Ardını oxu...
Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Siyasi Şurasının qərarı ilə ölkədə növbədənkənar parlament seçkiləri keçiriləcək. İndi əsas diqqət bu qərarın hansı zərurətdən yaranması və yeni parlamentin kimlərdən təşkil oluna biləcəyi mövzularına yönəlib.



Teref.az bu mövzuda Milli Məclisin bitərəf deputatı, politoloq Rasim Musabəyovla müsahibəni təqdim edirik:



- Rasim müəllim, YAP Siyasi Şurası Milli Məclisdə təmsil olunan deputatlarını geri çəkməklə növbədənkənar parlament seçkilərinin keçirilməsinə siyasi şərait yaratdı. Bu qərarı necə qiymətləndirirsiniz?



- Bu məsələ hakim çoxluğun əlindədir. Hakim çoxluğun belə təşəbbüslə çıxış etməsi kifayət idi ki, parlamentdə buna nail olsun. Yəni hakim partiyanın parlamentdə çoxluğunu nəzərə alsaq, belə bir qərarın verilməsi realdır. Ancaq hesab edirəm ki, bu məsələyə dair suallar bu qərarı qəbul edənlərə verilməlidir.



- YAP Siyasi Şurası bu qərarla ölkədə həyata keçirilən yeniləşməyə və islahatlara öz töhfəsini verdiyini bəyan edib...



- Nəzərə alsaq ki, parlament bunu deyən çoxluğun nəzarətindədir... bəyəm onlar cənab Prezidentin apardığı islahata dəstək vermirlər?...



- Verirlər...



- O halda bu ifadə nə deməkdir? Bu səbəbdən də deyirəm ki, bu sualları mənə deyil, parlament çoxluğuna istiqamətləndirmək lazımdır. Bunun müəyyən zərurəti var ki, indi dilə gətirilmir, ancaq mən fərziyyələrlə danışmaq istəməzdim. Düzdür, mənim öz baxışlarım var, bu suallara müəyyən mənada rasional cavab tapmışam. Ancaq zəhmət çəkib əvvəl qərar verənlər bunu ictimaiyyətə əsaslı şəkildə çatdırsınlar, sonra lazım gələr, mən də fikirlərimi açıqlayaram.



- Öz fikrinizi indi açıqlamaqdan niyə çəkinirsiniz?



- Mən niyə deməliyəm? Bu qərarı verənlər zəhmət çəkib bunu izah etsinlər.



- Siz öz arqumentlərinizi deyin, maraqlıdır...



- Yox, onlara qulaq asın. Desinlər, mən bu məsələdə onlara yardımçı olmaq istəmirəm. Zəhmət çəkib elə əsaslandırma gətirsinlər ki, bu ictimaiyyət üçün də inandırıcı olsun. Demək ki, islahatlar üçün... Hamı anlayır ki, orada müxalfət adı ilə olan tək-tük insanlar və bitərəflər prosesə nəzarət etmirlər. Parlament hakim çoxluğun əlindədir. Deyə bilərlər ki, biz Prezidentə dəstək olmağı bacarmırıq?...



- Yox...



- O halda bu islahatlara kim maneədir? Mənmi mane oluram?!



- Elan olunur ki, son ayların tendensiyasına uyğun olaraq parlamentin tərkibində də gəncləşmə prosesi gedəcək...



- Anladım. Bu proses yarım il sonra keçirilsəydi, nə baş verərdi? Söhbət ondan gedir ki, seçkilərə 3 il qalsaydı, deyilə bilərdi ki, bəli, vaxt itirmək olmaz. İndi ən yaxşı halda seçkilər martın əvvəlinə təyin olunacaq. Bu o deməkdir ki, seçkilər öz vaxtından 6 ay qabağa çəkilir. Seçkilərin vaxtından 6 ay qabağa çəkilməsini əsaslandırma necə olacaq?



- Görünür ehtiyac olub ki, belə qərar verilib...



- Əgər ehtiyac olmasaydı, bu qərar verilməzdi. Sadəcə olaraq, niyə bu qərar verilib, açıq şəkildə demək istəməyiblər. Əlbəttə, hər şeyin zərurəti var. Buna da zərurət olub. Mən də müəyyən ehtimalla özüm üçün bu zərurəti görürəm. O mənada ki, nə üçün belə qərar verilib. Amma onlar demək istəmirlərsə, mən niyə deməliyəm?



- Milli Məclis son dövrlər ölkədə aparılan islahatların mahiyyətinə uyğun olaraq “Məhkəmə və hakimlər”, “Tibbi sığorta”, Vergi Məcəlləsi və digər qanunlara əsaslı dəyişikliklər edir, islahatları dəstəkləyirdi...



- Bu vaxta qədər cənab Prezidentin hansısa bir təklifinə parlamentin yox cavabı olubmu? Olmayıb. Yarım il qalmışdı və bu müddətdə də cənab Prezidentin apardığı islahatar kursuna dəstək olacaqdı. Amma təkrar edirəm ki, bu addıma zərurət var.



- Bu qərarın verilməsinə dünyada və regionda gedən proseslərin təsiri olubmu?



- Regionda proseslər ayrı cür də gedə bilər. Fərz edirəm ki, o cümlədən bunu da nəzərə alaraq parlament seçkilərini bir az tez keçirmək niyyəti var. Bizim seçkilərimiz dünyada bir o qədər də əhəmiyyət kəsb etmir, amma regionda proseslər elə gedə bilər ki, seçkiləri tez keçirmək, payıza saxlamamaq zərurəti ola bilər.



- Siz hansı prosesləri nəzərdə tutursunuz?



- Siz indi deyirsiniz ki, Rasim müəllim, gəlin bunu xırdalayın. Mən də deyirəm ki, bunun cavabını qərar qəbul edən şəxslərdən soruşmaq lazımdır. Qərarı verirlərsə, onu əsaslandırsınlar, desinlər ki, bu zərurət nədən yaranıb. Sadəcə olaraq demək ki, parlament köhnəlib və Prezidentə dəstək verə bilmir… Onda desinlər ki, biz etimadı doğrultmamışıq da!



- Yox, söhbət parlamentin köhnəlməsindən getmir, Azərbaycanda müşahidə edilən islahatlar siyasətinə, yeniləşməyə dəstəkdən gedir...



- Onda belə çıxır ki, onların mövcudluğu yeniləşməyə maneədir, beləmi çıxır? Parlamentdə çoxluq onlardadır. Məsələ ondadır ki, hakim çoxluq parlamentdə bu çoxluğu itirmək niyyətində deyil və parlamentə başqa yeni qüvvələr gəlməyəcək. Yenə də hakim çoxluq parlamentdə qalacaq. Hər halda düşünərək bu qərarı veriblər də, əks təqdirdə onu buraxmazdılar. Bir daha deyirəm ki, bu suallara mənim cavab verməyim doğru deyil. Amma düşüncəmə görə, regionda gedən proselər buna səbəb ola bilər. Məsələn, sabah İranda proseslər dərinləşdi və bu vətəndaş müharibəsi səviyyəsinə qalxdı. O zaman bura yüz minlərlə insan üz tutdu. Bu vəziyyəti təsəvvür etmək mümkünür. Bu halda seçkilərin keçirilməsi çətin ola bilər. Və ya Dağlıq Qarabağla bağlı aparılan danışıqlar nəticə vermədiyi halda güc amilinə müraciət etmək ehtiyacı yarandı. Bunu demək istəmirlərsə, mən də öz dilimdən bunu səsləndirmək istəmirəm…



- Yeni parlamentdən gözləntiləriniz nədir?



- Bizdə insanlar var ki, 30 ildir parlamentdədir, yaşları da var və çox sağ ol deməyin vaxtı da yetişib. Mənim öz yaşım da az deyil, 68 yaşım var. 70-i keçməsəm də, ona yaxınlaşmışam. Yeni, cavan, daha müasir baxışları olan insanlar parlamentə yeni nəfəs gətirə bilər. Bunun olub-olmayacağını mən deyə bilmərəm. Düşünmürəm ki, hakimiyyətin parlament çoxluğu bu mənada azala, parlamentə nəzarəti itirə bilər. Fərz edirəm ki, yeni seçkilərin nəticəsi kimi parlamentdə böyük dəyişikliklər olacaq. O cümlədən hakim partiyanın təmsilçiləri baxımından. Ola bilsin daha gənc, keyfiyyətli təhsilə malik, sovet şinelində deyil, müstəqillik dövrümüzdə yetişən mütəxəssislər gələ bilər. Amma mənim fərziyyəm budur, reallıq odur ki, hakim partiya öz namizədlərini irəli sürəcək, seçki prosesi başlayacaq. Amma kimlər namizədliyini irəli sürəcək məsələsini öncədən demək çətindir. Nəzərə alın ki, hələlik seçki də elan edilməyib.



- Dediniz ki, 68 yaşınız var, siz də 70-ə yaxınlaşırsınız. Sizə elə gəlmirmi ki, problem bioloji deyil, təfəkkürcə yaşlanmadadır?…



- Adam 70 yaşında da daimi həyatı izləyərək geridə qalmaya bilər. Ancaq insanın yaşı gələndə daha çox ehtiyatlı qərarlar verməyə meylli olursan. Halbuki, vəziyyət elə olur ki, risk yaransa da, daha cavan nəslə məxsus enerji ilə hadisənin üzərinə getmək lazım gəlir. Hər bir halda balans lazımdır. Amma elə insanlar var ki, ümumiyyətlə həyatdan geridə qalıblar. Dünyada, ölkədə nə baş verir, bizi nə gözləyir, anlamaq iqtidarında deyillər. Bəli, belə insanları 30 yaşında da tapmaq olar, 70 yaşında da.



- Növbədənkənar parlament seçkilərində namizədliyinizi irəli sürəcəksinizmi?



- Mən hələlik bunu deyə bilmərəm. Əvvəl seçkilər elan olunsun. Mən sabah görsəm ki, deputat seçildiyim dairədən məndən daha enerjili, yaxşı təhsilli, gənc biri namizəddir, hansı ki, onu parlamentdə görmək istəyərdim, ona nəinki rəqib olmaram, hətta onu dəstəkləyərdim. Ancaq görsəm ki, rəqibim belə deyil, bu barədə düşünərəm. Onsuz da mən sözümü demişəm, mövqeyimi gizlətməmişəm və buna da hər zaman davam edəcəyəm. Əslində mən 65 yaşından sonra təqaüdçüyəm və demək olar ki, parlamentdə ictimi əsaslarla fəaliyyət göstərirəm.Azpolitika.info
Ardını oxu...
Prezident İlham Əliyev ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi Əli Həsənovu vəzifəsindən azad edib.

Əli Həsənov işdən azad olunduqdan sonra BBC News Azərbaycancaya eksklüziv müsahibə verib.

- Əli müəllim, prezidentin sizi işdən azad etməsi qərarını necə necə qarşıladınız?

- Cənab prezidentin qərarı müzakirə olunmur. Bundan sonra mən həmin düşərgədə prezidentin köməkçisi kimi yox, yaradıcı bir insan kimi yaradıcılığımı davam etdirəcəm. Əliyevçi olaraq qalıram. Əliyevçi olaraq da bundan sonrakı fəaliyyətimi davam etdirəcəm.

-Əli müəllim, nə işlə məşğul olacaqsız? Bir planınız varmı?

- Mən professoram, elmlər doktoruyam. Yaradıcılıq həvəsim var. İnşallah, həm də Yeni Azərbaycan Partiyasının İdarə Heyətinin üzvüyəm, ona görə də başqa cür də ola bilməz. Mən 25 il, hətta 30 il bundan qabaq, 90-cı illərdə Heydər Əliyevə qoşulub Yeni Azərbaycan Partiyasına gəlmişəm. Partiyanın yaradılması prosesində iştirak eləmişəm, orda Siyasi Şuranın üzvü olmuşam, partiya aparatında işləmişəm, sonra dövlət aparatında.

Düz 30 ildir ki, bu siyasətlə, bu kursla bağlıyam. Bundan sonra da həyatımı dəyişmək keçmişdə gördüyüm bütün işlərin əleyhinə çıxış etmək deməkdir. Mən isə nə həyatımı, nə mövqeyimi, nə də fəaliyyətimi dəyişəcəm. Sadəcə, bundan sonra prezident köməkçisi, şöbə müdiri kimi deyil, prezident İlham Əliyevin tərəfdaşı və silahdaşı kimi fəaliyyətimi davam etdirəcəm.

-Əli müəllim, sizin vəzifədən azad olunmanız xəbərini sosial mediada fərqli qarşılayanlar olub. Məsələn, yazırlar ki, "Azərbaycan mediasına basqı edən", "troll ordusunu saxlayan bir adam" vəzıfədən çıxarıldı. Ünvanınıza deyilən bu ittihamları necə qiymətləndirirsiz?

- Tamamilə yalandır. Əvvəla Azərbaycan mediasındakı bu günkü vəziyyət Azərbaycan cəmiyyətinin inkişafına adekvatdır. Azərbaycanda media azadlığı, söz azadlığı var, fikir plüarizmi mövcuddur. Bunu heç kim inkar edə bilməz. Bunu yazanların özü əgər belə yaza bilirsə, bu o deməkdir ki, fikir plüarizmi var.

O ki qaldı hansısa trollar ordusuna, guya o trollar ordusuna mən rəhbərlik edirəm, mənim getməyimlə o trollar ordusunun fəaliyyəti dayanacaq, bu da tamamilə yalan və böhtandır. Azərbaycanda heç bir trollar ordusu yoxdur. Sadəcə olaraq, prezidenti dəstəkləyən ictimaiyyət nümayəndələri var.

Onlar hamısı real profillərdir, hansı adla, necə yazdıqlarını da özləri bilir. Bilirsiz ki, Facebook rəhbərliyi son vaxtlar saxta profilllərin hamısını bağlayıbdı. O bağlanan saxta profillərin əksəriyyəti də müxalifət düşərgəsinə aid olan, sizin dediyiniz terminlə ifadə etsək, trollardı.

Azərbaycan iqtidarını müdafiə edən insanlar açıq adla, imzayla, açıq ünvanla fikirlərini bildirirlər. Və Azərbaycanda prezident İlham Əliyevin siyasi kursunu dəstəkləməmək üçün, belə deyək, səbəb yoxdur. Əksinə onun əleyhinə gedənlərin əlində səbəb yoxdur ki, niyə onun əleyhinə gedirlər. Sadəcə, biz hesab edirik ki, xarici, müəyyən anti-Azərbaycan dairələrinə bağlı olan qüvvələrdir.

-Prezidentin belə bir sərəncam verəcəyini gözləyirdinizmi? Çünki siz uzun illər hakimiyyətin aparıcı məmurlarından biri olmusunuz.

- Mən son 3 ildə sağlamlığımla, səhhətimlə bağlı cənab prezidentdən xahiş etmişdim ki, məni bu gərgin fəaliyyətdən, gərgin vəziyyətdən azad etsin. Mən 53 yaşında iki dəfə açıq ürək əməliyyatı keçirmişəm, bir dəfə infakt olmuşam. Sağlamlığım bu günlə sabah arasında, belə deyək, mövcudluğum sadəcə olaraq, Allaha bağlıdır.

Ona görə də bu iş mənim üçün həddindən artıq gərgin idi. Və son 3 il ildir, dəfələrlə cənab prezidentə müraciət etmişdim ki, cənab prezident, imkan varsa, mənim işimi dəyişin. Bu gün də təşəkkür edirəm ki, müraciətimi də nəzərə alaraq, - onun özünün də yəqin bununla bağlı planları, proqramları, səbəbləri var, - məni azad elədi. Buna görə də ona təşəkkür edirəm.

-Azərbaycanda erkən parlament seçkisinin keçiriləcəyini necə qiymətləndirirsiz?

- Çox yaxşı. İnkişafımız davam edir, islahat kursu bütün hakimiyyət qanadlarını əhatə edir. Parlament də bundan kənarda qala bilməz. Yeni siyasi kusa uyğun yeni parlamentin formalaşmasına ehtiyacımız var. Düşünürəm ki, Azərbaycan xalqı da bunu istəyir. Azərbaycan seçiciləri də bunu dəstəkləyəcəklər və biz bu seçkini uğurla, müfəqqiyyətlə keçirəcəyik.

-Belə fikirlər var ki, erkən parlament seçkilərinə birinci-vitse prezident Mehriban Əliyevanın prezidentliyinə yol açmaq üçün ehtiyac yaranıb.

- Dünyada nə qədər insan varsa, bir o qədər də fikir var. Hər halda fikirləşmək, düşünmək, öz fikirlərini ifadə eləmək ziyanlı bir şey deyil.
Ardını oxu...
Bizi qapıda qarşıladı, belə alicənablığa görə təzəcə minnətdarlıq hissi duyurdum ki, saqqallı adamlardan zəhləsi getdiyini, onlarla görüşmədiyini, söhbət etmədiyini, hətta şəkil də çəkdirmədiyini düz üzümə dedi. Əzəmətli, qaşqabaqlı, gözünün ucuyla baxan bu adamın dediklərinin zarafat olub–olmadığını aydınlaşdırmaq çətin idi. Düzü, heç bunu aydınlaşdırmağa ehtiyac da yoxdur. Qarşımdakı jurnalistlərə qarşı həmişə kobud rəftarı və ifadələri ilə yadda qalmış Tağı Əhmədovdur axı.


Görüşünə də elə-belə gəlməmişəm, nə olur-olsun cavabını almaq istədiyim suallar var: ölkədə aparılan kadr islahatları, yaşlı məmurların yola salınması ilə hökumət daxilində yaranmış gərginlik, ölkədə təxribatçı vəzifə sahiblərinin olmasının hətta birinci şəxs tərəfindən səsləndirilməsi, onun Eldar Mahmudova verdiyi 3 milyonun detalları, sərt adamın kövrək şeirləri və s...


Amma Metropoliten rəisi vəzifəsindən çıxarılandan sonra mətbuatda az-az çıxış etməsi barədə sualdan başlamaq istəyirəm və dərhal etiraz edir, bir-neçə gün əvvəl rəsmi qəzetlərə geniş müsahibə verdiyini deyir.


Əvvəlki kimi fəal görünmədiyini və bunun əslində, başa düşülən olduğunu bildirəndə də etiraz edir, amma buna geniş izah verir və beləliklə müsahibə başlayır:


- Mən fəallığımı heç vaxt itirməmişəm. Onda da fəal idim, indi də. Hətta indi daha çox fəalam. İşlərimiz çoxdur: YAP-ın təşkili, təşkilatların yaranması və s. Bu gün YAP-ın Yasamal rayonu üzrə151 təşkilatı, 32 min üzvü var. 19 oktyabr mitinqinin səhəri günü BDU-dan 250 nəfər tələbə birbaşa YAP-a gəldi ki, biz mitinqə cavab olaraq partiyaya üzv olmaq istəyirik. Bu, Heydər Əliyevin işığına gəlməkdir. Bu, aparılan düzgün siyasətin bariz nümunəsidir ki, gənclik görür və hiss edir. Ona görə də kütləvi surətdə gəldilər ki, biz YAP-a üzv oluruq. YAP-ın nəinki Azərbaycanda, heç Zaqafqaziyada tayı-bərabəri yoxdur. İndi ölkədə 52 partiya qeydiyyatdan keçib, onlardan biri də YAP-dır və YAP-in 800 minə yaxın üzvü var. O 51 partiyadan YAP-a yaxınları da var, tam müxalifətdə olanları da. Bütün müxalifət partiyalarının hamısını yığsaq, bircə Yasamal rayonunun partiya üzvlərinin sayı qədər üzvü yoxdur. Ona görə də biz bu gün fəxr edirik ki, düz 27 il qabaq Heydər Əliyevin yaratdığı bu partiya önəmli, qabaqcıl, Azərbaycan xalqını irəliyə aparan, yüksəklərə qaldıran, əsl vətənpərvərliyə çağıran bir partiyadır.


- Son vaxtların əsas müzakirə mövzusu aparılan kadr islahatlarıdır. Bu barədə nə düşünürsüz?


- Bəli, bu gün cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə çox böyük addımlar atılır, güclü inkişaf gedir. Lukaşenkonun sözüdür, bu fikrə həmişə istinad edirəm, deyir ki, mən çox prezidentlər görmüşəm, təmasda olmuşam. Prezidentlərin hamısının içərisində ən yüksək səviyyədə olanı Azərbaycan prezidentidir. İstər diplomatik səviyyəsinə görə, istər danşıqlarına görə, istər apardığı islahatlara görə... Əlbəttə, biz yaxşı bilirik ki, Heydər Əliyev həmişə sinədəftər olub. Ancaq bizim hörmətli prezidentimiz bir-iki addım, üç addım da qabağa gedib. Nədir bu? Heydər Əliyev Azərbaycan və rus dillərində yüksək səviyyədə danışırdı, elə bil sinədəftər idi. Bu gün bizim Prezidentimizin də istər Azərbaycan dilində, istər rus dilində, istərsə də ingilis dilində yeksək səviyyədə danışır. Diplomatik danışıqlarda, əsasən, kağızdan istifadə olunur. Ancaq bizim prezidentimiz öz üzərində nə qədər çalışırsa, ölkə daxilində, ya da xaricdə, fərqi yoxdur, heç vaxt kağızdan istifadə etmir, birbaşa tribunadan nitq söyləyir. O, Azərbaycanın fəxridir... Bir dəfə Brejnev Bakıya gəlmişdi. Ona verilən məruzə səhv düşmüşdü, Əfqanıstandan danışırdı. Ona irad tutanda isə demişdi, burada nə yazıblar, onu oxuyuram...


Azərbaycan xalqına bir neçə dəfə xoşbəxtlik nəsib olub. Onlardan ən böyüyü Heydər Əliyevin Azərbaycana qayıdışıdır. Şansımız onda gətirdi ki, Heydər Əliyev Naxçıvana getdi. O, Naxçıvanda olanda ermənilər Naxçıvanı ala bilmədi, elə ruslar da Heydər Əliyevə görə Naxçıvana girişməyə cürət eləmədi... Bir dəfə Vasim Məmmədəliyevə sual verdim ki, peyğəmbərlər nə vaxt zühur edir? Dedi, bir insanlar quduranda, bir də ən pis vəziyyətə düşəndə. Azərbaycanın ən pis vəziyyətində Heydər Əliyev gəldi, xalq ona inandı. Əlbəttə, burada Əbülfəz Elçibəyin fəaliyyətini danmaq olmaz. Çünki Əbülfəz Elçibəy prezident idi, qırğın da edə bilərdi, hakimiyyəti verməyə də bilərdi. Amma o dedi, mən Heydər Əliyevi bura nəinki dəvət edirəm, onun qabağında qurban da kəsirəm, təki gəlib Azərbaycanı bu vəziyyətdən çıxartsın. Azərbaycan 1988-ci ildən 1993-cü ilin birinci yarısına qədər acınacaqlı bir vəziyyətdə idi. Heydər Əliyev gələnə qədər xristianların tərtib elədiyi xəritəyə görə Zaqatala-Qax-Balakən Gürcüstana, Quba-Qusar-Xaçmaz Rusiyaya verilirdi. Bədnam Əlikram Hümbətov Talış-Muğan Respublikası yaradırdı, Kürdəmirdən o tərəfə ərazilərisə ermənilərə ərmağan edilirdi. Heydər Əliyevin gəlişi bunların hamısının qabağını aldı. Heydər Əliyev gəlişi ilə 5 min xalqın içindən Azərbaycan xalqını çıxarıb 193 dövlətin içində təmsil elədi. Bu gün prezident İlham Əliyevin apardığı siyasət nəticəsində Azərbaycan rəqabət qabiliyyətliliyinə, iqtisadi inkişaf potensialına görə dünya ölkələri sırasında 35-ci yerdədir. Bundan böyük fəaliyyət nə ola bilər?! 2019-cu ildə azı 50-yə yaxın sərəncam imzalanıb, hamısı da insanların maddi rifahının yaxşılaşması üçün.


- Necə fikirləşirsiniz, kadr islahatları, gəncləşmə YAP-ın öz daxilində -İdarə Heyətində, Siyasi Şurasında da aparılmalıdırmı?


- YAP-da da bu islahatlar aparılır. Bəlkə, siz görmürsünüz, öz işinizdi. Məsələn, BDU-da bizim gənclər təşkilatının sədri var idi, bu yaxınlarda onu partiya təşkilatının sədri seçdik. Bu gün gənclik YAP-da çox yüksək səviyyədə təmsil olunur.


- Təşkilat daxilində hər hansı dəyişikliklərin edilməsindən xəbərimizin olmaması qayət normaldı. Mən YAP-ın əsas simalarını nəzərdə tuturam...


- Siz, yəqin, məni nəzərdə tutursunuz ki, artıq yaşlanmışam, nəyə görə buradayam? Burada bir şey var, böyüklərdən təcrübəni öyrənmək lazımdır. Lakin zamanı gəldiyində istər-istəməz bu estafet gəncliyə verilməlidir. Hazırda partiyanın hardasa 45 faizi gənclərdən ibarətdir. Ulu öndərimiz dediyi kimi, gələcək gənclərin əlindədir. Bizim gəncliyimiz rusların Demokl qılıncı altından keçib. O vaxt səsimizi çox çıxara bilmirdik. Amma bugünkü gənclik azad, müstəqil Azərbaycanda yaşayır. Ona görə də daha çox aktiv olmalı, irəli getməlidir. Söz yox ki, mən hələ gənclərimizi istədiyim səviyyədə görə bilmirəm. Yəqin ki, xaricdə oxuyub vətənə dönənlər daha fəal, daha çevik olacaqlar. Onda bizlər də rahat olacağıq.


Sizə söz verirəm ki, yaxın müddətdə mən də istefa verib gedəcəyəm. Artıq yaş həddi gəlib çatıb. Gərək müxbirlərin sözünü yerə salmayım.


- Vacib postların gənclərə verilməsi heç də hamı tərəfindən birmənalı qarşılanmır. Belə fikirlər də səslənir ki, təcrübəli insanlara hələ çox ehtiyac var...


- Ona söz yox. Hörmətli prezidentimizin apardığı islahatların əhəmiyyəti bundadır: bir mesaj verməklə yaşlı icra hakimləri, akademiyanın prezidenti və başqaları ərizəsini yazıb vəzifədən getdi. Gələn il deputat seçkiləridir. Bəzi deputatlarımız var ki, ola bilsin, onlar da namizədliklərini verməyəcəklər.


- Tağı müəllim, Ramiz Mehdiyevin işdən çıxarılması xəbərini necə qarşıladınız?


- Bu nə deməkdir, necə qarşılayacam?! Normal. Burada pis nə var ki?! Ramiz Mehdiyev artıq neçə illər idi, administrasiyanın rəhbəri idi və artıq 80 yaşına çatmışdı. O, nümunə olaraq ərizəsini yazdı ki, mən artıq burada estafeti gəncliyə verirəm. İndi isə gəlib oturub Akademiyada...


- Amma yenə də rəhbər posta getdi...


- Kimlər akademik olmalıdır? Sizə bir misal gətirim. Bir dəfə belə bir replika atdılar ki, akademiyada 60 yaşından yuxarı kim varsa, hamısı pensiyaya çıxmalıdır. Bir də baxdılar ki, xadimələrdən başqa heç kəs qalmayıb...


- Yeni təyin olunan administrasiya rəhbərini tanıyırsınız?


- Yox, mən onu qətiyyən tanımıram. İslahatları aparan Prezidentdir və onun verdiyi sərəncam heç cür müzakirə mövzusu ola bilməz. Əgər prezidentimiz tanıyırsa, bilirsə, təyin edibsə, deməli, biz ona itaət etməliyik. Bu gün əgər Samir Nuriyev orada oturubsa, deməli, onun özünün də platforması, qarşısında məqsədləri var və bu məqsədləri yerinə yetirəcək. Amma onu da qeyd edim ki, məncə, Samir Nuriyev də, hətta Prezidentin özü də Ramiz Mehdiyevdən müəyyən məsləhətlər alacaq.


- Bu prosesdəki ən maraqlı məqamlardan biri də islahatların fərdi yox, komanda şəklində aparılmasıdır. Deyirlər, köhnə komanda gedir, təzə komanda gəlir. Doğrudanmı, köhnə, təzə komanda var?


- Əgər bu bölgü varsa, belə çıxır ki, mən köhnə komandadayam, amma təzə komandanı isə çox gözəl qarşılayıram. Mənim verdiyim tapşırıq onlar üçün, onların verdiyi tapşırıq da mənim üçün süzgəcdən keçir və qəbul olunur... Əslinə qalanda, köhnə komanda, təzə komanda fikrini doğru hesab etmirəm. Komanda bir dənədir, o da Heydər Əliyevin komandasıdır. 1969-cu ilin 14 iyulundan bu tərəfə 50 ildir ki, Heydər Əliyevin bütün tövsiyələri nəzərə alınır, verdiyi hər tapşırıq yerinə yetirilir. Bunu prezidentimiz də yerinə yetirir, mən də, qeyriləri də.


- Əgər komanda birdirsə, onda niyə hökumət daxilində gizli də olsa, islahatlara qarşı çıxan qüvvələrin varlığı açıq hiss olunur? Nə vaxt ki İlham Əliyev ciddi islahatlara başlayır, ölkədə gərginlik yaranır. Və bu gərginliyin bir qolunun da hökumətin daxilindən gəldiyi fikri ən mötəbər insanların dilindən səslənir. Yoxsa bu iddiaları ciddi hesab etmirsiniz?


- Bunların heç birindən xəbərdar deyiləm. O vaxt demişdim ki, mən işdən çıxandan sonra Prezidentimə daha çox vurğun olacam. Ümidvaram ki, Prezidentin komandasında işləyib çıxan hər bir şəxs həmişə Prezidentə olan borcunu yerinə yetirib və bu gün də yerinə yetirməkdə davam edir.


- Yəni deyirsiniz, hökumətin içində elə bir adam ola bilməz?


- Xeyr, ola bilməz. Əgər siz bilirsinizsə, üzə çıxardın.


- Yəni islahatlara start verən kimi ölkədə ardıcıl aksiyaların, mitinqlərin, ayrı-ayrı qurumlarda baş verən piketlərin heç birində məmur barmağı ola bilməz?


- Müsahibənin əvvəlində qeyd etdim ki, müxalifətin keçirdiyi mitinqin səhəri bizim flaqman universitetimiz olan BDU-nun 250 tələbəsi gəldi ki, biz onlara cavab olaraq YAP-a üzv oluruq. Yəni 5-10 adamın orada çıxıb “Vağzalı” oynamağı ilə deyil. Girmişdilər qoluna ey, bir dənə o qalırdı, “Vağzalı” çalınsın ki, Əli Kərimli oynasın... Mitinqdə səslənən çıxışlarla bağlı deyim ki, orada öyrədilmiş adamlar var idi. Adi bir misal göstərim. Masallıdan bir adam gəlib deyir, mən Masallıda yaşayıram, bir dənə yumurta tapmıram, uşağa verim. Görün nə qədər naqislikdir! Kənddə yaşayırsan, yumurtanı şəhərə sən gətirməkdən çıxıb deyirsən ki, bəs mən yumurta tapmıram. Bu nədir? Bu ancaq və ancaq aldığı qrantlar hesabına çıxıb qışqırmaqdır. Bu mitinq xarici qüvvələrin sifarişi ilə baş verdi. Ancaq hörmətli Prezidentimizin nüfuzu sayəsində bu gün Azərbaycanda olan əmin-amanlıq heç yerdə yoxdur. Biz o qədər də böyük millət deyilik – cəmi 10 milyonuq. Bu 10 milyon 7 milyardın içində dəryada damla olsa belə, bütün dünyada tanınırıq. Gərək, ya qulaq kar olsun, eşitməsin, ya da göz kor olsun, görməsin. Bu qədər təhsilin, səhiyyənin inkişafı, komplekslərin tikilməsi, yolların salınması... Mən nəqliyyat işçisi kimi deyirəm ki, Azərbaycan nəqliyyat yolları baxımından ən axırda qalırdı və heç siyahıya da alınmırdı. İndi isə yolların abadlığına görə ön sıralardadır. Bu nəyin hesabınadır? Müxalifətin qaş-gözünün? Ya indiki müxalifətin vaxtı ilə bizi saldığı tənəzzülün? Yox, tərəqqinin hesabına, neftdən gələn gəlirin düzgün yönləndirilməsi hesabınadır. Amma bizi istəməyən düşmənlərimiz, o cümlədən bizim özümüzdə olan o dırnaqarası müxalifət Azərbaycanın bu cür inkişafını görmək istəmir, gözü götürmür. Əlbəttə, onları kənardan öyrədənlər də var.


Kim hansı sferada olur olsun, onu çox yağlanmağa qoymaq olmaz. Çünki yağlananda artıq quyruğu qalxır. Bəzilərini ki, yağlayıb ötürmüşük xaricə, bax onların hesabına bu gərginliyi yaradırlar. Bir az pis səslənsə də, yaxşı bir məsəl var, deyir, küçüyün qulağını küçüklükdə kəsmək lazımdır, yekəlib it olandan sonra daha xeyri yoxdur. Artıq onlar yekəlib it olublar, 5-6 manatları var, onu da Azərbaycanda iğtişaş törətmək üçün istifadə edirlər. Ancaq bu, mümkün deyil. Camaat 1992-93-cü ildəki kimi deyil. Azərbaycan xalqı artıq taleyini, müqəddəratını özü həll edə bilir.


- Bayaq dediniz ki, hökumət daxilində xəyanətkar qüvvələr ola bilməz. Bunun əksini sübut etmək üçün bir-iki nümunə göstərmək olar. Amma şəxsən sizin də zərər çəkdiyiniz Eldar Mahmudovla bağlı məsələni nümunə göstərməklə kifayətlənmək istəyirəm...


- O, xəyanətkarlıq deyildi, vəzifəpərəstlik idi, vəzifə hərisliyi idi.


- Amma onun vurduğu zərbələrin sayı-hesabı, cinayətlərinin həddi-hüdudu yoxdur...


- O, əlbəttə, ziyan idi, söhbət ondan getmir. Belə bir misal var, deyir, heç bir naxır qotur danasız olmur. Bundan sonra da içimizdə Eldarlar olacaq. Eldar artıq o qədər yağlanmışdı ki, ətrafındakılarının da gözü heç nəyi görmürdü. Buna görə də hər bir adam nəzarətdə saxlanmalıdır. Bu yaxınlarda Çində 100 məmuru güllələyiblər. Niyə? Çünki o qədər azğınlaşmışdılar ki, dövlətin qoyduğu qanunlara tabe olmurdular. Allah rəhmət eləsin ulu öndərə, güllələnməni ləğv elədi. Əgər eləməsə idi, indiki o müxalifətdə olanlar ki var, Əli Kərimli, İsa Qəmbər, İsgəndər Həmidov, Rəhim Qazıyev, Əlikram Hümbətov – hamısı çoxdan güllələnmişdi. Heydər Əliyevin gözəl bir kəlamı var idi. Deyirdi, mən Allah deyiləm və bəndə yaratmamışam ki, onların ölümünə hökm verim. Amma Heydər Əliyevdən qabaq 9 nəfər İsa Qəmbərin vaxtında güllələndi. Ona görə də mən deyəndə ki, Heydər Əliyev əsl peyğəmbərdir, bu, boşuna deyil.


- Eldar Mahmudov məsələsində siz çıxdınız və açıq şəkildə konkret rəqəm söylədiniz ki, bu adam bu qədər vəsait tələb edib. Adətən, hansısa bir məmurun evindən oğurluq olanda şikayət də etmir ki, sual verəcəklər, bu pul haradan idi...


- O məmur düz edir. Çünki o şikayət edəndə məlum olacaq ki, aparılandan beşqat artığı var, onu da aparacaqlar. Bu, Eldar Mahmudovun əli ilə Çovdarovun elədiyi iş idi. Baxmayaraq ki, 16 il Metropolitenin rəisi olmuşdum, metro da onun kurasiyasında idi, amma onu heç vaxt görməmişdim. Mənə sifariş göndərəndə dedim ki, mən heç kəsə rüşvət vermək niyyətində deyiləm. Demişdi ki, bir dənə maşın alsın. Əlbəttə, mənim üçün maşın almaq elə böyük bir şey deyildi. Sonradan isə 3 milyon tələb olundu. Mən də bunu açıq şəkildə elan etdim. Məhkəmədə də dedim, sübut etdim. Bu, Çovdarovun işi deyildi, Eldar Mahmudovun göstərişi ilə olan iş idi. Eldar Mahmudov o qədər azğınlaşmışdı ki, gözü yeri görmürdü. Məndən alınan 3 milyon onun üçün semiçka pulu idi. Eldar Mahmudov başqalarından 20, 30, 50 milyonlar almışdı. Eldar Mahmudovun işverənləri var idi. Harada ki, gedirdin bir iş görmək istəyirdin, o iş gördüyün adam tez Eldara siqnal verirdi ki, filankəsdə pul var, gəlib məndən bu qədər yer istəyir. Eldar da çağırırdı, soyurdu adamları. Onunla dəfələrlə oturub söhbət etmişik. Hətta bir iki dəfə mənə də deyib gedək bir yeyək-içək. Demişəm çox sağ ol, Sizin işiniz, bəlkə, yeyib-içməkdir, amma metro gecə-gündüz işləyir.


- O məbləği sizdən istəyəndə konkret nə ilə şantaj edirdi?


- Əslində o, şantaj deyildi. Mənim oğluma böhtan atmaq istəyirdi. Oğlumunsa həmin vaxt ürəyinə 3 dənə stend qoymuşdular, heç nəyi düşünmürdüm. Mənim oğlum prezidentin sərəncamı ilə hakim təyin olunmuşdu. Ona nə Mahmudovun, nə də Çovdarovun gücü çatmazdı nəsə etməyə. Amma mən ata olaraq hiss edirdim ki, əgər onu çağırıb danışdırmaq belə istəsələr, ürəyi tutar, ölə bilər. Ona görə də 3 milyonu elə bil ki, qurban vermişdim. Yoxsa Eldar kim idi ki, mən Eldara, yaxud da Çovdarova pul verim?!


- Tağı müəllim, qeyd etdiniz ki, başqalarından da milyonlar tələb etmişdi. Bu milyonlar varsa, deməli, ortada bir əyri əməl var, bunun adına yeyinti, dövlət büdcəsinə ziyanda demək olar...


- Nə büdcəsi olacaq ki? Mən indi sənə rüşvət verirəmsə, bunu ancaq büdcədən götürüb verirəm?



- Milyonlar verən adamlar hər halda adi vətəndaş olmayıb, əksəriyyəti məmur olub, elə biri siz. Yəni o milyonlar hardan qazanıla bilər?


- Onların arasında bizneslə məşğul olanlar var idi. Məsələn, Eldarın vaxtında Moskvada bir biznesmen var idi. Onu bura çağırmışdılar və sutkalarla saxlamışdılar ki, filan qədər verəndən sonra çıxıb gedəcəksən. Deyib, əşi mən burada işləmirəm, buranın vətəndaşı deyiləm. Deyiblər ki, nə olsun vətəndaşı deyilsən, gəlmisən Azərbaycana, payını ver, get... Bir işçim var idi. Məcbur edirdilər ki, bu qədər verməlisən. O da deyib, ay balam, mən qəzet satıram, axı qəzetdən nə qazanıram ki, sənə də nə verim. Buna görə Əli Şəfiyev mənə məktub yazdı ki, o adam işdən çıxarılmalıdır. Mən də müzakirəyə qoyub konkretləşdirdim ki, o heç vaxt işdən çıxarılmayacaq. Çünki həqiqi mənada namusla, qeyrətlə işləyirdi. Sadəcə gəlib şantaj etmişdilər ki, sən ayda bu qədər pul verməlisən.






- Aydındır ki, Mahmudov dəstəsi sizin çox həssas yerinizdən yapışıb. Bu da bəllidir ki, sizin kimi vəzifəli şəxslərdən xeylisi ziyan çəkib. Maraqlıdır, dövləti qoruduqlarını, prezidentə sədaqətlə qulluq etdiklərini, hətta lazım gəlsə, canlarını fəda edəcəklərini bəyan edən məmurlardan kimsə niyə gedib Prezidentə məruzə etməyib ki, bax belə bir cinayətkar var, təhlükə var bizim hökumətin içində, buna bir çarə tapmaq lazımdır. Yoxsa Mahmudovun zəhmi o qədər böyük olub ki, ondan şikayət etmək belə qorxulu idi?


- Yox, elə deyil. Müəyyən dərəcədə kölgə xətti var. Mən işlədiyim vaxtı gəlib desəydilər ki, siz mənə qarşı hər hansı cinayət edirsiniz, buna inanmazdım. Prezidentə, yəqin ki, bu barədə məlumatlar çatırmış. Amma prezidentin ona inamı var idi. O da haradan yarandı, Eldarın fırıldağından. Özünün quraşdırdığı “Qara kəmər” məsələsi var idi, Hacı Məmmədovu orada yağ içində böyrək kimi saxlayırdı. Cahangirin yoldaşı tutulanda Prezident tapşırıq vermişdi ki, nə olur olsun, o xanım sağ-salamat xilas edilməlidir. Bu da qurulmuş iş idi. Onunla özünə bir az reytinq qazandı və o reytinqlə də çox irəli getdi.


- Yəni deyirsiniz, Hacı Məmmədov da Eldar Mahmudovun layihəsi olub?


- Bəli, bir nömrəli quraşdırılmış iş idi. Hacı Məmmədovla Eldar ikisi də “obaxeysdə” işləmişdi. “Obaxeys” də ki manat yığmaqla məşğul idi, ayrı bir işi yox idi ki.


- Amma bu qədər cinayətlər işləmiş bir adam azadlıqdadır...


- Azadlıqda deyil. Bunu azadlıq saymaqla səhv edirsən. Bu nə sənin işindir, nə də mənim. Bu, Prezidentin səlahiyyətindədir və cənab İlham Əliyev fikirləşir ki, əgər o cür adam türməyə getsə, məhv olacaq, çünki orada tutdurduğu nə qədər adam var. Ən böyük mənəvi əzab nədir? Ev dustağı olmaq!


- Amma onun xaricə gedib-gəlməsi ilə bağlı məlumatlar da yayılmışdı...


- Bunu siz quraşdırırsınızsa, öz işinizdir. O hətta yasa da gedəndə icazə ilə gedir. Ev dustağıdır, ev dustağı olaraq da qalacaq. Amma general olan özünün başına bir güllə vurub deyərdi ki, etdiyim xəyanətə görə mənim yerim bura deyil. Amma üz var da, oturur.


- Tağı müəllim, bayaq nəqliyyat sahəsində işləməyinizdən danışdınız. Metropolitendə fəhləlikdən başlamışdınız, idarənin rəisi vəzifəsinə qədər yüksəldiniz, illəriniz keçib bu sahədə. Bu gün Metropolitenin fəaliyyətini izləyirsiniz, orada işlər necə gedir?


- Qəti xəbərim yoxdur, maraqlanmıram və maraqlanmaq da istəmirəm. Bu gün Prezidentimiz metropolitenə kimi rəis təyin edibsə, ona qulluq edirəm. YAP-ın hansı nöqtəsindən deyirsən, cavab verim. Ancaq metropolitenə mənim heç bir aidiyyətim yoxdur.


- Sizin media işçiləri ilə ünsiyyətiniz həmişə müzakirə mövzusu olunub. Həmişə mediaya açıq məmurlardan olmusunuz. Eyni zamanda verilən suallara görə, bəlkə də, ən çox irad tutan məmurlardan idiniz. Nə sizi qane etmirdi? Jurnalistlərlə niyə yola getmirsiz?


- Orada bir dənə ştrix vurdun. Mən jurnalistdən yox, jurnalist adını ləkələyənlərdən narazıyam. Mən jurnalistdən heç vaxt narazı olmamışam. Vaxtilə bəyənmədiyiniz sovet hökumətində jurnalistlər sahələr üzrə bölünürdü. Nəqliyyata kim getməlidir, kənd təsərrüfatına, səhiyyəyə, sənayeyə kim getməlidir. Amma indiki jurnalistlər cibinə hardansa yalandan vəsiqəni qoyur, gəlib deyir, mən jurnalistəm və sual verir. Nəqliyyatdan bu gün sən nə sual verə bilərsən ki, mən onun qabağında aciz qalım? Amma “Vişka” qəzetində Əhməd Əhmədoviç var idi. Qəzetdə onun hardansa yazdığı məqalə tərsinə gedirdisə, artıq Mərkəzi Komitədə müzakirə olunurdu. Amma indi kim nə gəldi yazır. Məsələn, qəzetdə yazmışdılar ki, Bakı Metropoliteninin rəisi Tağı Əhmədov öldü. Sonra da nekroloq vermişdilər. Mənim dissertasiya mövzuma qədər öyrənib nekroloqda yazmışdılar.


Mən heç o vaxt məhkəməyə də vermədim yalan məlumata görə. Çünki, bu jurnalist deyil. Söhbət də bundadır ki, bu cür eybəcərliklər var jurnalistikada. Bir qız gəlmişdi ki, Tağı müəllim, deyirlər, metroda rels çatışmır deyə tramvay relslərini çıxarırlar. Nə dərəcədə savadsız jurnalist idi. Yaxud da ki, metro dayanıb, gəlib mikrofonu uzadır ki, metroda nə qədər adam qalıb? Bilirsən nə qədər gülməlidir? Nə qədər acınacaqlıdır. Mən bilirsən də nə cavab vermişdim onda? Dedim iki nəfər yarım.


Mediaya bacarıqlı, səriştəli, yüksək səviyyəli jurnalistlər gəlməlidir. Onları heç kəs qınamır. Mayis Məmmədov var idi. Azərtacın müxbiri idi. Kim ona söz deyə bilərdi? Kim ona deyə bilərdi ki, jurnalistikadan xəbəri yoxdur. Şirməmməd Hüseynov vardı. Kim deyərdi ki, onun jurnalistikadan xəbəri yoxdur? Özü də dərs deyirdi. İndi mənim jurnalist dostlarım çoxdur. Amma mən o jurnalistlərlə yoxam ki, sualı düz qoya bilmirlər. Mənim hələ 15 yaşım olanda “Şərq qapısı” qəzetinə gündəlik məlumatlar yazırdım. Nəyin xətrinə? Pul xətrinə. Hətta məqaləm çıxan kimi gedib deyirdim ki, mənim pulumu verin. Bir gün də Allah rəhmət eləsin, Hüseyn İbrahimov gördü, dedi, bu uşaq nə istəyir? Dedilər ki, bəs məqaləsi çıxıb, qonorarını hələ buxalteriya hesablamayıb, amma gəlib ki, pulumu verin. Dedi, bu uşaq nə vaxt gəlsə, iki qəpikdəndir, hesablayıb pulunu verin. Heç bir yaxşılıq yerdə qalmır. Vaxt gəldi dolandı, 1999-cu ildə YAP-ın birinci qurultayında Hüseyn İbrahimovla yanaşı oturmuşduq. Onun uşaqlarının problemlərinə müəyyən kömək elədim. Heç vaxt yaxşılıq itmir.


- Qəzetə məqalə verən kimi qonorar tələb etməyiniz maddi durumunuzla bağlı idi?


- Bəs nə? Maddi durumumuz pis idi. Cibimdə pul olsaydı, gedib istəyərdim? Maddi vəziyyətin çətinliyi ilə əlaqədar qəzetə məqalə verirdim ki, gedib pulumu alım. Texnikumda oxuyurdum. Ailə üzvlərimiz çox idi, kasıbdıq. Kəndlə Naxçıvanın arası 52 km idi. Gəlib Naxçıvanda texnikumda oxuyurdum. Gördüm ki, məqalələr verməklə pul qazana bilərəm. Geniş də məqalələr yazırdım. Qazancım çox yüksək olmurdu təbii. Amma bir 15-20 manat alırdımsa, bu mənim üçün böyük pul idi.


- Bu hansı kənd idi?


- İndi adı Güney Qışlaqdır.


- Stolunuzun üstündə şahmat var. Oynayırsız?


- Oynaya bilirsən?


- Oynamaq üçün soruşmadım...


- Oynaya bilirsən otur. Mən nəyin ki, burda, hətta telefonda da şahmat oynayıram...


- Başqa idmanla məşğul olursunuz?


- Olmuşam vaxtilə. İndi mən yaşda idmanla məşğul olmaq olmaz. Əgər bilmirsənsə, mən yaşa gələndə qətiyyən idmanla məşğul olma.


- Yürüş də etmirsiniz?


- Yürüş də olmaz. Ancaq üzürəm bəzən. Ən əsası gündəlik duş qəbul etməklə qoruyuram sağlamlığımı. Bu yaşda idmanla məşğul olmaq doğru deyil.


- Sizi gümrah görürük həmişə. Xüsusi əməl etdiyiniz bir sağlamlıq düsturunuz var? Qida və s.


- Daşdan yumşaq nə verirlər onu yeyirəm. Demirəm bunu istəmirəm, onu istəmirəm. Amma şəkərim olduğuna görə, tutaq ki, indi stolda konfet filan var, onlardan qaçıram. Görürsünüz, sizə heç çay da vermirlər. Amma jurnalistlərə çox düz edirlər.


- Yaxşı qarşılamadılar...


- Çox düz edirlər.


- Şəkəriniz var dediniz. Hansısa pəhriziniz var bununla bağlı? Ümumiyyətlə, burada həkimlərə tez-tez müraciət edirsiniz?


- Yox, tez-tez getmirəm. 2004-cü ildə Almaniyada dedilər, şəkəriniz var. O şəkərə qarşı dərman atıram. Bu gün də onu davam etdirirəm. Və birdən olur da, tamahdır, güc gələndə şəkər qalxır 180-nə. Özümü saxlayanda 130-a düşür. Bunu tənzimləmək də olur, tənzimləməmək də. Bizdə Allaha şükür indi hər gün toydur. Bir dəfə Karloviy Varydə dincəlirdik. Bir nəfər dedi, gedək yeməyə. Dedim yemirəm, bir az arıqlamaq istəyirəm. Su da içirdim, gəzirdim doğrudan da. Məsələn, bu dəfə Karloviy Vary-də yayda olanda bir 10 kq arıqladım. Dedilər ki, nə olsun, səhər gedəcəksən. Gedən kimi də dalbadal bir üç toya getsən, vəssalam, çəkini qaytaracaqsan. Doğrudan da elə olur.






- Tağı müəllim, o vaxt sizin ədəbiyyatla məşğul olmağınızı eşidəndə xeyli təəccüblənmişdim. Siz bəlkə də yeganə adamsınız ki, şeirlərinizin məzmunu yox, məhz şeir yazmağınız xəbər idi. Kifayət qədər sərt adam - Tağı müəllimin şeir yazması, hətta ədəbiyyatla məşğul olması, özü də Cavid kimi nəcib birinin yaradıcılığının təbliği ilə məşğul olması, onun irsini peşəkarlıqla qoruması ciddi marağa səbəb olmuşdu.


- Şeir yazmağa mən elə 15 yaşımdan başlamışam. 1963-cü ildə, texnikumda oxuyanda o vaxt Xruşov demişdi ki, hamını acından qıracam. Belə bir vəziyyət idi. Naxçıvanın da sərt soyuqları vardı. Biz iki yoldaş yataqxanada qalırdıq. Növbəli şəkildə hər gün birimiz adyala bürünüb gedib səhərə qədər mağazanın yanında yatırdıq ki, tezdən açılanda bir dənə çörək alaq, gəlib şirin çay içib dərsə gedək. Bizim bir müəllimimiz var idi, Rauf Bektaşi, Allah rəhmət eləsin, əsl ziyalı kişi idi. Mənim bugünkü həyatımı bəlkə də o bəxş edib mənə. Bizə əkinçilikdən dərs deyirdi. Bir dəfə yenə növbədən qayıtdığım gün bunun dərsində şeir yazıram. Sən demə, yanımdan keçəndə şeirə baxırmış. Tənəffüsdə çağırıb dedi ki, oğul, get o yazdıqlarını cır, onları elə bir qələmə verib nəsillikcə sizi itirərlər. Adınıza da elə böhtan deyərlər ki, hamının gözündən düşmüş olarsınız. Bu yazdıqlarını cır. 12-15 kuplet idi. Hamısı yadımda deyil. İkicə kuplet xatırlayıram:


Aldığımız qara çörək

Hər gün vurur bizə külək

Lap olmuşuq Hacı Leylək

Sağ ol səni komunizm

Biz dedik ki, addım ataq irəli

Demədik ki, sən yüz ilə gələli

Dəysin qoy başına vuran əlləri

Gəlmə, istəmirik səni komunizm


Doğrudan da o vaxt belə bir şeir yazmaq cəsarət idi. Məsələn, mən 1984-cü ildə sərhəd simlərinin qırılmasına aid şeir yazmışdım. Yaxşı olar ki, sərhəd simləri qırılsın, Şimali Azərbaycan Cənubi Azərbaycanla qarışsın. Bu böyük bir sensasiya idi. Yaxud, əsgərlikdə bir şeir yazmışdım:


Kağız yazdım, qələm aldım əlimə

İt günüdür, vallah, günü soldatın

Yalan desəm, yaman çıxsın dilimə

Heyvan kimi keçir günü soldatın

İşlədiyi nəfdir, yediyi cərimə

Çayı soyuq olur, çörəyi gəlmə

Mayor gəlir, hünərin var çest vermə

Bil ki, onda çıxar canı soldatın


Aman bir tərəfdə külək vıyıldar

Soyuq olar, moroz olar, qar yağar

Starşina olsun evin tarı-mar

Uçdu evi. Sındı beli soldatın....


- Şeirlərinizə çoxlu mahnılar bəstələnib. Özünüz də arada mahnı oxumursuz ki?


- Yox, mahnı oxumuram. İndi əgər burada bir mahnı oxusam durub qaçarsınız. Hər kəsin bir səriştəsi var. Mahnı oxumaq qabiliyyətin yoxdursa, onu etməməlisən.


- Yaradıcılığınızı davam etdirirsiniz?


- Çox yazıram. Sözlərimə yazılmış 150-dən çox mahnı var artıq. Özü də hamısını ölkənin xalq artistləri oxuyub. Bu hobbi idi vaxtilə. İndi də artıq başqa çarəm yoxdur. İndi siz gedəndən sonra yəqin ki, məsələn bir "Elçin" şeiri düzələcək.


- Allah bilir, nə təsvirlər olacaq...


- Nə var onu eləyəcəm. Məsələn, bir dəfə həkim haqqında şeir yazmışdım. Buradakı həkimlərə oxuyurdum. Dedim, amma bu siz deyilsiniz də. Bu xaricdə olan həkim idi. Getdin, ancaq pulunu alırlar, ancaq cibinə baxırlar. Və hər şey də edirlər. Amma xəstəlik yerindədir. Xəstəlik keçmir. Məsələ onda deyil. Məsələ bircə şeydədir ki, həqiqət naminə hər şey etmək olar. Düzgünlük naminə.


- Azərbaycan ədəbiyyatından kimləri oxuyursunuz. Kimlərin şeirlərini bəyənirsiniz?


- Məmməd Araz, Hüseyn Cavid, Bəxtiyar Vahabzadə, Səməd Vurğun.


- Bəs müasirlərdən?


- Müasirlərdən yox. Mən özüm də müasirəm deyə başqaların oxumuram.


- Xarici ədəbiyyatla aranız necədir?


- Xarici ədəbiyyatı çox oxumuşam. Şillerin “Qaçaqları”nı oxumuşam. “Martin İden”i oxumuşam, “Kerri bacı”nı oxumuşam. İndi Polyakovanı oxuyuram, bolqar yazıçısıdır. Holland yazıçılarından oxumuşam. Yəni əlimə nə düşsə. Və bir də mən özümə bir şeyi aşılamışam. İndi gəlib vaxtımı almısınız, eybi yox. Amma gecənin yarısı belə olsa, əgər mən gündəlik 50 səhifə oxumamışamsa o normanı yerinə yetirməliyəm.


- Tağı müəllim, kənardan elə təsəvvür yaranır ki, dünyanın ən kobud, ən sərt adamlarından birisiniz. Amma sizi tanıyanlar deyir ki, bu sərtliyin altında həssas, kövrək insan var. Hətta metropoliten rəisi olduğunuz dövrlərdə işçilərə çox köməkliyiniz dəyib...


- Əgər hər hansı bir məmur sərt olmasa iş getməz. Hər hansı bir məmur kövrək olmasa, onun ətrafında işləyən məmurlar ona itaət etməz, ona qarşı çıxarlar. Heç bir vaxt zorakılıqla iş görmək olmaz. İş ancaq dostluqla olmalıdır. Belə demək olar ki, mən az qala metropolitendə anadan olmuşam. 44 il metropolitendə işləmişəm. Metronun 30 illiyindən başlayaraq metropolitendə rəhbər olmuşam. İşçilərin hamısını demək olar adı, soyadı, evləri ilə tanıyırdım. İnsanlıq naminə etmişəm hər şeyi. Məsələn, işçilərə faizsiz suda verirdim. Kiminsə övladı ali məktəbə qəbul olurdusa, imkanı yox idisə ödəməyə deyirdim gəl ərizəni yaz, bir illik sənə suda verirəm, faiz almadan. Ehtiyacını ödə. Bir il müddətində geri qaytararsan. İnsanlar da öz işlərini görürdü. Onkoloji xəstələrə, ürəkdən şuntlama əməliyyatına gedənlərə min manat yardım edilirdi. Evlənənlərin hər ikisi metropoliten işçisidirsə, onlar üçün mebel dəsti alınırdı. Çünki, bir ailə idik biz. Və mən elə fikirləşirdim ki, ailənin başçısı kimi hardasa mənim bir işçim acdırsa, deməli mən acam.


O vaxt metrodakı ticarət haqqında çox söz-söhbət getdi. Ancaq onu ulu öndər tövsiyə etmişdi. Mənə dedi ki, metroya haradan vəsait cəlb etmək olar? Dedim, metroda pul tökülüb bir süpürgə lazımdır. Dedi necə? Dedim metronun keçidləri, metroya bitişik keçidlər və stansiya ətrafı – 40 metrlik ərazi norma ilə metronundur. Amma indi polis verib camaata, pulu da yığır öz cibinə. Dedi, nə qədər vəsait gələ bilər. Dedim ayda 500 milyon, indiki pulla 200 min manat. O vaxt Baş Nazir belə sərəncam vermişdi ki, keçidlərdə ticarət olmaz, terror törədilə bilər. Dedim, metroda 3 terror törədilib, üçü də tuneldə. Keçidlərdə terror yoxdur. Bir də metropoliten trotil hazırlamır, partlayıcı maddə hazırlamır. Güc orqanları var, qarşısını alsınlar. 1200-ə yaxın budka var idi. Bunlar mən çıxanda artıq köhnə pulla metroya 750 milyon gəlir verirdi. Metronun polisi də, xadiməsi də oradan dolanırdı. 2500 nəfər o budkada işləyənlər oradan dolanırdılar. 2500-ü də bir 3-ə vursaq Bakı şəhərində bir 7500 nəfər acam demirdi. Mən o vaxt demişdim ki, əgər mənim sərnişinimin sayı hardasa gəlib bir milyon yüz minə çatsa onda mən butkaları yığışdıra bilərəm. Çünki, bir milyon yüz min sərnişin götürmə qabiliyyətim var idi. Amma bu gün gəlir hardasa 400-500 min. Digər 500 minin əvəzinə mən oradan niyə o pulu yığmayım?. Eyni zamanda metrodan istifadə edən adam oradan keçəndə görür ki, dəftər satırlar. Oradan keçəndə uşağa dəftər götürüb keçsə bunun nəyi pis idi? Bir də gedib haradasa dəftər axtarsın? Yaxud bir çanta, ya başqa ləvazimat axtarsın? O məşhur “burcutma” məsələsi də oradan çıxdı. Özü də əsəbi vaxtım idi. Fəxri Xiyabana ulu öndərin qəbri üstünə getmişik. Vəfatının birinci ildönümü idi. Muştuğun dayayıb ki, butkalar nə yerdədir, olacaq? Dedim ticarət olub, olacaq da. Nə qədər mən işləyirəm ticarət olacaq. Bir də üzümə baxanda dedim, nə burcudursan? Dedin, cavabını aldın. Bunu o arvad oğlu arvad - Vahid Naxış. Naxış anasının adı idi də. Ona görə arvad oğlu deməkdə pis iş görmürəm ki? Götürdü dəfələrlə verdi ki, bəlkə Prezident buna baxıb nə isə reaksiya verəcək. Amma gözlədiyi olmadı...


(Müsahibənin bu yerində, 3 milyon məsələsində adı keçən oğlu gəlir. Tağı Əhmədov sözünü yarımçıq kəsib, durub üzünü öpür, saçını sığallayır, nəvaziş göstərir...)


- Tağı müəllim, vaxt ayırdığınız üçün təşəkkür edirəm.


- Gələn dəfə saqqalsız gəl...(Bakı Post)



Elçin Zahiroğlu
Ardını oxu...
1987-88-ci illərdə Azərbaycanda başlamış xalq hərəkatının nəticəsində Azərbaycan Xalq Cəbhəsi yaradılıb.

1989-cu ildə təsis edilən və xalq arasında AXC kimi tanınan qurum həmin dövrün ziyalılarını, ictimai fəallarını birləşdirib. AXC-nin ilk rəhbəri Əbülfəz Elçibəy olub. Həmin vaxt sovet Azərbaycanın rəhbərliyi də AXC ilə hesablaşmağa məcbur olub.

1992-ci ildə AXC prezident seçkisinə qatılır və hakimiyyətə gələ bilir. Amma AXC hakimiyyətinin ömrü uzun çəkmir. 1993-cü ildə baş vermiş Gəncə hadisələri nəticəsində keçmiş Azərbaycan SSR-nın birinci katibi olmuş Heydər Əliyev hakimiyyətə gəlir. AXC 1995-ci ildə siyasi partiyaya çevrilir. Bəzi AXC-çilər isə elə həmin vaxt hərəkatdan ayrılaraq öz siyasi partiyalarını qururlar.

BBC News Azərbaycanca "Geriyə baxış - Azərbaycan Xalq Cəbhəsi 30" rubrikasında təşkilatı quranlarla silsilə müsahibələr hazırlayıb. Növbəti müsahib AXC-ni yaradanlardan deyil, prosesi kənardan izləyən, onların birillik hakimiyyəti dövründə yüksək vəzifədə təmsil olunanların sonradan vəkilliyini etmiş Adil İsmayılovdur.

- Adil bəy, sosial mediada AXC ilə bağlı xatirələrinizi yazacağınızı bildirmisiniz. Siz xatirələri yazmağa başlayana qədər bəlkə bəzilərini BBC News Azərbaycanca ilə bölüşəsiniz? Həmin dövrdə AXC-yə münasibət necə olub? Sizin bu təşkilatla bağlı təssüratlarınız necə idi?

- Mən AXC-nin yaranmasında iştirak etməmişəm, heç bir rolum olmayıb. Onun necə yaradılmasını kənardan izləmişəm. AXC yarananda mən dövlət qulluğunda idim, Respublika Prokurorluğunda (indiki Baş Prokurorluqda - red.) müstəntiq işləyirdim. 1991-ci ildə mən prokurorluqdan gedəndən sonra Xalq Cəbhəsi ilə yaxından tanış olmaq imkanı əldə etdim.

1991-ci ilin avqustunda "QKÇP" hadisələrindən sonra qərara gəldim ki, prokurorluqdan getməliyəm. Yəni, belə fikir yaranmışdı ki, Azərbaycan müstəqillik qazanacaq, nəsə demokratik cəmiyyət qurulacaq. Bu fikirlə, bu ab-havada prokurorluqdan getdim. Bir az da hay-küylü getdim.

- Nəyə görə getmək qərarı verdiniz? Yəni artıq ölkədə ab-hava dəyişdiyinə görə prokurorluqda işləmək mümkün deyildi?

- İşləmək həmişə mümkündür. Sadəcə həmişə fikirləşmişəm ki, hüquq sahəsində ən layiqli peşə vəkillikdir. O dövrdə də, indi də dövlət qulluğunda olan adamlar maaşdan əlavə nəyəsə göz dikirlər. Hərə adını bir cür deyir, kimi rüşvət deyir, kimi də hörmət. Nə isə. Fikirləşirdim ki, müstəqil hüquq fəaliyyəti ilə məşğul olacam. Ərizə yazıb getdim.

Kiçik bir haşiyə çıxım. O dövrdə prokurorluqdan getmək ağılsızlıq sayılırdı. Mən 1978-ci ildən 1991-ci ilə qədər 13 il prokurorluqda işləmişəm. Özü də yaxşı işləmişəm, tutduğum vəzifə də pis deyildi: mühüm işlər üzrə müstəntiq idim. O dövr üçün yüksək vəzifə sayılırdı. Ordan getdim və sual yarandı: hara gedəcəm? Dövlət qulluğundan getməklə dövlətlə əlaqələri kəsmişdim. Onda fikirləşdim ki, Xalq Cəbhəsinə gedim.

O vaxt üzdə olan, hakimiyyətlə mübarizə aparan, ona müxalifətdə duran Xalq Cəbhəsi idi. Onda AXC keçmiş Sovetskidə yerləşirdi, Nərimanovun heykəlinə çatmamış sol tərəfdə bir hamam vardı, orda otururdular. Gəldim ora, gördüm burda çox müxtəlif fikirli adamlar yığışıb. Hamının da bir amalı var, SSRİ-nin dağılmağını istəyirlər. Ancaq bundan sonrakı dövrü hərə bir cür görür. Yəni orda hər cür, hər tipdə adam vardı. O vaxt bizim sədr Əbülfəz Elçibəylə bir neçə dəfə görüşlərimiz oldu. Onunla təkbətək görüşdük.

Ardını oxu...
Fotonun müəllifiVT FREEZE FRAME
AXC-nin ilk rəhbəri Əbülfəz Elçibəy olub
- Elçibəylə nələri müzakirə edirdiniz?

- Çox şeyi. Yəqin bunları nə vaxtsa ayrıca yazacam. Elçibəylə tanışlığımız necə yaranıb onu deyim. Mən prokurorluqdan gedəndən sonra respublika prokuroruna bir açıq məktub yazmışdım. Onu da çap edilməsi üçün "Azadlıq" qəzetinə vermişdim. Mən yazını verəndə demişdilər ki, yazı sabahkı sayda çıxacaq. Bir gün, iki gün... Yazı çap olunmadı. Gəldim redaktorla görüşdüm, Nəcəf Nəcəfovdan bunun səbəbini soruşdum. O da sakit, təmkinlə cavab verdi: "Bəy, biz belə məktublardan hər gün 200-300 dənə alırıq və hesab edirik ki, onun çap edilməsinə ehtiyac yoxdur".

- Siz o məktubda nələrə toxunmuşdunuz?

- Respublika Prokurorluğundakı vəziyyətə, sistemdəkı çatışmazlıqlara. Yəni bu haqda yazmışdım. O vaxt gənc idim, 34 yaşım vardı. Yəni fikirləşirdim ki, belə olmaz, sistemi dəyişmək lazımdır. Nəcəf bəy dedi ki, yazı çap olunmayacaq. Mən də çıxdım. Redaksiyada gənc jurnalistlər vardı. Mən orda Xaliq Bahadırı, Əli Kərimlini gördüm, onda Əli Kərimli "Azadlığ"ın parlament müxbiri idi.

Səhv etmirəmsə, Gündüz də orda idi. Jurnalistlər danışdılar ki, bəy, biz o yazının getməsini çox istəyirdik, hətta burda mübahisə düşdü, biz Nəcəf bəyə yazının verilməli olduğunu dedik, ancaq o çap etmədi. Onlar mənə dedi ki, çalışın Əbülfəz bəylə görüşün, o desə bəlkə yazı çap edildi.

Əbülfəz Elçibəylə birinci görüşümüzə səbəb bu oldu. Qardaşının evində görüşdük. Yazını da özümlə götürmüşdüm, baxdı. O da soruşdu: "Necə olub ki, bunu çap etməyiblər?" Amma əlavə etdi ki, çap ediləcək. Elə səhərisi qəzetdə dərc olundu. Yəni Əbülfəz bəylə tanışlığımızın başlanğıcı belə olub. Sonralar da görüşürdük.

- Amma demədiniz bu görüşlərdə nəyi müzakirə edirdiniz...

- Mən birinci görüşdə ona dedim ki, bəy, bura gəlib gedirəm, amma qəribə mənzərə görürəm. Yəni, sizin Cəbhədə cürbəcür adamlar var, qarışıqlıqdı, ağzını açanda biri İrandan, biri Turandan danışır, biri Türkiyəyə birləşir, biri SSRİ-nin tərkibində nəyisə dəyişir. Nə cür istəsən fikir var, bir-birini inkar edən fikirlərdi həm də. Mənə qəribə gəlirdi ki, bir təşkilatda bu qədər müxtəlif fikirli adam necə birləşə bilər? Əbülfəz bəy cavab verdi ki, burda qəribə heç nə yoxdur, bu, plüralizmdir, hamının fikrinə hörmətlə yanaşırıq.

Dedim, bəy, mən də plüralizm nədir bir az başa düşürəm, amma başqa cür başa düşürəm. Bizim cəmiyyətdə olanlar "A" nöqtəsindədir, hamı da "B" nöqtəsinə getmək istəyir, elə bu cür də kağız üzərində onun üçün çəkirdim, dedim ki, mən həmin nöqtəyə çatmaq üçün düz yolla getməyi təklif edirəm, amma bəzisi fərqli fikirdədir, düşünür ki, burda çoxlu əngəllər var, sağdan gedək, bəzisi də deyir: "Yox, soldan gedək".

Dedim, başa düşdük plüralizmdir, ancaq təşkilatda bir lider olsun, çıxsın qabağa desin ki, "B" nöqtəsinə bu yolla gedəcəyik. Yenə razılaşmadı. Cavab verdi ki, qoy hər kəs öz yoluyla getsin, hər kəs öz fikrini desin, tutanda da hamını tutsunlar. Bundan sonra da başqa mövzularda söhbət etdik. Bu söhbətlər onunla yekunlaşdı ki, mən Əbülfəz bəyin özünə bir məktub yazdım. Adını da belə qoydum: "Mən niyə Xalq Cəbhəsinə qoşulmadım?"

1992-ci ilə - Əbülfəz bəyin prezidentliyinə qədər görüşlərimiz davam etdi. Prezidentliyi dövründə ötəri görüşlərimiz olub, ayaqüstü.
Ardını oxu...
Fotonun müəllifiAZERTAG
- Belə başa düşmək olar ki, AXC-də vahid siyasi xəttin olmamasına görə ordan uzaqlaşdınız?

- Yazıda da var o. Mən həmişə öndə olan adamlardan olmuşam, heç kimin arxasınca getməmişəm. Rəhmətlik anam deyirdi: "De ki, kim mənimlədir, mən kiminləyəm yox". Mən qabaqda olmağa öyrənmişəm. Yəni məktubun məğzi də buydu ki, siz hara gedəcəyinizi bilmirsinizsə, camaatı hara aparırsınız? Soruşurdum ki, bir həftə, bir ay sonra nə olacaq? Bunları əvvəldən proqnozlaşdırmaq lazımdır. Əbülfəz bəyin cavabı qeyri-adi oldu: "Bunlar xırda zamanlardır. Bizim hərəkat yüzilliklər üçün nəzərdə tutulub".

- Yəni yaxın hədəflərdən, məsələn, ölkənin müstəqillik qazanmasından, ərazi bütövlüyünün qorunmasından, siyasi, iqtisadi islahatlardan danışmırdı?

- Müstəqillik çox yaxşıdır. Yəni, Çinə qədər gedib tutacaqdıq... Real olaraq nəyə nail olmaq istədiyimiz bilinməlidir. Bunu bilmirəmsə, görmürəmsə, nəyə görə kiminsə qabağına düşüm, arxamca da 5-10 adam gəlsin və axırda da gedib divara dirənək, ya da uçuruma düşək? Ona görə də AXC-yə qoşulmadım. Başqa səbəblər də vardı.

- Məsələn?

- Ümumi gördüyüm odur ki, adamların ola bilsin xoş niyyətləri vardı. Amma bu ideyanı kiminlə və necə etmək, reallaşdırmaq lazımdır bilmirdilər, kadr yox idi, məsələn. Cəbhənin bir illik hakimiyyəti dövründə bunlar açıq-aydın göründü. Köhnələrin çoxunu sabotaj etdilər, bir hissəsi yeni hakimiyyətə kömək etmək istəmədi, ya da qarşı tərəf kömək etmək istəyənləri yaxına qoymadı, yəni cəbhəçi olmayanla əməkdaşlıq edilmədi. Cəbhəçilər deyirdi ki, biz can qoymuşuq, milisin qabağına çıxmışıq, biz də vəzifə almalıyıq. Birdən-birə elə adamlar vəzifəyə oturduldu ki, normalda bu olmamalıydı.

- Bəlkə sizin kimi vaxtilə dövlət qulluğunda çalışmış adamlar kənara çəkilməsəydi, AXC hakimiyyəti ilə əməkdaşlıq etsəydi belə olmazdı?

- Mən özüm hüquq sahəsində azdan-çoxdan tanınan mütəxəssislərdən idim, SSRİ miqyasında ən yaxşı müstəntiqlərdən sayılırdım. Mən kənardan hüquq-mühafizə orqanlarında gedən prosesləri görürdüm. Deyəcəyim kiminsə xətrinə dəyəcək bəlkə. Məsələn, sistemdən anlayışı olmayan birini şəhər prokuroru qoydular. Yaxud eyni qaydada Respublika Prokurorluğunda bəzi adamlar vəzifəyə gətirildi.

Qıraqdan belə fikir yarana bilər ki, Adil İsmayılov vəzifəyə qoyulmadı deyə o vaxtdan ürəyində nəsə qalıb. Amma tam səmimi deyirəm, mən vəzifə ölüsü, vəzifə düşkünü olmamışam.

Bu gün öz zəhmətimlə, bacarığımla bu yüksəkliyə çatmışam, öz işimi qurmuşam. Şükr Allaha imkanlarım da var, vəziyyətim də pis deyil. Simamı qorumuşam. Amma o vaxt gördüklərim... Sistemdə elə şeylər olurdu ki...

Yeri gəlmişkən, o vaxt mən özüm də jurnalistlik edirdim, "Müxalifət" qəzetində yazırdım. Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin arxivləri, agentlərlə bağlı çoxlu yazılarım çıxırdı. Sonra ölkədəki ictimai-siyasi durumla bağlı yazırdım. Cəbhə hakimiyyətinin yıxılacağını görürdüm, səhvləri görürdüm.
Ardını oxu...
Fotonun müəllifiGEORGES DEKEERLE
Isa Qəmbər
- "Müxalifət" qəzeti AXC-yə yaxın qəzet idi, amma bu tənqidləri dərc edirdi?

- O vaxt ab-hava başqa cür idi. Mən iyun hadisələri ilə bağlı yazmışdım. Buna qədər fevralda baş verən Ağdərə məsələsi haqda yazmışdım ki, bunun axırı yoxdur. O zaman Daxili Qoşunlarla Müdafiə Nazirliyi arasında qarşıdurma vardı. Bunları yazırdıq. İyun hadisələri haqda yazım belə adlanırdı: "Azərbaycanda ikiqat Gürcüstan variantı".

1992-ci il idi. İsa bəylə görüşdük. Təşəbbüs mənim idi. Onunla müəyyən məsələlərlə bağlı danışdıq. Vəziyyətin kritik olduğunu, hakimiyyəti idarə edə bilmədiklərini, gec-tez onları yıxacaqlarını söylədim. İsa bəy sağ olsun, qulaq asdı və sonda soruşdu: "Sən doğrudan belə hesab edirsən? Onda mənim yanıma niyə gəlmisən?" Cavab verdim ki, bəy, Cəbhə hakimiyyətində sizi ən ağıllı adam hesab edirəm, ona görə qərara gəldim sizinlə görüşüm.

İsa bəy həmişəki qaydada gülümsündü. Dedi: "Bəy, sizin etimadınızı doğrultmağa çalışacam". Təəssüf ki, doğrultmadı... İsanı universitetdən tanıyırdım, çox yaxınlığımız olmayıb. Amma proseslərdə yaxından görmüşəm. Nəsə, çıxdım getdim. Sonra da yıxıldılar. Mən də İsa bəyin vəkili oldum.

- Nəyə görə hakimiyyətin yıxılacağını düşünürdünüz? Hakimiyyətdəkilər təcrübəsiz və səriştəsiz idilər, yoxsa sağdan-soldan hücunlar çox idi?

- Bir əhvalat danışım. İsa bəylə söhbətdə dediklərimdən biri də bu oldu ki, qanunları pozmayın. O vaxt Bakı Polis İdarəsinin rəisi vardı, Bəxtiyar Əliyev. Deputat idi. Həmin dövrdə Ali Sovetdə prokurorluq işçiləri, polis rəisləri çox idi. Mən də tanıyırdım Bəxtiyar bəyi. Bunu həbs etdilər.

Səhv etmirəmsə, 1992-ci ilin noyabrı idi. Səbəb də odur ki, o, polis rəisi olanda "QKÇP"-nin mitinqini dağıdıb. Bəxtiyar da deputatdır deyə toxunulmazlığı var. Onu da Bakı şəhər prokuroru Çingiz Qənizadə tutub. Bunun həbsi üçün Ali Sovetdən razılıq alınmayıb. Polis rəisini tutandan iki gün sonra parlamentə müraciət edildi. İsa bəy də dedi ki, istəyirsiz səs verin, istəyirsiniz səs verməyin, biz onsuz da onu tutmuşuq. Bu hissə "Azərbaycan" qəzetində də var. Toxunulmazlığı götürüldü, ancaq bir həftə sonra azadlığa buraxdılar.

Axı, polis rəisinin işi asayişi bərpa etməkdir, mitinqə çıxanlarla bağlı tədbir görməkdir. Onda da demişdim ki, bu gün polis rəisini mitinqi dağıtmağa görə tutursunuzsa, sizin dövrünüzdə mitinq olanda heç bir polis rəisi gedib ona müdaxilə etməyəcək. Belə də oldu, iyun hadisələrində hərə çəkilib bir qıraqda dayandı, "niyə başımızı ağrıdaq, bu bizim işimiz deyil" düşündülər. Bunlar Vaqif Hüseynovu həbs etmişdilər, Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədrini. Onu telestudiyanın binası partladıldığına görə tutmuşdular.

- 20 yanvar hadisələri zamanı baş verən partlayışı nəzərdə tutursunuz?

- Bəli, ona görə tutmuşdular.

- Bir il sonra o da azadlığa çıxdı...

- Heydər Əliyev gələndən sonra buraxdılar. Sonra bir də axtarış verdilər. Vaqif Hüseynov da çıxdı getdi. Bu təşkilatın adı nədi? Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi. Onun işi də sistemi, dövləti qorumaqdır. Yəni o dövrdə onlar düşünürdü ki, dövlətin təhlükəsizliyinə problem yaranıb, telestudiyanı tuta bilərlər, ordan efirə çıxa bilərlər və s. Ona görə də partlatdılar.

Vaqif Hüseynovun faktiki bu işə görə tutulması düzgün deyildi, amma başqa cinayətləri ola bilərdi. Ya da Miralim Bəhrəmov vardı, Cəlilabadda AXC-nin sədri olub, sərhədi sökənlərdən idi, Cəlilabadda sovet hökumətini yıxanlardan idi. Onu da tutmuşdular, Miralimin də vəkili olmuşam.

- O nədə ittiham olunurdu?

- Guya Miralim Bakı şəhər Polis İdarəsinə girib, 8 nəfər polisi yığıb başına, Elçibəyi təhqir edib. Yəni, prezidenti təhqir etməkdə ittiham olunurdu. Maddə bu idi. Bu tutulandan bəlkə 10 gün sonra tapdıq. Getdim görüşdüm, danışdım. O vaxt yazırdım axı.

Yazdım ki, bu Miralim, tutalım, prezidenti təhqir edib. Yaxşı bu prezidenti təhqir etmək üçün niyə Bakı Polis İdarəsinə getməlidir? Niyə görə orda 8 polisi yığıb təhqir etməlidir? 8 nəfər polis bu məsələdə şahidlik etmişdi. Absurd bir şey idi. Sadəcə adamın kiminləsə sözü düz gəlməmişdi deyə tutmuşdular. Amma sonra onu da buraxdılar.

- Həbs edilənin təqsiri yox idisə bunu isbat edib sərbəst buraxılmasına nail olmaq mümkün idi?

- Absurd hərəkətlər idi də. Bu adamlar bəzi işləri səlahiyyətlərini, qanunları bilmədiklərindən edirdilər. Bu əhvalat yadıma niyə düşdü? 1993-cü ilin fevralı idi, deyəsən. Miralimlə bağlı yazdım ki, ayıbdır, belə şeyə görə adam tutmazlar. Yazı çap olunan günün ertəsi səhər evə zəng gəldi. İsgəndər Həmidov idi, daxili işlər naziri. Dedi: "hamıdan qurtardın, indi də bizdən yazırsan? Yazmısan ki, Miralimi niyə tutublar?". Soruşdum: "Düz yazmamışam?" Cavab verdi ki, vaxtın varsa cəbhənin qurultayıdır, dur gəl ora.

Getdim görüşdük. Çəkdi qırağa söhbətləşdik. Dedi: "Bəy, mən bunlara başa sala bilmirəm ki, demokratiya oynamaq lazım deyil. Bu dəqiqə tutmaq lazımdır, asmaq lazımdır. Heç cür izah edə bilmirəm ki, Heydər Əliyev gələcək, hamınızı bir-bir dənləyəcək". Çox da kobud danışığı vardı. Hakimiyyət dövründə axırıncı dəfə onda görüşdük. Sonra tutulanda İsgəndərin də vəkili olmuşam, İsa Qəmbərin də, baş prokurorun da. Hamısına vəkillik etmişəm, bir Elçibəydən başqa.

Deyəsən, 1997-ci il idi, onunla bağlı prezidenti təhqir etdiyinə görə iş qaldırdılar. Tanışlar zəng vurdular ki, bəlkə siz də qoşulasınız. Mən heç vaxt heç kimə deməmişəm ki, gəl sənə vəkillik edim, müraciət olunub baxmışam. Dedim: "Özü müraciət etsə, vəkillik edərəm". O iş də qısa müddətdə bağlandı getdi.

- İsa Qəmbərə vəkillik edəndə soruşdunuzmu ki, niyə sizə olan etimadı doğrultmadınız, niyə hakimiyyəti saxlaya bilmədiniz?

- İsa bəyə vəkillik məsələsi ortaya çıxanda dedim ki, bizim onunla söhbətimiz olub, o da xoş bitməyib, ancaq özü istəsə vəkillik edərəm. O da bir məktub yazdı, vəkili oldum. Sonra da ayrı-ayrı dövrlərdə görüşmüşəm, partiyanı seçkiyə buraxmayanda Müsavatın da vəkili olmuşam. İndi də xeyirdə-şərdə qarşılaşırıq.

- AXC hakimiyyətə gələndə bir qədər səbrli davranmadığınıza görə peşiman olmadınız ki? Yəni siz də AXC üzvü olsanız, hakimiyyətdə təmsil oluna bilərdiniz.

- Mənim o vaxt da, ondan sonrakı müddətdə də prokurorluğa qayıtmaq şansım olub. Yəni dəvət də oldu. Amma mən qayıtmadım. Prokurorluqdan gedəndə demişdim: "Bura gəlsəm baş prokuror gələcəm, başqa vəzifə istəmirəm". 1992-ci ildəsə bu şans yox idi, mən cəbhəçi deyildim.
Ardını oxu...
Britaniyanın “Natural Gas World” jurnalının və Almaniyanın “Deutsche Welle” teleradiosunun eksperti Dalğa Xatınoğlu Teleqraf.com-un qonağı olub.

İranda baş verənləri şərh edən ekspert benzinin qiymətinin qaldırılmasına təsir edən amillərə aydınlıq gətirib, İran iqtisadiyyatının indiki durumundan danışıb.

O, İrandakı aksiyaların siyasi prosesə çevrilməsinin mümkünlüyünə toxunub, paralel olaraq İraq və Livanda baş verən hərəkətlənməni şərh edib, ABŞ Dövlət katibi Mayk Pompeonun Vaşinqtonun İran xalqına yönəlik mesajını qiymətləndirib.

Dalğa Xatınoğlu həmçinin İranda yaşayan digər xalqlara qarşı rəsmi Tehran tərəfindən yumşalma siyasətinin olacağı barədə deyilənləri də dəyərləndirib.

Video müsahibəni təqdim edirik:
Ardını oxu...
Cümşüd Nuiyev: "Mediamız bərbəd vəziyyətdədir, yaltaqlıqla məşğuldurlar, ancaq şəxsi problemlərinin həllinə çalışırlar"

Tanınmış politoloq, istiqlalçı deputat, professor Cümşüd Nuriyev AYNA-ya müsahibəsində ölkədə aparılan kadr islahatlarından, medianın hazırkı durumundan və bir sıra digər məsələlərdən danışıb, suallarımıza aydınlıq gətirib.

"Nazirliklərin, tamamilə gənclərdən ibarət olması problem yaradır"

- Cümşüd müəllim, son dövrdə ölkədə bir sıra kadr dəyişiklikləri oldu. Hətta gözləmədiyimiz şəxslər belə, öz postundan getdi və ya göndərildi. Bu islahatları necə qiymətləndirirsiniz?

- Kadr islahatlarını müsbət qiymətləndirirəm, dünyanın hər yerində kadr islhatları ilə bağlı rotasiya deyilən bir qanunauyğunluq var. Bizdə isə elə məmurlar - nazirlər, icra başçıları var ki, 10, hətta 20-25 ildir vəzifə başında oturublar. Ounlar artıq iş yerlərinə o qədər alışıblar ki, Azərbaycanla bağlı fikirləri də yoxdur. Oturduqları kürsüdən beşəlli yapışmaqla şəxsi problemlərini həll etməklə məşğuldurlar.


- Gənc kadrların vəzifələrə, xüsusilə nazirliklərə gətirilməsini necə dəyələndirirsiniz?

- Nazirliklərin, tamamilə gənclərdən ibarət olması Azərbaycan üçün problem yaradır. Məsələn, İngiltərədə siyasi hakimiyyət dəyişilsə belə, kiminsə nazirin birinci müavinini dəyişməyə ixtiyarı yoxdur. Bizdə isə çox axmaq bir tendensiya yaranıb, nazir hansı bölgədəndirsə, sanki ziyafət məclisi verirmiş kimi, həmin bölgədən olan dostlarını, tanışlarını, qohumlarını yığır ətrafına. Prezident bunlara etimad göstərir, ancaq təəssüf ki, onlar bu məsuliyyəti dərk etmirlər. Yaxşı olar ki, gənclər formalaşana qədər, hətta nazir gənc olsa belə, müavinlərindən biri mütləq təcrübəli şəxs olsun. Məsələn, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində köhnədən heç kim qalmayıb, təzə gələnlər də o sahəni yaxşı bilmirlər. Buna görə də il yarımdır, sanki tədris kombinatı kimi fəaliyyət göstərirlər, işi öyrənməyə çalışırlar. Yaxşı olar ki, cənab Prezident bu məsələlərə də xüsusi diqqət yetirsin.

"Kadr islahatları dayansa, təhlükəli tendensiya yaranar"

- Sizcə, kadr islahatları davam edəcək, yoxsa elə bununla da bitdi?

- Əlbəttə ki, davam etməlidir. Bununla bitsə, çox təhlükəli tendensiya yaranar. Birincisi, cənab Prezident islahatlara getdiyini özü bəyan edib, əgər dayandırılsa, inamsızlıq yaranar. İkincisi, uzun müddət vəzifədə oturanlar özlərini daha da harınlamış şəkildə apararlar, onlarda fikir yaranar ki, “mənə gücü çatmadı, mən əvəzolunmazam”. Üçüncüsü də, müxalifətin əlinə dəstəvuz vermiş olar, düşünərlər ki, “ancaq kosmetik dəyişiklik idi, davamı yoxdursa, heç bir effekti olmayacaq”. İnanmıram ki, Prezident belə bir məsələyə yol versin.

- İcra hakimiyyəti başçılarının dəyişdirilməsi barədə nə deyərdiniz?

- İcra hakimiyyəti başçıları çox az tərkibdə dəyişdirilir. Halbuki 5 ildən çox işləmiş bütün icra başçıları dəyişdirilməlidir. Yerdəyişmə yox, yola salınmalıdır. Azərbaycanda da kifayət qədər belə icra başçıları var. Həmçinin təcrübəsi olmayan gənclərin icra hakimiyyətlərinə təyin edilməsinin də heç bir nəticəsi olmayacaq. Ölkədə kənd təsərrüfatını bilən kifayət qədər mütəxəssislər var, təsərrüfat rayonlarına onlar təyin olunsa, daha yaxşı olardı.

"Ötən əsrdən qalan nazirlər dəyişdirilməlidir"


- İslahatlara start veriləndən vətəndaşlar tərəfindən sosial şəbəkələrdə müxtəlif məmurların adları səsləndirilir. Siz konkret olaraq hansı məmurların tutduqları postdan yola salınmasını istərdiniz? Həmçinin gedənlərin yerinə kimlər gətirilsə, daha məqsədəuyğun olar?


- Konstitusiyamıza görə, heç kəs Prezidentə göstəriş verə bilməz ki, “filankəsi işdən çıxart, yerinə filankəsi qoy”. Amma 5 ildən yuxarı vəzifədə olan bütün məmurların, əsasən də icra strukturunda olanların dəyişdirilməsi ilə bağlı prinsip olmalıdır. Bu, təkcə hüquq mühafizə orqanlarına aid deyil. Necə olur ki, parlament 5 ildən bir dəyişdirilir, ancaq 93-dən, 95-dən bəri vəzifədə olan nazirlər qalır? Birmənalı şəkildə, ən azı ötən əsrdən qalanlar dəyişdirilməlidir. Vəzifələr yeni düşüncəli gənclərlə, o sahəni bilən peşəkarlara həvalə olunmalıdır.

- Parlamenti xatırlatmışkən, orada da kifayət qədər yaşlı deputatlarımız var. Necə düşünürsünüz, növbəti parlament seçkilərində yenilənmə olacaqmı?

- Məncə, birincisi, Parlamentdə yaş senzini qaldırmaq düzgün deyil. Dünya praktikasında belədir ki, adətən təcrübəli şəxslərdən daha çox istifadə edirlər. Çünki onlar uzun müddət işinin içində olduqlarına görə, dövlət işini, dövlət siyasətini aparmağı yaxşı bilirlər. Azərbaycan Parlamentinə seçilmiş gənclərin birini də tanımıram. Təcrübəsiz gəncləri kiminsə adamıdır deyə Parlamentə salmaq nəticə verməyəcək. Parlamentdə təcrbəli, işi bilən şəxslər oturmalıdır ki, Azərbaycanda kifayət qədər belə insanlar var. Məsələn, Azərbaycanı uzun müddət layiqli şəkildə təmsil etmiş, hazırda isə işsiz olan səfirlərimiz var. Azərbaycanın qızıl fondu olan həmin diplomatlarımıza yer verilməlidir. Bu günkü Parlamentimizin isə hörməti qalmayıb.

"Hazırkı parlament üz qarasıdır"

- Nədən bu fikirdəsiniz?

- Çünki oradakıların çoxu Parlamentə özü seçilməyib. 125 deputatdan 100-ü heç bir işə yaramır, onları seçmiş iqtidarı belə, müdafiə etmirlər, ancaq bizneslə məşğuldurlar. İndiki Parlament ölkə üçün bir ləkədir, üz qarasıdır, biabırçılıq hökm sürür. Pezidentə bu qədər hücum olduğu dövrdə deputatlar niyə susurlar, nəylə məşğuldurlar? Telekanallara baxırsan, ancaq eyni deputatlar danışır. Bəs digərləri nəyə lazımdır? Araşdıranda isə məlum olur ki, bizneslərinin hayındadırlar. Azərbaycanda hazırda biznesmen deputatlarla biznesmen icra başçılarının yarışı gedir, biabırçılıqdır.

"Hər məmur sevgilisinə bir veriliş açıb"

- Prezident son müşavirəsində ölkə mediasının vəziyyətindən də danışdı. Bildirdi ki, ölkə mediası bəzi məmurların əlində şantaj alətinə çevrilib. Sizi necə, medamızın indiki durumu qane edirmi?


- Yox, etmir. Açığı deyim ki, ev alandan sonra jurnalistlərimizin 70 faizinin milli hissləri itib. Üstümə hücuma keçsələr də, deməliyəm bunu. Ən dəhşətli məqam odur ki, bizdə sevgi hissi, başqalarına rəhm etmək hissi itib, hər şeyi bazara çıxartmışıq, medianı da, mənəviyyatımızı da, özümüzü də. Neçəyə alıb-satmaq işini isə dəllallar görür. Cənab Prezidentin dediyi kimi, məmurlar mediada firounluq edirlər. Saytları, qəzetləri var ki, adamları şərləməklə məşğuldurlar, xaricdə oturaraq bəzi şəxsləri şərləyən əldəqayırma gədələrdən heç də geri qalmırlar. Əksinə, həmin gədələr də şərləməyi bunlardan öyrəniblər.

Azərbaycan mediası faciəvi haldadır. Media qurumlarının ən çoxu 30 faizi bu millət, dövlət üçün çalışır, Qarabağla bağlı nələrsə edir, amma qalanları “sarı mediadır”. Kim kimdən boşandı, kim kimi saxlayır, kim kimə ərə getdi mövzuları tüğyan edir. Mənəviyyatımız itib, şərəfimiz itib, ölkəni yaman günə qoyublar, fahişəliyi, homoseksualizmi təbliğ edirlər. Ailə strukturunu dağıdırlar, gəncləri məhv edirlər, İslamı kökündən qazıyırlar, millətin mənəviyyatını batırırlar, insanlıq, kişilik ölüb. Görün, telekanallarımız kimlərin əlindədir. Səhər tezdən efiri yeməklə açırlar, ardınca həkim məsləhəti, sonra da mütrüflər efiri zəbt edir. Heç bir telekanalda analitik proqram yoxdur, millətin dərdinin, elmi araşdırmaların müzakirəsi getmir. Bir-iki kanalı çıxmaqla, digərlərində hərəsi sevgilisinə bir veriliş açıb. Hara gedirik axı? Yaman günə qalmışıq, bizimçün ağlayan lazımdır.

"Cəmiyyətin 30 faizi itinə də toy edir, 70 faizi isə özünə toy edə bilmir"


- Elə öz sualınızı yenidən özünüzə ünvanlayıram, hara gedirik bu gedişlə? Olmaya artıq axirətin əlamətləri ilə üz-üzəyik?


- İşsiz qaldığım bu müddətdə "Quran"ı oxumuşam, bozbaş mollalardan fərqli olaraq İslamı elmi şəkildə araşdırıram. Bəli, yavaş-yavaş axirətin əlamətləri başlayır. Amma bir dəqiqəmiz Allahın yanında 60 ilə bərabərdir. Orta insan ömrü də o qədərdir, yəni biz Allahın yanında bir dəqiqə yaşayırıq. Əgər Allahın səbri günlərlə, aylarla ölçüləcəksə, axirəti gözləmək axmaqlıqdır, cahillikdir. Biz mənəviyyatı tapdanan millətimizi, ərazisi işğal altında olan dövlətimizi qaldırmalıyıq. Prezidentimiz özü də deyir ki, icra başçıları zəli kimi çöküb, sahibkarlar çökdürülüb. Bütün dünyanı ayaqda saxlayan qızıl təbəqə, yəni orta təqəbə bizdə itib. Əvvəllər, heç olmazsa, 50 faiz kasıb, 30 faiz orta, 20 faiz harınlaşmış təbəqə var idi. İndi əhalinin 30 faizə qədəri harınlaşıb, bilmir ki, pulu hara xərcləsinlər, itinə də toy edir, amma 70 faizi özünə toy edə bilmir.

- Bəzi ziyalılarımız həqiqəti danışanda həm bəzi məmurlar, həm də onların himayə etdiyi media qurumları tərəfindən hücumla üzləşirlər. Bu müsahibəmizdən sonra sizə qarşı da hücum, hətta təhqir kampaniyası başladıla bilər. Bunlar sizi qorxutmur ki?

- Vallahi, mən istiqlalçı deputat, Qarabağ müharibəsi veteranı olaraq bu dövləti onlardan çox istəyirəm. Bunları görürəm, deməyəndə özümü yandırır, deyəndə isə pis adam oluram. Azərbaycanda mənim kimi adamlar danışanda qaralayırlar ki, müxalifətdir. Mən 15 ildir YAP üzvüyəm, əgər bu dövlətin siyasətini qəbul etmirdimsə, niyə YAP-a üzv olurdum? Mən Prezidentimi də çox istəyirəm, vəzifədə olanlardan fərqli olaraq, onun da, ailəsinin də təhqir olunmasına qarşı çıxıram. Çünki onu biz seçmişik və ona görə məsuliyyət daşıyırıq. Baxmayaraq ki, insanlar verdikləri səsi də alverə qoyublar, bu dövlət, millət üçün nələrsə etmək istəyən ziyalı təbəqəni küsdürüblər, dilindən asıblar, beş manata möhtac ediblər. Danışanı da söyürlər, o qədər hücumlar edirlər ki, ailəmizin yanında gözükölgəli duruma düşürük, mənliyimizi sındırırlar. Peyğəmbərimiz deyirdi ki, “alim öldü, aləm öldü”, Azərbaycanda da alimlər ölmək üzrədir. Artıq böyük uçurum qarşısındayıq, mənlik yox, mədəniyyət yox, şücaət yox, müəllimi şərəfsizləşdiriblər, alimi ələbaxan ediblər. Şəxsən öz adıma deyirəm ki, bu cəmiyyətdə biz reanimasiyaya düşmüşük, ölmək üzrəyik. Cənab Prezidentə müraciət edirəm, Azərbaycan ziyalıları reanimasiyaya düşəndən sonra bu dövlət də, bu hakimiyyət də reanimasiyaya düşəcək, bizi başqaları idarə edəcək.


- Necə ki, bəzi xarici təşkilatlar buna cəhd edir...


- Bəli, ölkə daxilində təxribat törədənlər, xaricdən pul alıb Azərbaycana hürənlər bütün məsələni bu istiqamətə aparırlar. Qanmırlar ki, onlardan istifadə edərək qloballaşma, demokratiya, multikulturalizm, tolerantlıq adıyla bu milləti məhv etməyə çalışırlar. Ona görə də millətin bir hissəsi qudurub hamını qapır, qalanları da qorxduğuna görə səsini çıxartmır. Onlardan biri də mənəm. Bu millət, dövlət üçün nəsə etmiş bir şəxs olaraq mənə hörmət qoyulmursa, görün başqaları nə haldadır, danışmağa da əzab çəkirik. Hanı mənim 30 il bundan əvvəlki millətim? Yoxdur.


"Media qurumları yaltaqlıqla məşğuldur"


- Qorxub danışmamaq daha pisdir axı, həqiqətləri deyən olmasa, daha da batarıq ki...

- Batırıq da, bundan artıq nə olacaq ki? Torpağımız işğalda, mənəviyyatımız işğalda, gənclərimiz yaman gündə, şəhərin mərkəzinə çıxmaq olmur, biabırçılıqdır. Şəhərdə elə biədəb qadınlar formalaşdırırlar ki, adam xəcalət çəkir. Kişilərə baxanda bilinmir ki, kişdir, yoxsa qadın. Getdikcə ana xaqanlıq geri qayıdır, gender adı ilə milləti məhv etdilər. Danışmaqla bunlar düzəlmir. Mən danışdım, siz yazdınız, oxuyanlar da söyəcək. Neçə ildir də bunun əzabını çəkirəm, 40 yaşımdan, düz 24 ildir iş axtarıram. O vaxt deyirdilər ki, “hələ cavansan”, indi də deyirlər, “qocalmısan”. Ona görə də danışmaq istəmirəm, öz dərdimi çəkirəm.


- Normal media qurumu, özünə hörmət edən jurnalist söymür axı, əksinə, hər təbəqədən olan ziyalıları danışdırır ki, oxucular hər kəsin fikri ilə tanış olsun.


- Vaxtilə Azərbaycanın öndə olan media qurumları indi yaltaqlıqla məşğuldur, ancaq şəxsi problemlərini həll edirlər, orden-medallar üçün hər vasitəyə əl atırlar. Adamı dəhşət bürüyür ki, 10-15 ilə media 180 dərəcə dəyişirsə, deməli bunlar əvvəldən şərəfsiz olublar. Yaxşı, bu qədər dəyişəcəkdinizsə, niyə bu millləti ümidləndirirdiniz, hanı millətə verdiyiniz sözlər? Kişi sözünü tutmalıdır.
Ardını oxu...
Noyabrın 4-də Almaniyanın paytaxtında Berlin divarının yıxılmasının 30 illiyinə həsr edilmiş rəsmi tədbirlər başlayıb. Bayram tədbirləri noyabrın 10-na qədər davam edəcək. Virtualaz.org xəbər verir ki, bu münasibətlə “Novaya qazeta”nın baş redaktoru Dmitri Muratov SSRİ-nin ilk və son prezidenti Mixail Qorbaçovdan müsahibə götürüb. Həmin müsahibəni virtualaz.org-a istinadla oxuculara təqdim edirik:

-Siz divarın yıxıldığını nə zaman öyrəndiniz?

-Səhər tzdən.

-Və bu xəbər sizə necə təsir etdi?

-Bilirsiniz, biz bunun baş verəcəyini gözləyirdik.

-Digər dünya liderləri isə buna qarşı idi. Həm İngiltərə, həm Fransa.

-Aydın deyil nəyə görə? Almaniya axı çox güclüdür və o, divarın dağılması ilə gücləndi, Avropada rəqabət artdı, o zaman çoxları bundan çəkinirdi. Digər tərəfdən tarixi yaddaş da heç yana silinib getməyib.


Ardını oxu...
-Xalq çoxdan divarı sökmək istəyirdi. Divarın çökməsindən əvvəlki gecə minlərlə alman Almaniya Demokrati Respublikasından Almaniya Federativ Respublikasına axın etmişdi. Ayağa qalxan xalqla bağlı nə etmək olardı?

-Axı bu azdırmı. Təcrübə ki var idi.

-Siz bir alman siyasətçiyə demişiniz: “Əgər 500 min adam küçəyə çıxsa sən nə edəcəksən? Atəş açacaqsan?”

-Belə şey yadıma gəlmir.

-Bu Sizin köməkçilərinizin stenoqramlarında var. Üstəlik onlar Sizin Şərqi Berlin sakinləri ilə görüş zamanı səslənən şüarları yada salır: “Qorbi! Kömək et!” Siz onlara nə ilə kömək edə bilərdiniz?

-Şərqi Avropa ölkələrinin rəhbərlərini xalqları ilə dialoqa çağırardım. Xalqı ki, aşağılamaq olmaz.

-Rumıniyada deyəsən Çauşeusku Sizi eşitmədi…

-O bizə (SSRİ-yə) qaçmaq, bizdə gizlənmək istəyirdi, bəs nəyə görə insanlara atəş açdı? Neynəmək olar, necə deyərlər, Allah ona rəhmət eləsin, əgər rəhmətə düşübsə.

-Bəs o nə etməli idi?

-Diktatorlar həmişə xəlvəti aerodromlarda, adətən belə yerlərdə, balaca, amma yanacaqla tam dolu təyyarə hazır saxlamalıdır. Və “Xalq, irəli!” mahnısı səslənməyə başlayanda həmin aerodroma üz tutmalıdır. Zarafat.

-Zarafat?

-Bəs sən necə düşünürsən?

-“Dialoqa dəvət…” Və bu da divarın qansız-qadasız çökməsi üçün kifayət idi? Bəlkə daha nəsə lazım idi?

-Biz o zaman komanda verdik-qoşunlarımız kazarmalardan çıxmasın.

-Bəs Sizdən bu haqda xahiş etmişdilər?

-Sən ki mənim kredomu bilirsən? Tənbəllik eləmə, yenə yaz: “Mən, Qorbaçov həmişə qan axıdılmasının əleyhdarı olmuşam. Mən həmişə xalqa qarşı güc tətbiqinə qarşı olmuşam və indi də qarşıyam”.

-Bu iltimzama oxşayır. Yazdım.

-Afərin. Bax belə. İndi isə əsas məsələ haqda. Divarın çökməsinin, xalqların birləşməsinin və ən əsası Avropada dayanıqlı sülhün təmin edilməsi-bizim xalqımızın və digər ölkələrin xalqlarının faşizm üzərində qələbəsidir. Bax bu haqda düşünün.

-Mən düşündüm.

-Və?

-İkinci Dünya müharibəsi də onda başa çatdı?

-Bəli, elədir. Çünki bizim Avropada insanlar bir-birlərindən qorxmamağa başladılar.

Dünyapress TV

Xəbər lenti