların yenilənmiş variantı, istər Kazan sənədi və ya “Lavrov planı” adlandırılan sənəd olsun bu sənədlərin hamısı üzrə danışıqlar aparılarkən cəbhə bölgəsində heç də tam sakitlik hökm sürmürdü, biz gərginlik olduğu müddətdə belə danışıqlara, sənədlər üzərində işləməyə davam etmişik. Yəni bu iki məsələni bir-biri ilə süni şəkildə əlaqələndirmək doğru deyil. Əsas məsələ, bir daha təkrar edirəm siyasi iradə nümayiş etdirmək və danışıqları cəbhə bölgəsindəki vəziyyətin girovuna çevirməməkdir.

-Ermənistan tərəfi danışıqlara qondarma separatçı rejimin cəlb edilməsi məsələsini davamlı olaraq gündəmə gətirir. Əlbəttə, Azərbaycan tərəfinin bu məsələdə mövqeyi aydındır, lakin Ermənistan xarici işlər nazirinin Vaşınqton görüşündən sonra bu mövzunu təkrarən səsləndirdiyini nəzərə alaraq, Sizin bu xüsusda şərhinizi eşitmək istərdik.

-Mövqeyimiz bəllidir, danışıqların iki birbaşa iştirakçısı var: Ermənistan və Azərbaycan. Səbəbi də bəllidir, bu gün Ermənistan silahlı qüvvələri Azərbaycanın beynəlxalq tanınmış ərazilərində qanunsuz mövcudluğunu davam etdirir, bu hərbi işğaldır. Hərbi işğalın qurbanları sırasında Dağlıq Qarabağda yaşayan və etnik təmizləməyə məruz qalan yüzminlərlə insan, daxili məcburi köçkünlər var. Ermənistanın hər hansı rəsmisi Dağlıq Qarabağ əhalisindən danışırsa unutmamalıdır ki, bu əhalinin tərkibinə erməni icması ilə yanaşı, azərbaycanlı icma da daxildir. Bir bölgədə etnik təmizləmə həyata keçirib, insanları yaşadıqları evlərindən zor gücünə qovub, sonra da “xalqların öz müqəddəratını müəyyən etməsi” prinsipindən danışmaqla erməni tərəfi bunu hansı etik və hüquqi çərçivəyə sığdırmağa çalışır? Dağlıq Qarabağın hər iki icması münaqişənin həllində maraqlı tərəflərdir və danışıqların müvafiq mərhələsində onların da danışıqlara cəlb edilməsi məsələsi danışıqların əsas iştirakçıları tərəfindən nəzərdən keçirilə bilər. İndiki mərhələdə bunu davamlı gündəmə gətrimək isə substantiv danışıqlardan boyun qaçırmaq və müəyyən bəhanələr axtarmağa bənzəyir. Əks təqdirdə, əgər Ermənistan rəhbərliyi Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejim adından danışa bilmirsə, o zaman Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərində nə işi var?

-Vaşınqton görüşündə nazirlərin yaxın aylarda yeni görüşünün keçirilməsinin razılaşdırıldığı bəyan edildi. Sizcə qarşıdan gələn görüşdən konkret nəticə gözləmək olarmı?

-Hər bir görüşdə nəticənin əldə edilməsinə çalışmalıyıq, ən azından Azərbaycan tərəfi bunu istəyir və danışıqlar prosesinin irəli aparılmasında qətiyyətlidir. Nəticəsi olmayan hər bir görüş itirilmiş fürsətdir, təəssüflə qeyd edim ki, bu illər ərzində çox fürsətlər itirilib. Səbəbini soruşsanız, məncə bu dar çərçivədə düşünərək, uzaqgörən olmamaq, öz ölkəsinin və bölgənin gələcəyini və rifahını düşünməmək və müstəqil qərar vermək iqtidarında olmamaqla əlaqəli olub. Münaqişəni beynəlxalq hüquq müstəvisində tez bir zamanda həll edilməsi, qısa müddətdə bölgəmizə çoxdan gözlənilən sülh, sabitlik, dayanıqlı inkişaf və rifahı gətirəcəkdir.

Azərbaycan tərəfi bütün bu reallıqları anlayır və ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri ilə birgə işləyir və beynəlxalq ictimaiyyət BMT və digər beynəlxalq təşkilatlar səviyyəsində müvafiq qərar və qətnamələr qəbul etməklə bizim mövqeyimiz ilə həmrəydir. Ermənistan rəhbərliyi nə qədər tez siyasi iradəsini əməli olaraq nümayiş etdirməyə və münaqişənin həlli üzrə çoxdan gözlənilən nəticələrin əldə olunması məqsədilə substantiv danışıqların irəli aparılması istiqamətində konkret addımlar atmağa qadir olarsa, biz bir o qədər tez bölgənin təhlükəsiz və sabit inkişafı yoluna çıxa bilərik.

Dünyapress TV

Xəbər lenti