Ardını oxu...
Son günlər bölgəmizdə maraqlı siyasi proses və addımlar müşahidə olunur. İrəvan Türkiyə-Misir münasibətlərinin gərginliyindən yararlanmaq üçün Xarici İşlər naziri Zöhrab Mnatsakanyanı Qahirəyə göndərir, rus-türk heyətlərinin Ankara danışıqları uğursuz alınır, cəbhədə ermənilərin gərginlik və təxribat yaratmaq cəhdi müşahidə edilir, Azərbaycanla yanaşı, Serbiya və Hindistan Rusiya liderliyində keçiriləcək “Qafqaz 2020” təlimlərində iştirakdan imtina edir.

Yenisabah.az bildirir ki, Teleqraf.com-un mövzu ətrafında suallarına Milli Məclisin deputatı, sabiq dövlət müşaviri, politoloq Rasim Musabəyov cavab verib. Onunla müsahibəni təqdim edirik:

- Rasim müəllim, Ermənistanın Xarici İşlər naziri Zöhrab Mnatsakanyanın Misirə rəsmi səfəri baş tutub. Azərbaycan cəmiyyəti tərəfindən ciddi məyusluqla qarşılanan və dost ölkə sayılan Misirə edilən bu səfər hansı maraqlara xidmət edir?

- Ermənilər gözləyirlər ki, haradasa problem yaranacaq və bundan istifadə edərək əlaqə yaratmağa çalışacaqlar. Misirin Ermənistanla ticarət dövriyyəsi 1-2 milyon dollar olar ya olmaz. Ermənilərin Misirə hər hansı bir dəstək verməsi də müşkül məsələdir. Eyni zamanda Misirin də Ermənistana dəstək verməsi çətindir. Sadəcə ermənilər görür ki, Türkiyə ilə Fransa, Yunanıstan, Cənubi Kipr arasında gərginlik var. Misir də bu prosesdə hansısa formada Türkiyəyə qarşı iştirak edir. Ona görə də dərhal Qahirəyə səfər ediblər. Düşünürlər ki, bu situasiyadan istifadə edərək özlərinə tula payı qopara bilərlər.

Digər tərəfdən İslam Konfransı Təşkilatı vasitəsilə səsvermə olanda Azərbaycan ərəb ölkələrinin dəstəyini təmin edir. Bunlar da düşünürlər ki, Misir vasitəsilə səsvermədə özlərinə dəstək təmin edə bilərlər. İndi onların Qahirədə quyruq bulamasının səbəbi budur. Amma tarixən ingilislər Misirdə söz sahibi olanda ora Nübar Paşa adlı baş nazir təyin etmişdilər. Bu şəxs erməni əsilli idi. Nübar paşanın vaxtilə Ermənistanın yaradılmasında və tanınmasında rolu olub. Söhbət XIX əsrdən gedir. Bu da ondan qaynaqlanırdı ki, ingilislər Misirdə söz sahibi olanda xristian faktorundan, o cümlədən də ermənilərdən istifadə edirdilər. İndi ermənilər də buna istinad edərək çalışırlar ki, istifadə etsinlər. Ancaq bu, heç nəyi dəyişmir. Nə Misir ermənilərin Türkiyə və ya Azərbaycanla olan probleminə qoşulasıdır, nə də ermənilərin Misirə fayda vermək imkanı var. Sadəcə ermənilər quyruq bulayırlar.

- Ötən gün Ankarada hərbi heyətlər arasında keçirilən görüşdə ruslar təklif edib ki, Türkiyə Suriyadakı müşahidə postlarının sayını azaltsın. Ankara isə bu təklifi rədd edib. O cümlədən Liviya məsələsində də anlaşma əldə edilməyib. Bu durum iki ölkənin üz-üzə durduğu konfliktli ərazilər üçün nə vəd edir?

- Bəli, gərginlik var, amma həm də Rusiyanın kommunikasiya problemlərini də nəzərdən qaçırmaq olmaz. Türkiyə Rusiyaya deyir ki, sənin Suriyada nə işin var? Suriya zamanında Türkiyənin tərkibində olub, hazırda isə həmsərhəd dövlətdir. Başqa sözlə, Suriyada olan problemlərin Türkiyəyə aidiyyəti var. Bəs Rusiyayanın bölgədə nə işi var? Təbii ki, Türkiyə rusların Suriyadakı iddiasını qəbul edən deyil, ancaq anlaşmazlıqların açıq toqquşma müstəvisinə gələcəyini də gözləmirəm. Sözsüz ki, kompromistlər tapılacaq. Amma bütün hallarda Türkiyə Rusiyanın qaydaları ilə davranmaq niyyətində deyil.

Rusiya hər yerdə oyun oynamaq istəyir. Bu oyunlar vasitəsilə özünün xüsusi rolunun tanınmasını arzu edir. Bu səbəbdən də Türkiyəyə Suriyadakı hərbçilərinin sayını azaltmasını təklif edir. Amma deyim ki, o dövr bitib, Rusiya daha fövqəldövlət deyil. Sadəcə Rusiya bunu qəbul etmək istəmir, ona görə nəsə istəyir, deyir. Amma Rusiya anlayır ki, Türkiyəni özünə qarşı qoymaq da olmaz. Çünki belə olan halda Türkiyənin arxasında ABŞ dayanacaq. Necə ki, indi də bunu edir.

- Hansı səbəblərdən Rusiyanın artıq fövqəldövlət olmadığını düşünürsünüz?

- Vaxtilə super dövlət olub. Əslində indi də fövqəldövlətdir, BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvüdür, nüvə silahına malikdir. Amma zamanında ABŞ-la bərabər dövlət olub, indi isə elə deyil. Bu gün ABŞ-la rəqabətdə və super dövlət iddiasında olan Çindir. Rusiyanın belə bir iddiası üçün nə iqtisadi, nə də demoqrafik gücü var. Rusiyanın hazırda 140 milyon əhalisi var, yoxdur, bilinmir. Amma sovetlər birliyi dövründə 300 milyon əhalisi vardı. İqtisadiyyatı isə dünya iqtisadiyyatının 1,5 faizini təşkil etmir. İndi ABŞ kimi digər dövlətlərə qarşı oyun qaydaları müəyyənləşdirmək gücündə deyil. Məsələn, bu gün Türkiyə boğazları rus gəmilərinin üzünə bağladığı təqdirdə Rusiya heç Suriya ilə kommunikasiya təmin etmək imkanında olmayacaq. Məcbur olub İran vasitəsilə uçaraq Suriya ilə əlaqə qurmalı olacaq. Hava məkanı ilə hansı yüksək səviyyəli əlaqə qurmaq mümkündür?

- Ruslar və türklər arasında təmaslar hər ay baş verir. Əsasən iki ölkəni narahat edən və həm də maraqlarının toqquşduğu mövzular ətrafında müzakirələr aparılır. Ancaq nədənsə bu müzakirə masasında Cənubi Qafqaz, eləcə də Qarabağ konflikti qoyulmur. Niyə?

- Rusiya hesab edir ki, keçmiş sovet respublikaları onun müstəsna təsir dairəsidir. Bu məsələdə Türkiyə ilə danışmaq istəmir. Vaxtilə Türkiyənin təsirində olan bölgələri Türkiyə ilə müzakirə etsin. Cənubi Qafqazı isə heç kəslə müzakirə etmək istəmir, eləcə də digər keçmiş sovet regionlarını. Hər halda Rusiyanın iddiaları var, amma bu iddiaların arxasında əvvəlki güc yoxdur.

Türkiyənin iddiaları isə indi artır və bu onun artan gücünə uyğundur. Türkiyə əvvəllər özünü ABŞ-ın kiçik portnyoru kimi aparırdısa, indi artan iqtisadi və demoqrafik gücünə bərabər yeni iddialar qoyur. Rusiyanın iddiaları isə onun aşağı düşən iqtisadi və demoqrafik gücünə söykənir. Ruslar keçmişə söykənərək iddialarla çıxış edir, ancaq onun iqtisadi gücü, əhalisinin sayı bu iddialara uyğun deyil. Reallıq bundan ibarətdir.

- Azərbaycandan sonra Hindistan və Serbiya da “Qafqaz-2020” təlimlərindən imtina edib. Belə görünür ki, təlimlərdə Pakistan, Çin, İran, Belarus və Ermənistan iştirak edəcək. Hindistan və Serbiya kimi ölkələrin təlimdən imtinası Rusiya üçün zərbə deyilmi?

- Mən inanmıram ki, Çin gəlib “Qafqaz-2020” təlimlərinə qatılsın. Ora zabitlər qrupu göndərə bilər, amma fəal iştirakı inandırıcı deyil. O cümlədən Pakistanın da. Amma təlimləri müşahidə edə bilərlər. Türkiyənin də bu təlimləri müşahidə edə biləcəyini istisna etmirəm. Nəzərə alın ki, Cinah Sazişinə görə, Ankaranın böyük təlimləri müşahidə etmək imkanı var.

Qeyd edim ki, Serbiya son dövrlər ABŞ-la dil tapmağa çalışır, o cümlədən Kosova probleminin həlli üçün daha çox qərbin dəstəyini qazanmaq istəyir. Ona görə də, Rusiyanın ətəyini buraxıb.

Hindistan da öz qərarlarında daha çox münasibətlərini ABŞ-la dərinləşdirmək istiqmətində verəcək, nəinki Rusiyanın yanında yer almağa. Həm də nəzərə alınmalıdır ki, Hindistan iqtisadiyyatı rus iqtisadiyyatından daha böyükdür.
 
 
Ardını oxu...
Ötən müddət ərzində ölkəmizdə koronavirus pandemiyası ilə bağlı müəyyən ürəkaçan tendensiyanın şahidi oluruq. Yoluxma sayının azalması, sağalanların çox zaman üstünlük təşkil etməsi karantin rejimində yumşalma tədbirlərinə, bəzi sahələrdə işlərin bərpasına gətirib çıxardı. Lakin insanları qorxudan, təşvişdə saxlayan "ikinci dalğa" gözləntisi qalmaqdadır.



Ölkənin baş infeksionisti Cəlal İsayev mövzu ilə bağlı sualları cavablandırıb.



Müsahibəni təqdim edirik:



- Doktor, hazırda dalğavari yoluxma statistikasının şahidiyik. Sizcə, tendensiya nə qədər müddət belə davam edəcək?



- Bu, bütün infeksiyaların xarakterik xüsusiyyətidir, bəzən artır, bəzən azalır. Son vaxtlar yoluxma sayı hətta 67-yə düşmüşdü. Hazırkı yoluxma sayı bizim apardığımız tədbirlərdən yox, vətəndaşlarımızın qaydalara əməl etməsindən asılıdır. Qaydalara nə qədər ciddi əməl etsək, yoluxma sayı o qədər azalar.



- Hələ də bizi təşvişdə saxlayan sual var, koronavirusa yoluxan şəxsin ikinci dəfə yoluxma ehtimalı nə qədərdir?



- COVID-19-da yaranan immunitetin davamlılıq müddəti barədə hələ ki məlumatımız yoxdur. Bu günə qədər bildirdiyimiz məlumatlar digər koronovirus növlərində şahid olduğumuz təcrübələr əsasında müəyyən edilib. Bütün infeksiyalarda nə qədər immunitet yaransa belə, təkrar yoluxma hadisələri istisna olunmur. Eləcə də koronavirusda... Demək istəyirəm ki, onlarda da tək-tək yenidən yoluxma halları baş verə bilər. Amma bu zaman xəstəliyi yüngül keçirəcəkdir.



- Necə düşünürsüz, hazırkı gedişat ikinci dalğanın xəbərçisidirmi?



- İkinci dalğanın baş verməsi üçün yoluxma hallarının minimuma enməsi lazımdır. Məsələn, Gürcüstanda yoluxma sayı kəskin şəkildə endi, lakin hazırda ikinci dalğa başlayıb. Ölkəmizdə isə hələ də birinci dalğa davam edir, dünyanın əksər ölkələrində də belədir. Ayrı-ayrı ölkələrdə ikinci dalğanın baş verməsi ehtimalı var.



- Bəs biz qeyd etdiyiniz minimum yoluxma halını bu payız mövsümündə görə bilərikmi?



- Hər şey mümkündür. Bu, özümüzdən asılıdır. Bütün dövlət orqanları, səhiyyə təşkilatları, müvafiq qurumlar əllərindən gələni edirlər ki, xəstəliyin yayılmasının qarşısı alınsın. Xəstəliyin yayılmasının əsas səbəbkarı infeksiyaya barmaqarası yanaşan bəzi insanlardır.



- İbtidai siniflərdə dərslər ənənəvi qaydada bərpa edilib. Necə düşünürsüz, müəllimlərin maska taxması azyaşlı uşaqlara dərs prosesində maneə ola bilərmi?



- Əgər uşaqlar maska taxmağı bacarırsa, müəllimlər də taxmalıdır. Maska taxmaq hər kəs üçün məcburidir. İbtidai sinif uşaqlarının əksəriyyəti maska taxa bilmirlər. Amma mənim nəvəm ibtidai sinif şagirdidir, siniflərində uşaqların bir qismi böyüklərdən də səliqəli şəkildə maska taxırlar. Baxır uşağın fərasətinə...



Müəllimlərin maska taxması vacibdir. Dərsi maska ilə izah etsin, nə olacaq ki? Bəhanə axtarmasınlar...



- Həmkarlarınız hesab edirlər ki, toyların dayandırılması demoqrafik göstəricilərə təsir göstərəcək. Sizin bu mövzuda qənaətiniz necədir?



- Bu, yalan söhbətdir. Demoqrafik göstəricilərə toy təsir göstərmir. O qədər toyu olan cavan ailələrimiz var... Yaxud toyu məhdud sayda insanla keçirən cütlüklərimizə də rast gəlinir. Bu cür yanaşma bəhanədir. Hamımız istəyirik ki, tez bir zamanda toylar bərpa edilsin, gənclərimiz toyla evlənsin. Buna nail olmaq istəyiriksə, verilən tövsiyələrə ciddi surətdə əməl etməliyik. Yoluxma halları aşağı ensə, toy arzuları da həyata keçər.



- Son ayda karantin rejimində yumşalma tədbirləri vətəndaşları sevindirdi. Bu hal davam edə bilərmi?



- Məsələni belə izah edim. Gəlin çox sərt karantin rejimi həyata keçirək, insanların bayra çıxmağa qoymayaq, bayra çıxanda da nəzarət edək. O zaman nə olacaq? Bayra çıxan insan özü bu qanuna əməl etməsə, ən kəskin karantin qaydalarını tətbiq etməyin yeri yoxdur.



Mənim fikrimcə, karantin rejimi yumşalsın, amma verilən tövsiyələrə ciddi sürətdə əməl edilsin. Bununla yoluxma hadisələri minimuma düşəcək.Teleqraf
Ardını oxu...
Son zamanlar Azərbaycanda rusdilli məktəblərin aqibəti barədə müzakirələr qızışır. Rusdilli məktəblərin bağlanmasını tələb edənlərlə yanaşı, onların qorunmasını istəyənlər də az deyil.

Bəs Ədalət partiyasının sədr müavini, şair-publisist Heydər Oğuz bu barədə nə düşünür?

Şair-publisistin “Hürriyyət” qəzetinə müsahibəsini təqdim edirik.

-Heydər bəy, siz bu müzakirələrdə hansı tərəfdəsiniz?

-Bu məsələyə bir neçə aspektdən yanaşa bilərik – hüquqi, siyasi, mədəni, gələcək nəsillərimizin intellektual səviyyəsi və s. İlk növbədə ondan başlayaq ki, Azərbaycan Konstitusiyasına görə, dövlət dilimiz Azərbaycan dilidir. Dolayısıyla bizim bütün dövlət qurumlarımızın dili də Azərbaycanca olmalıdır. Xüsusilə təhsil siyasəti bütün respublikada dövlət tərəfindən müəyyənləşdirilmiş strategiya əsasında aparılır və missiyası Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarını yetişdirməkdir. Biz əgər rusdilində danışan, rus kimi düşünən, Rusiyanın dövlət stereotipləriylə hərəkət edən insan yetişdirəcəyiksə, onda hansı müstəqil dövlətdən və onun dəyərlərindən danışa bilərik?

Bilirsiniz ki, rusdilli məktəblərdə təhsil proqramları Bakıda yox, Moskvada hazırlanır. Rusiya Federasiyasının təhsil mütəxəssisləri tərəfindən yazılan dərslik kitabları isə onun dövlət maraqlarına uyğundur, hər bir ölkənin təhsil siyasətində olduğu kimi gələcək vətəndaşlarına milli kimlik anlayışı aşılayır, dost-düşmən ayırımı təlqin edir. Bizə özünün müstəmləkəsi kimi baxan rusların milli dəyərlərimizə münasibəti isə ortadadır. Heç uzağa getməyək, ruslar bizim torpaqları işğal etdirdiyi ermənilərə ən yaxın müttəfiq, strateji müttəfiq saydığımız türklərə isə başlıca düşmən kimi baxır. 16-cı əsrdən indiyədək 500 ildir davam edən rus-türk, Azərbaycanın işğalı nəticələn Qacariyyə-Rusiya müharibələrinə görə türklərə, o cümlədən bizə nifrətlə baxan Moskvanın hazırladığı tarix kitabları Azərbaycan gəncliyinə ancaq aşağılıq kompleksi təlqin edə bilər. Ümumiyyətlə, rusların bir millət kimi tarixə baxışını, ədəbi-bədii zövqlərini, dini-milli dəyərlərini bu dərslik kitabları formalaşdırır. Təhsil bu mənada milli özünüdərkin ibtidai əsasıdır. İnsan oğlu ilk təhsil illərində mənimsədiyi stereotiplərlə dünyaya baxır və eyni dəyərləri daşıyan fərdlərlə ünsiyyət qurur, bütünləşir və ictimai varlığa çevrilir. Bu gün bir çoxları millət məfhumunun genetik foktor olduğunu düşünür və damarda axan qanla əlaqələndirir. Halbuki, tibb elmi sübut edib ki, bütün insanların qanı eynidir, erməni, türk, rus qanı yoxdur və qan yaddaşı deyilən şey əfsanədir. İnsan qanıyla yox, aldığı təhsil, gördüyü tərbiyə ilə yetişir və yetişdiyi çevrənin üzvünə çevrilir. Millətləşmə prosesi də məhz məktəbdən başlayır. Odur ki, dünyanın heç bir yerində, hətta Afrika cəngəlliklərində belə, dövlət nəzarətindən kənar tədris müəssisələrinin fəaliyyətinə imkan verilmir. Azərbaycanda isə rəsmi Bakı rusdilli məktəblərlə faktiki olaraq, öz nəzarətindən kənar, Rusiyanın dövlət maraqlarına uyğun vətəndaş yetişdirir. Bir növ özü Rusiyanın Azərbaycanda ən ciddi təzyiq rıçaqlarını, “yumşaq güc” deyilən strateji silahlarını hazırlayır. O silahların sabah Azərbaycana qarşı çevriləcəyinə şübhə yoxdur.

Bəzi ziyalılarımız Rusiyanın əsrarəngiz elmi potensialından danışıb rusdilli məktəblərdən imtina edərsək, bu fürsətdən yararlanmaq imkanlarını itirəcəyimizdən ehtiyatlanırlar. Halbuki, 70 illik SSRİ, 30 illik müstəqillik təcrübələrimiz göstərdi ki, rusdilli məktəblərimiz heç də Rusiyaya qarşı ideoloji mübarizədə hansısa effekt vermir. Əksinə, Azərbaycan Rusiyanın təsir dairəsindən çıxan kimi, ölkəmizdəki rus təfəkkürlü insanlar dərhal aktivləşdirilir və rəsmi Bakının üzərinə hücuma keçirlər. Heç uzağa getməyək, son müzakirələr də məhz bu səbəbdən ortaya çıxdı. Nə zaman ki, prezident İlham Əliyev rusiyalı həmkarı ilə bir qədər yüksək tonda danışmağa başladı, onu erməniləri silahlandırdığına görə qınadı, adına xalq yazıçısı deyilən, halbuki, bu xalqın dilində nəinki kitab, heç adi bir ərizə, məktub belə yazmayan Çingiz Abdullayev adlı bir nəfər peyda oldu, rusdilli məktəblərin müdafiəsinə başladı. Beləcə, indiki polemikaların əsası qoyuldu.

Yeri gəlmişkən, Çingiz Abdullayev kimi rus dilində əsərlər yazan bir adama hansı ağılla xalq yazıçısı adı verildiyi də mənə qaranlıqdır. Bayaq dediyim kimi, millətlər qanıyla yox, dili və mədəni kimlikləriylə fərqləndiyi kimi, milli ədəbiyyat da hansı dildə yazılmasıyla müəyyənləşir. Rus dilində yazan bir müəllif öz əqli əməyi nəticəsində rus ədəbiyyatını zənginləşdirir və formalaşdırır. Xalq yazıçısı adını isə milli ədəbiyyatı zənginləşdirən şəxsiyyətlər almalıdır. Çingiz Abdullayev rus ədəbiyyatını zənginləşdiyi üçün Rusiya Yazıçılar Birliyi (belə bir qurumun mövcud olub-olmadığını bilmirəm) tərəfindən bu ada layiq görülə bilər və bu, daha ədalətli olar. Azərbaycan dövlətinə ağıl öyrədən bu adama Rusiya xalq yazıçısı adını verməyibsə, bu, onun qələminə edilən hörmətin göstəricisidir. Öz xidmət etdiyi çevrələrdə belə sayqı görməyən bu adama yüksək titul vermək Azərbaycanı aşağılamaqdan başqa bir şey deyil. Hesab edirəm ki, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri Anar müəllim ədəbiyyatımızı bu qədər aşağıladığına, Moskvanın belə sahib çıxmadığı rus yazıçısına xalqın adından yüksək ad verdiyinə görə tarix qarşısında yarğılanacaq və “5-ci kolon”un nümayəndəsi kimi anılacaq.

-Sizə elə gəlmir ki, çox ciddi ittihamlar irəli sürürsünüz?

-Ciddi ittiham hələ həqiqətdən uzaq ittiham demək deyil. Bəzən həqiqətlər acı olur və onu bir çox adamlar dilə gətirməkdən çəkinirlər. Bugünkü reallığımız bundan ibarətdir ki, Çingiz Abdullayev Azərbaycan dilində yox, rus dilində yazıb. Onun Azərbaycan xalqının ədəbiyyatına nə dəxli var? Ümumiyyətlə AYB-nin keçmişi bu cür “qara” nümunələrlə doludur. Siz bilirsinizmi ki, Azərbaycanın ilk xalq yazıçısı əslən erməni olub? Aleksandr Şirvanzadə adlı bu adam 1910-cu ildən sovet hakimiyyəti qurulana qədər, yəni erməni-müsəlman davası gedən ərəfədə dünyanın müxtəlif yerlərində, hətta Kaliforniyada Azərbaycanın milli dövlətçilyinə qarşı mübarizə aparıb. Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra Azərbaycana qayıdıb və Azərbaycanın ilk xalq yazıçısı adına layiq görülüb. Bu o zaman idi ki, Cəlil Məmmədquluzadə, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Cəfər Cabbarlı və s. kimi yazıçılarımız təqid olunurdu. AYB həmin yazıçılarımız haqqında dosyalar hazırlayıb, Stalinin represiya aparatının qurbanlarına çevirirdi. Amma məşhur bir söz var; “ən ədalətli hakim zamandır”. Zamanın hökmü ilə Azərbaycan xalqının yaddaşında Aleksandr Şirvanzadə yox, Mirzə Cəlil, Ə.Haqverdiyev, Yusif Vəzir Çəmənzəminli yaşadı, yaşayır, yaşayacaqdır. İndi AYB-nin sədri Anar belə, Aleksandr Şirvanzadə adlı adamı tanımır. Halbuki, Aleksandr Şirvanzadə də milli ədiblərimizi eynilə Çingiz Abdullayev kimi “ hörmətli cahillər” adlandırırdı. Azərbaycan xalqının milli dəyərlərinə tüpürən bu adamın taleyi də Aleksandr Şirvanzadədən fərqli olmayacaq. Hələ ki, Moskvanın sözçülüyünü etdiyi üçün ona “gözün üstündə qaşın var” deyilmədiyinə baxmayın. Bu adamın fəaliyyətinə Əlahəzrət Zaman öz qiymətini verəcək. Bir yazar üçün ən böyük cəza da elə budur – fizki ölümüylə bərabər yazıçı həyatını da tamamlamaq, millətin yaddaşında heç bir iz buraxmadan silinib getmək. Buna Mütləq yoxoluş da deyə bilərik.

-Amma gəlin, razılaşaq ki, rusdilli məktəblərin saxlanılmasını tələb edənlərin də öz əsaslı arqumentləri var...

-Nədir o arqument? Rus elminin bizdən daha üstün olması? Əvvəla, deyim ki, ruspərəstlik bu adamların qanına elə hopub ki, hələ də XX əsrin ilk illərinin təfəkküründən uzaqlaşmayıblar. Mən də etiraf edirəm ki, XX əsrin əvvəllərində Rusiya bir çox sahələrdə dünyanın inkişaf etmiş ölkələrindən idi. Hətta I Dünya müharibəsi ərəfəsində dünyanın sənayeləşmiş 3 böyük dövlətindən biri idi. Elmi potensialı da yüksək səviyyədə idi. Həmin illərdə Rusiyadan müsbət nəsə almaq olardı. Həqiqətən də təkcə Rusiya yox, indiyədək mövcud olan bütün imperiyalar insanlığa böyük uğurlar qazandırıblar. Mədəniyyətlərin formalaşması və bir-birini əvəz etməsi, millətlər arasındakı inteqrasiyalar, hətta uzunmüddətli sülhlər məhz imperiyalar sayəsində mümkün olub. Biz də bütün naqisliklərinə baxmayaraq, 200 illik rus imperiyasından bir çox müsbət qazanımlar da əldə etmişik. Bunlar əsasən mədəni, elmi tədqiqatlar sahəsində olub. Düzdür, itirdiklərimiz qazandıqlarımızdan az olmayıb. Bununla belə, dünyəvi mədəni dəyərlərin formalaşmasında, müasir Azərbaycan dünyagörüşünün ortaya çıxmasında rusdilli məktəblərin böyük rolu var. Amma indi həmin üstünlüklərdən söhbət gedə bilməz. SSRİ-nin qurulmasıyla rus mədəniyyəti, elmi, iqtisadiyyatı inkişaf etmədən yerində saydı. Təsəvvür edin ki, SSRİ dağılanda imperiya ərazisində əksər fabrik və zavodlar 1920-ci illərin texnologiyası ilə işləyirdi. Çünki sovet sistemi bütün yeniliklərə öz qapısını bağlamışdı. SSRİ də məhz buna görə dağıldı. SSRİ-dən sonra Rusiya özünü inkişaf etdirə bilmədi. Yeraltı sərvətlərini satıb qarnını doyurmaqla kifayətləndi. İndisə Rusiyanın yeraltı sərvətlərinə sanksiyalar qoyulur. Dolayısıyla bu ölkə iqtisadi cəhətdən daha da tənəzzülə uğrayacaq. İndiki şagirdlər məktəbi qurtarandan sonra dünyanın rus dilinə ehtiyacı qalıb-qalmayacağı belə bəlli deyil.

Rusiya hələ də silah, hərbi güc baxımından dünyanın ilk iki dövləti sırasına daxildir. Amma hərbi güc intellektual səviyyəni nümayiş etdirmir. Dünyanın aparıcı dövləti olmaq sahəsində iqtisadi güc əsas həlledici faktora çevrilir. Rusiya isə bu sahədə getdikcə tənəzzülə doğru sürüklənir. Bütün qeyri-demokratik sistemlərin təhsil siyasəti isə mühafizəkardır və yeniliklərə qarşı çıxır. Biz Rusiyanın təhsil sistemini olduğu kimi, həm də öz dillərində götürüb uşaqlara öyrətməklə nəyə nail ola bilərik? Bilirsiniz ki, elm və təhsil iki əsas sahəyə bölünür: hümanitar və dəqiq elmlər. Hümanitar elmlər sahəsində Rusiyadan alınmış biliklər bizim uşaqlarımıza həmin ölkənin vətəndaşlığı şüuru aşılayır. Dəqiq elmlərdə, xüsusilə kibernetika sahəsində isə Rusiya bir sıra Avropa və Asiya ölkələrinin yedəyində sürüklənir. Belə bir elmi potensialı olan ölkədən bizim alacağımız çox şey yoxdur. Üstəlik, bizdəki rusdilli məktəblərlə Rusiyadakı məktəbləri də müqayisə etmək olmaz. Rusiya ən yaxşı halda bizə öz ucqarları səviyyəsində təhsil ixrac edə bilər. Əgər dəqiq elm sahələrində ciddi qaynaqlara çıxış imkanına görə məktəblərin dilini müəyyənləşdirməliyiksə, onda belə, biz üzümüzü Rusiyaya yox, ingilisdilli dövlətlərə tutmalıyıq. Çünki əsas elmi qaynaqlar məhz bu dildədir. Digər tərəfdən, insan öz milli məktəblərində oxuya-oxuya da müxtəlif dilləri əxz edə bilər. İngiltərə, ABŞ elmi dairələrində çalışan, böyük ixtiralara imza atan şəxsiyyətlərin bir çoxu öz milli məktəblərində yetişiblər. Ümumiyyətlə, Allah Təala bəşəriyyətin yüksək intellektual şüurunu hansısa millətə yox, bütün insanlara verir, müxtəlif xalqlar arasında ədalətli şəkildə yayır. İnsan əgər o nurdan nəsibini alıbsa, harda yaşamağından hansı dildə tədris almasından asılı olmayaraq, mütləq parıldayır. Ötən əsrin, ümumiyyətlə insanlıq tarixinin ən böyük dühalarından sayılan Albert Eynşteyn düz-əməlli orta təhsil almamışdı. Amma bu onun dünya elminə silinməz damğa vurmasının qarşısını almadı. Hazırda dünyanın elmi tərəqqi mərkəzi halına gələn ABŞ bu gücünü beyin köçünə borcludur. Hansı ki, dünyanın müxtəlif guşələrindən intellektual gücü yüksək olan insanlar ABŞ-a axışaraq bu böyük uğuru ona qazandırmışlar. Onlardan bəziləri təhsillərini öz məmləkətlərində alıb, bəlkə bir çoxu heç ingilis dilini belə bilməyib, onu Amerikada öyrənib.

Rusdilli məktəblərin vacibliyini vurğulayanlar həmin təhsil ocaqlarını bitirənlərin rus mediasında Azərbaycanın xeyrinə ictimai rəy formalaşdırmaq potensialından bəhs edirlər. Halbuki, bizim rusdilli potensialımız heç vaxt ermənilərdən aşağı olmayıb. Amma bu, Rusiya mediasının mövqeyinə təsir göstərməyib. Çünki ermənipərəstlik Rusiyanın xarici siyasət strategiyasından doğur və onu kiminsə dəyişmək imkanı yoxdur. Rusiya coğrafiyamızla bağlı xarici siyasətinin əsas məqsədi Türk dünyası arasındakı əlaqələri zəiflətmək, özünün ən ciddi regional rəqibini beşikdə boğmaqdır. Rusiya bu sahədə farslarla, ingilislərlə və regionda gözləri olan digər qövmlərlə işbirliyi halında olublar. Məhz bu səbəbdən bizim rusdillilər Moskvada da böyük nailiyyət əldə edə bilməyiblər. Bilməyəcəklər də. Çünki fironlar öz qoyunlarında Musa yetişdirmək istəmirlər.

-Niyə fərqli düşüncə irəli sürənləri bu cür süngüylə qarşılayırsınız? Axı ziyalıların missiyası fərqli düşüncə ortaya qoymaqdır. Çingiz Abdullayev də məhz bunu edib...

-Səhv düşünürsünüz. Əvvəla, Çingiz Abdullayev yeni heç bir fikir irəli sürməyib. 19-cu əsrin sonu, 20-ci əsrin əvvəllərində icad edilmiş köhnə bayatını öz aləmində zümzümə edib. Amma fərqində olmayıb ki, indiki dövrlə 100 il bundan əvvəlin vəziyyəti eyni deyil. Başqa sözlə desək, Çingiz Abdullayevin zümzümə etdiyi “bayatı” çoxdan arxaikləşib. Arxaik düşüncə nə vaxtdan novatorluq sayılır?

İkinci ona görə ki, milli ziyalı milli düşüncə irəli sürməlidir. Bu zaman təzyiqlərə məruz qalmağı onun aktivinə yazmaq olar. Çingiz Abdullayev isə Azərbaycan xalqının milli dövlətçilik prinsiplərinə qarşı çıxıb, ölkəmizi balaca görərək aşağılayıb, Rusiyanın orbitində bir peyk olmasını arzulayıb. Belə adama necə novator milli ziyalı demək olar? Bu ona bənzəyir ki, kəndin ağsaqqalı cildinə girən biri gəlib sənin evində üzünə tüpürür. Sən isə onun hərəkətinə yox, geydiyi əbasına hörmət edib sağ yanağını silir, sol yanağını ona tərəf çevirirsən ki, bu tərəfinə də tüpürsün.
Ardını oxu...
Qarabağda hərbi əməliyyatlar başalyacağı təqdirdə, Rusiya Ermənistanı açıqca müdafiə edib, Türkiyə və Azərbaycanla qarşı-qarşıya durmayacaq.
Bunu açıqlamasında sabiq Xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov deyib.

Sabiq nazir deyib ki, artıq məlum Tovuz hadisələrindən sorna Qarabağ münaqişəsinin həllində yeni mərhələyə qədəm qoyulub və bu proses getməkdədir.

Onun sözlərinə görə, bildiyiniz kimi məlum Tovuz hadisələrindən sonra Paşinyanın danışıqlarla bağlı 7 şərt isrəli sürdü və buna cavab olaraq Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də bir şərt irəli sürərək bəyan etdi ki, işğalçı ordu torpaqlardan çıxmalıdır və bunun xaricində hər hansı şərt ola bilməz. “Bununla da tərəflərin münaqişənin həlli ilə bağlı şərtləri bəllidir. Ermənistan tərəfi münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllində maraqlı olmadığından, bunun alternativi olan hərbi fəaliyyət güclənib. Bu da yeni bir mərəhlənin başlanğıcı deməkdir”-sabiq nazir qeyd edib.

Rusiya Ermənistan münasibətlərinə toxunan sabiq nazir deyib ki, artıq uzun müddətdir bu iki ölkə arasında münasibətlər zəifləməkdədri və bu proses dərinləşməkdədir: “Hətta Tovuz hadisələrindən sonra gördük ki, Rusiyanın Ermənistana dəstəyi imitasiya xarakteri daşıdı. Artıq Rusiya Ermənistan hərbi bloku zəifləməkdədir.

Bunun fonunda isə Azərbaycan Türkiyə müttəfiqliyi siyasi və hərbi cəhətdən güclənməkdədir. Hərbi blok cəhətdən əlaqələrin güclənməsi daha qabarıq şəkildə özünü biruzə verməkdədir. Azərbaycan-Türkiyə hərbi təlimlərində F-16 hərbi təyyarələri oldu. Postsovet məkanında ilk dəfə idi ki, hərbi təlimlərdə F-16-lar iştirak edirdi. Bu çox vacib amil idi. İkinci vacib siyasi və hərbi amil qeyd etmək vacibdir. Bu da ondan ibarətdir ki, Türkiyə birmənalı şəkildə Naxçıvanla bağlı Qars müqaviləsinin şərtləri qüvvədə olduğunu Moskvanın diqqətinə çatdırdı. Ona görə də birmənalı şəkildə deyə bilərik ki, artıq bölgədə vəziyyət ciddi şəkildə Azərbaycanla Türkiyənin xeyrinə dəyişib. Bunu inkar etmək olmaz. O baxımdan münaqişə və maraqlı tərəfləri yeni yaranmış durumu ciddi şəkildə təhlil edib, nəticə çıxarmalıdırlar”.

Ermənistanın münaqişə ilə bağlı son dövrlərdə atdığı addımını şərh edən sabiq nazir bildirib ki, əslində Ermənistanın yaranmış duurmdan narahatçılığı və təşvişi kimi qiymətləndirmək lazımdır: “Ermənistan tərəfi populist addımlar atıb, bəyanatlar verməsi əslində onun ciddi təşviş keçirməsindən xəbər verir. Elə Anna Akopyanın alində avtomat ora-bura qaçması bu təşvişin bariz nümunəsidir”.

Hərbi əməliyyatlar bərpa olunacağı təqdirdə Moskvanın İrəvana dəstək verib-verməyəcəyinə gəldikdə T.Zülfüqarov deyib ki, Rusiya artıq öz problemləri ilə məşğuldur: “Bir yandan Belarus, Ukrayna,Qərb və sair kimi ciddi problemlərlə üzləşib. Ermənistan bu gün Rusiyanın gündəliyində duran 3-4-cü məsələdir. Təbii ki, Rusiya təbliğati baxımdan hər hansı addımlar ata bilər. Lakin Rusiya Ermənistanı müdafiə edərkən heç zaman istəməz ki, nə Türkiyə, nə də Azərbaycanla qarşı-qarşıya dursun. Bu mümkün olan şeydir.

Bəli, bizi qorxutmaq istəyirlər. Buna da o qədər əhəmiyyət verməməliyik. Birdəfəlik bilməliyik ki, bölgədə artıq Azərbaycanla Türkiyənin xeyrinədir”.

Belə bir əlverişli mühitdə Azərbaycan işğal altında olan torpaqlarını azad etmək istiqamətində əməliyyatalra başalaya bilərmi sualına gəldikdə sabiq nazir deyib ki, istisan deyil. “Hərbi əməliyyatlaırn başlanması dündəmdədir. Bunu təkcə biz yox, həm də beynəlxalq təhliçi və ekspertlər də bildirirlər ki, bölgə hərbi əməliyyatlar ərəfəsindədir. Beynəlxaql vəziyyəti də nəzərə alsaq o zaman torpaqları işğaldan azad etmək üçün çox əlverişli şərait yaranıb. ABŞ-da diqqət daha çox ölkədaxili prezident seçkilərinə yönəlib. Rusiaydada daha çox daxili siyasətə baş qarışıb. Hərbi əməliyyatlar olsa bəyanatlar və ya hansısa formada hərəkətlər ola bilər, bunlara da o qədər diqqət yetirmək lazım deyil”./ölkə.az/
Ardını oxu...
BAXCP sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin Moderator.az-a müsahibəsini təqdim edirik:

- Qüdrət bəy, Azərbaycanda yeni tədris ili yeni təhsil naziri ilə başlayır. Gözləntiləriniz nədən ibarətdir?

- İlk öncə yeni təhsil naziri Emin Əmirullayevi təyinatı münasibətilə təbrik edirəm. Yeni dərs ilinin başlaması münasibətilə sevimli balalarımızı, tələbə və şagirdlərimizi də ürəkdən təbrik edirəm. Yeni təhsil nazirinin əvvəlkilərdən fərqi odur ki, onun əmək fəaliyyəti daim təhsillə bağlı olub. Mən onun Mirşahinlə müsahibəsinə baxdım. Yaxşı təhsil alıb, təhsil haqqında geniş düşüncələrə malikdir. Təəssüf ki, həmin müsahibədə təhsilin əsas problemlərindən danışılmadı. Ümid edirəm növbəti müsahibələrdə o bu barədə də danışıb, həmin problemlərin həlli yollarını necə görür - sualına da aydınlıq gətirər.

- Sizcə təhsilin əsas problemi nədir?

- İlk növbədə repititorluq, çoxnövbəli tədris, məktəbəqədər təhsilin bütün uşaqları əhatə etməməsi, bağça problemi, təhsil kreditlərinin verilməməsi, hazırlıq kurslarının təhsil qanununa zidd olaraq başladılmaması, yataqxana problemi, müəllimlərin əmək haqlarının azlığı və bu səbəbdən dünyanın nüfuzlu universitetlərində təhsil almış istedadlı gənclərin müəllim olmaq istəməməsi və s. Ən böyük problemlərdən biri universitetlərin elmi tədqiqat mərkəzlərinə çevrilməməsidir. Bunlar təhsilimiz qarşısında duran əsas problemlərdir.

- Repititorluğun dünyanın əksər ölkələrində olduğu vurğulanır.

- Bilirsiniz, bu kimi fikirlər diqqəti əsas problemdən yayındırmaq üçün səsləndirilir. Əvvəla təhsil sahəsində ictimai münasibətləri tənzimləmək üçün çoxlu qanunlar var və onların "Təhsil Məcəlləsi"ndə sistemləşdirilməsinə böyük ehtiyac var. Mövcud qanunvericiliyə görə dövlət orta və tam orta təhsilin pulsuz olmasını təmin etməlidir. Halbuki təhsilin bu cür bölgüsü Konstitusiyaya açıqdan-açığa ziddir. Konstitusiyanın 42-ci maddəsinin 2-ci hissəsində düzünə göstəriş var ki, "Dövlət pulsuz icbari ümumi orta təhsil almaq hüququnu təmin edir." Amma Milli Məclisdə etirazlarıma baxmayaraq ümumi orta təhsili orta və tam orta təhsilə bölüb tam orta təhsilin icbariliyini aradan qaldırdılar. Bundan başqa bir -iki istisna olsa da ali məktəbə hazırlaşan uşaqlar rüşvət qarşılığında məktəbdən yayınır və repititor yanına gedirlər. Erkən yaşlarından valideyinlərinin rüşvət verdiyini, özlərinin qaydaları pozduqlarını bilir və bu cür tərbiyə alırlar. Bu həm də onların təhsildə birtərəfli inkişafına və sosiallaşmasına ciddi şəkildə mənfi təsir göstərir. Gənc ailələrin büdcəsinə əhəmiyyətli dərəcədə ziyan vurmaqla yanaşı onları mədəni həyatdan, zövqlə geyinməkdən, bəzən normal qidalanmadan məhrum edir, həm ailə daxilində, həm cəmiyyətdə sosial gərginlik yaradır. Bunu aradan qaldırmaq üçün müəllimlərə normal maaş verilməli, orta məktəbin buraxılış imtahanları əsasında ali məktəblərə qəbul keçirilməlidir. Təhsil Nazirliyi dərslikləri hazırladığı, tədrisi həyata keçirdiyi və şagirlərin orta səviyyəsini daha yaxşı bələd olduğu üçün qəbul imtahanlarının suallarını da təhsil nazirliyi orta səviyyəyə uğun hazırlamalıdır. DİM Təhsil Nazirliyi tərəfindən bir il öncədən dərc olunmuş suallar sırasından imtahan suallarını seçməlidir. Bu sadə qərarları qəbul etməklə repititorluq problemini həll etmək olar. Başqa ölkələrdə repititorluq əlbəttə ki, var. Amma o hansısa predmetdən geridə qalan uşaqlar üçün təşkil olunur və bizdəki kimi kütləvi deyil və məktəb təhsilini tamamilə kənara qoymur.

Təhsildəki digər problemləri həll etmək üçün dövlət bağça və məktəb tikintisi üçün ucuz kreditlər verməli, ciddi vergi güzəştləri nəzərdə tutulmalıdır. Bu zaman özəl orta məktəblərdə təhsil haqqı aşağı düşər, orta təbəqə uşaqlarını həmin məktəblərə göndərər ki, bu da küçələrdə müəllimlərin evlərinə uşaq daşıyan on minlərlə avtomobili də küçələrdən yığışdırar.

Təhsili yüksək səviyyəyə qaldırmaq üçün ali məktəblərin böyük bir qismi özəlləşdirilməli, təhsil kreditləri verilməli, Milli Elmlər Akademiyası müasir bir universitetə çevrilməli, təhsilə büdcədən indikindən bir neçə dəfə artıq vəsait ayrılmalıdır. Xarici tələbələrin (Azərbaycanın gələcək lobbiçilərinin) Azərbaycanda təhsil almaları üçün onlara da yerli tələbələrlə eyni təhsil haqqı nəzərdə tutulmalıdır.
Ardını oxu...
Bu gün tanınmış şair Rüstəm Behrudinin doğum günüdür.



Şairi təbriik edir və Şərif Ağayarın onunla 60 illik yubileyində etdiyi söhbəti oxucuların diqqətinə çatdırırıq.



- 60 yaş vermək olmur sizə. Bu, kompliment deyil, ciddi sözümdür.



- Son vaxtlar iki ağır əməliyyat keçirmişəm, yoxsa lap cavan qalmışdım.



- Nədir səhhətinizdəki problem?



- Bir kəlmə deyə bilərəm ki, ürəyimdə və boynumda əməliyyat oldu. Başqa heç nə. İnsan özünə aid olan şeyləri hamı ilə bölüşməsin gərək.



- Arada arzuolunmaz bir diaqnoz da qoyublar sizə, mən bilən...



- Hə, ağciyər xərçəngi. Sonra məlum oldu ki, yalandı.



- Türkiyədə yoxlandınız?



- Diaqnoz orda qoyulmuşdu, elə orda da məlum oldu ki, yanlış diaqnoz qoyulub.



- Qorxdunuz?



- Heç vecimə almadım. Adamın bir əbədiləşmək istəyi var. Şairlərin də xüsusilə. İstəyirlər bütün zamanlarda onlardan yazsınlar, onlar haqqında düşünsünlər. Ona görə, bəzi şair və yazıçılar yalandan danışırlar ki, mən ölümdən qorxmuram-filan. Ancaq mən bir neçə dəfə ölümü yaxından gördüyümdən buna öyrəşmişəm.



- Adətən belə xəbərləri xəstəyə demirlər...



- İstanbulda yoxlandım, dedilər, ciddi heç nə yoxdur. Yağışlı hava idi. Küçəyə çıxmadım. Otelə gəldim. Özümlə kitab götürməmişdim. Darıxdığımdan başladım müayinə kağızlarını oxumağa, birdən rastıma çıxdı: ağciyər xərçəngi! Gecəni yatmadım. Yuxum qaçdı. Təbii ki, ağır xəbərdir. O an Nazim Hikmətin bir şeiri yadıma düşdü:



Gecə gələn teleqraf dörd hecadan ibarətdi:



“Vəfat etdi”



Sən göz yaşlarını göstərmədən ağlayacaqsan



Gecə gələn teleqraf xəbərlərinə.



Həkimimə zəng vurdum. Dedim, məni niyə aldatdınız? Dedi, şəhərdə deyiləm, sabah gələrsən yanıma. Həmin gecə bir tilov aldım, getdim balıq tutmağa. Səhərəcən balıq tutdum. Sabah səhər yalan çıxdı. Dedilər, ağciyərdə balaca bir ləkə var. O da yəqin çox siqaret çəkməkdəndi. Çox çəkirdim. Günə üç-dörd qutu. İndi demək olar, çəkmirəm.



- Mən içməyə gedərdim...



- Ağlıma gəldi, sabah müayinəyə getməli idim, içə bilməzdim. Balıq tutmaq içkidən artıq zövq verir mənə. Həm də ovudur. Əgər cəhənnəmdə balıq tutmağa icazə varsa, ora getmək istəyərəm. Dünyanın dörd bir yanını gəzmişəm və bütün getdiyim yerlərə özümlə tilov aparmışam. Uşaqlıqdan balıq tutmağa inanılmaz sevgim olub.



- Okeanda balıq tutmusunuz?



- Tutmuşam.



- Əvvəl öz çayında balıq tutursan, sonra dənizdə, sonra okeanda. Şeir də belədir. Məncə, siz kəndinizin və ölkənizin şeirini yazdınız. Bəs dünyaya çıxacaq şeiri necə, yaza bildiniz?



- Yaxşı bənzətmədir (gülür). Doğrudan belədir. Təbii ki, oldu. Əsl şeir elə dünya şeiridir. Mənim belə şeirlərim var. Misal üçün, “Azadlıq, Torino kəfəni və zəvvarlar” şeiri. Bəlkə də iyirmi dilə tərcümə olunub. Bu, artıq dünyanın şeiridir. Burda Lui Araqonun, Qarsia Lorkanın, Pablo Nerudanın üçünün ayrı-ayrı yazdığını mən bir şeirdə birləşdirmişəm.



- Ədəbiyyat mütəxəssisləri düşünür ki, ədəbiyyatdan, sənətdən yuxarı heç bir ideologiya olmamalıdır. Amma baxıram, iş otağınızda, başınızın üstündə Atatürkün, Elçibəyin və Boz qurdun rəsmləri asılıb. Sizcə, bir şair üçün bu, nə deməkdir?



- Tamamilə razıyam! Ədəbiyyatı fərqli ideyalarla çox yükləmək olmur. Böyük mənada belədir. Ancaq bütün millətlərin taleyində bir keçid var, mən də həmin keçid dövrünə düşmüşəm. Bir missiyam var ki, böyük şeirlərlə yanaşı o şeirləri də yazım. Bunları heç kim yazmır, mən məcburam. Bir kitabım var, indi sənə bağışlayacam - “Şaman duasından dar ağacına” – orda həmin siz deyən ideoloji şeirləri ayırmışam.



- Və sizi daha çox bu şeirlərdən tanıyırlar...



- Elədir. Amma bəşəri mövzularda da uğur qazanan, tanınan şeirlərim var.



- Əslində, vətən-millət şeirlərini çoxu yazır, amma alınmır.



- Doğrudur. Yadımdadır, 80-ci illərdə mən “Boz qurd” adlı şeirimi yazmışdım. Ən tanınmış şairlərimiz dedilər ki, adam heyvana şeir yazmaz (gülür). Aradan beş-on il keçdi, onlar özləri Boz qurda şeirlər yazdılar.



- Totem olduğunu bilmirdilər?



- Məncə, o qədər ağılsız deyildilər. Bilirdilər. Elə bəlkə bildikləri üçün belə deyirdilər.



- Sizin boynunuz sarıqlı bir fotonuzu gördüm. Mənə elə gəldi dar ağacının ip yerləri sızıldayır, ona görə sarımısınız... Bəlkə, boynunuz o ilgəkdən ötrü darıxır?



- Bayaq da dedim, inan səmimiyyətimə, ölümdən qorxmuram. Ölümü o qədər görmüşəm ki, mənim üçün adiləşib. Hətta bir dəfə də intihar eləmək istəmişəm. “Şıxov”da özümü dənizə atmışam, məni son anda çıxarıblar. Bir dəfə də hündür mərtəbədən sementin içinə yıxılmışam. Bir dəfə isə qır qazanına düşmüşəm. Ordubadda. İpək fabrikində. Gecədən möhkəm qar yağıb lyukun ağzını örtmüşdü, ayağımı atdım, düşdüm boşluğa. Amma özümü itirmədim, lyukun ağzından yapışıb neçə saat qaldım. Yaxın çayxananı açan oğlan məni təsadüfən görüb, xilas elədi. Yəni bu hadisələrlə, belə deyək, ölümə öyrəşmişəm. O sən deyən, məcazi dar ağacına dəfələrlə çəkilmişəm.



- Qır qazanını bu dünyada görmüsünüz...



- Bəli. Elə buna görə də islama inanmıram.



- Niyə? Əyani görmüsünüz ki, qır qazanını.



- O söhbəti bütün ordubadlılar bilir.



- Günah yaşınız da olmayıb, deyək, ona görəymiş. Bəlkə gələcək günahlarınızın cəzası imiş?



- Yox. Mənim inandığım Tanrı ərəblərin Allahı deyil. Bizdə qır qazanı yoxdur. Heç Adəm və Həvva hekayəti də yoxdur. Türkün inanclar sistemi tamam fərqlidir. Bizim Tanrı deyir ki, mən sizi işıq selinin içində yer üzünə göndərdim. Otuz il əvvəl “Göy adamları” adlı şeir yazmışdım. Niyə yazmışdım, bilmirəm. İllər keçəndən sonra türk dastanlarını və mifologiyasını oxuyanda gördüm ki, doğrudan da insan yer üzündə yaranmayıb, bura göndərilib. Burda insanın yaradılması üçün şərait yoxdur. İnsan niyə dua oxuyanda yerə yox, göy üzünə baxır? Gəldiyi yerə etiqad edir, ona görə. Bizim tanrı ərəblərinki kimi hesabat istəmir.



Ahmet Kayanı yumruqla vuran azərbaycanlı şair



- Dar ağacı da yoxdu.



- Yoxdu. Dar ağacı burdadı. Yer üzündə. Bax, deyirsən e, günahların-filan, məhz günahım olmadığı üçün boynumdan dəfələrlə o dar ağacının kəndiri qırılıb, son anda xilas olmuşam. Sənə bir şey də deyim. İndi dəb halını alıb, çıxıb deyirlər ki, mən milli azadlıq hərəkatının liderlərindən olmuşam. Bunu ilk dəfə sənə deyirəm və xahiş edirəm açıq şəkildə yazasan. Mənim inqilabçı kimi tarixdə qalmağa nə şansım var, nə həvəsim. Mən şairəm. Amma hamı iddia edəndə ki, hərəkatın lideri olmuşam, məcburam danışam. Yalandır! Onların heç biri ilk dəfə o meydana getməyə ürək eləmədilər. Bircə Sabir Rüstəmxanlının şansı vardı getməyə, işlədiyimiz “Yazıçı” nəşriyyatının direktoru onu qorumaq üçün otağa salıb ağzını bağladı. Camaatın qabağına mən düşdüm. Dedilər, biz sənin şeirlərinlə hərəkata qoşulmuşuq, indi özün gəl düş qabağımıza. Bu, 1988-ci il fevralın 19-da olub. Əslində, Meydan hərəkatının gerçək tarixi budur. Yenə deyirəm, mənim lider kimi tarixdə qalmaq iddiam yoxdur, sadəcə həqiqət naminə deyirəm ki, oxucular bilsin. İlk dəfə meydana getdim və bilirdim ki, bu yolda ölüm var. Getdim və təkbaşına meydanı idarə etdim.



Milli ədavəti qızışdırmaq adı ilə məni həbs də elədilər, qışın günü su buxarıyla dolu bir zirzəmiyə atdılar. Orda da ölə bilərdim. Deməyim nədir? Dar ağacını çox gördüm. O şeir elə-belə yazılmayıb. Amma onu da deyim ki, “Salam, dar ağacı” mənim ən zəif şeirimdir.



- Xərçəng xəbərini eşidəndə təəssüflənmədiniz ki, ey dadi-bidad, kaş elə o hərəkatda qəhrəman kimi öləydim?



- Səmimi etiraf edim ki, ağlıma gəldi. İstər-istəməz. Başqa bir ölümü Naxçıvanın Kərki kəndi mühasirəyə alınanda gördüm. Orda 17 nəfər qalmışdı, son ana qədər döyüşmüşdülər və patronları qurtarmışdı. Biz onlara silah və patron apardıq. Özü də erməni postundan keçdik. O kənd Ermənistanın içərisində idi. Qəfil atışma düşdü, güllələr arxamdakı daşa dəyirdi, amma heç gizlənmək ağlıma gəlmirdi. Ölüm o qədər adi gəlirdi mənə. İnsanın həyatında belə anlar olur. Qəhrəmanlıq da an məsələsidir. Rəhmətlik Ziya Bünyadov deyirdi, qəhrəmanlar ya dəlilərdən olur, ya qorxaqlardan. Normal adam qəhrəmanlıq edə bilməz. Bir məqam var ki, onu adlayandan sonra ölüm adiləşir. Son qırx ildə mən bu məqamı bir neçə dəfə adladım.



- Elçibəylə dost olmusunuz. Şair taleyinizdə onun rolu oldumu?



- Məncə, yox.



- Bilirsiniz, nə mənada deyirəm? Adınızı çəkirdi, ona görə sizi çoxlu adamlar oxuyurdu...



- Hə, bunlar olub. Bu sualınız bir xatirəni yadıma saldı. 1979-cu ildə Elçibəyin toyu oldu. O vaxt mən təyinatla Kələki kəndinə gedib müəllim işləyirdim. Toy gedən gün kirayə qaldığım evdə idim. Birdən qapı döyüldü, Elçibəylə Vaqif Cəbrayılzadə içəri girdilər. Bizi tanışı elədi. Dedi, Rüstəm mənim dostumdu, onun şerilərinə bax, mümkünsə “Ulduz” jurnalında çap edərsən. O vaxt, üç ədəbiyyat orqanı vardı – “Ulduz”, “Azərbaycan”, “Ədəbiyyat qəzeti”... Burda çap olunmaq çox çətin idi, çap olunandan sonra bütün Azərbaycan səni tanıyırdı. Vaqif “Ulduz”da şeir şöbəsinin müdiri idi. Orda toy gedir, burda bunlar mənim evimdə oturub çay içirlər. Vaqif şeirlərimi götürdü və o vaxt üçün inanılmaz bir hadisə oldu: növbəti nömrədə şeirlərim çıxdı. Bir qəribə fakt da deyim. İllər sonra Bakıya gəldim, “Yazıçı” nəşriyyatında şöbə müdiri oldum və Vaqifin ilk kitabını mən çap elədim. Redaktoru da özüm idim. Kitabın adını da mən qoydum: “Unudulacaq bütün sevdalar”.



- Bir səmimi cavab istəyirəm: Elçibəy prezident olanda ondan nəsə istədiniz?



- Heç vaxt! Hətta məni nazir postuna dəvət elədi, getmədim. Dedim, mən öz işimlə məşğul olmaq istəyirəm.



- Nazirliyi demirəm, gərək Yazıçılar ittifaqına sədr gələydiniz. Əgər orda olsaydınız indi AYB-dən siz yox, Anar çıxardı...



- (Gülür) Kəramət Böyükçöl yazmışdı ki, Rüstəm Behrudi Heydər Əliyevlə danışırdı, Rüstəmin əvəzinə Anar qorxurdu (yenə gülür). Əla məqamı tutub.



- Yeri gəlmişkən, AYB-dən niyə çıxdınız? Ad gününü təbrik etməməyə görə təşkilatdan çıxırlar?



- Elə deyil. Gördünüz “26-lar” kafesi ilə bağlı söz-söhbəti? Onların belə işləri çoxdur. Bax bu məsuliyyəti bölüşməmək üçün ordan çıxdım. Yazıçılar Birliyini o qədər söyürlər, mən niyə o söyüşə şərik olmalıyam? Və son hadisələr göstərdi ki, haqlı söyürlər. Ordan çıxmağıma sevinirəm. O çirkablar mənim üstümə düşmür.



- Çoxlu dostlarınız var orda. Bir az onlara dəymir ki, sözünüz?



- Onların şəxsi işidir. Mən öz adımdan danışıram.



- Yubileyinizlə bağlı nəsə təklif etmədilər?



- Keçirmək istəyirdilər, özüm razılaşmadım. İstəmirəm.



- Elçibəydən daha bir sual vermək istəyirəm.



- Buyur.



- Onun məşhur sözü var: “Tankın qabağında dayanan dostlarım, pulun qabağında dayana bilmədilər.” Siz də dostu olmusunuz...



- Anladım səni. Tanıyan adamlardan soruşa bilərsən, mən heç vaxt dəyişmədim. Nə idimsə yenə oyam. Dünyada ən zəhləm gedən şey təslim olmaqdır. Təslim olmadım. Günah işlətmədim. Əmin ola bilərsiniz.



- Sizi varlı hesab edir çoxu.



- Hə (gülür). Bir dəfə AYB-dən kimsə yazmışdı ki, Rüstəm istəsə qardaşlarıyla birləşib vertolyot alar, bura vertolyotla gəlib-gedər.



- Doğrudan vertolyot ala bilərsiniz?



- Nə bilim? Gərək soruşam qardaşlarımdan. Vertolyot neçəyədir ki? Qardaşlarım 20-30 ildir bizneslə məşğuldurlar, bəlkə də ala bilərlər. Mən ömrüm boyu alverlə məşğul olmamışam. Uşaq vaxtı kasıb idik, qardaşlarımla gilas yığırdıq satmaq üçün, amma mən bazara getmirdim. Bacarmırdım. Mənlik deyil. İndi də beləyəm. Bir dəfə Aqşin Yenisey yazmışdı ki, Rüstəm Behrudi taxta-şalban satır. Olmayan şeyi niyə yazırlar? Satmaq eyib deyil, ancaq satmıram axı. Artur Rembo kimi şair silah alveri ilə məşğul olub. Olub-olub də, nə edək? Mən alverlə məşğul olsam deyərəm. Bir jurnalist gəlmişdi yanıma, hörmət əlaməti olaraq maşınla aparıb metrodan yola saldım. Gedib, yazıb ki, Rüstəm Behrudi Allahdan, ölümdən, əbədiyyətdən yazır, üstəlik son model maşın sürür (gülür). Oğlum, indi at vaxtı deyil axı. Mən də hamı kimi maşın minirəm də. 150-200 min tirajla çap olunmuş şairəm e mən.



- Bizim oxucu şairə varlı olmağı niyə bağışlamır? Bəlkə şair üçün pul qazanmağın yolları şəffaf deyil, ona görə?



- Təbii ki, şəffaf deyil. Burda bir az həqiqət var. Doğrudan belədir. Amma bunu mənə demək olmaz. Mənim tirajım olub. Bizim oxucuya görə şair ya həbsxanada olmalıdı, ya dar ağacında. Normal şair olmaq olmaz bəyəm?



- Məsələni sadələşdirək: sizə qardaşlarınız kömək edir, adamlara isə elə gəlir ki, özünüz alverlə qazanırsınız.



- Elədir. Onların işi mənim adıma çıxır. Hətta təkcə onların yox. Bu yaxınlarda uşaq bağçası tikirdilər, yazmışdılar ki, Rüstəm Behrudi uşaq bağçası salır.



- Cəmiyyətimizdə Marks-Elgels-Lenin sıralamasından qalma bir üçlük yaratma şakəri var. Ədəbiyyatda da var bu: Anar-Elçin-Əkrəm... Şeirdə Vaqif Səmədoğlu-Ramiz Rövşən-Vaqif Cəbrayılzadə... Stalin yuxarıdakı üçlüyə sonradan əlavə olunan kimi Anar-Elçin-Əkrəm üçlüyünə Mövlud Süleymanlını, Vaqif Səmədoğlu-Ramiz Rövşən-Vaqif Cəbrayılzadə üçlüyünə sizi əlavə etdilər. Bəlkə, etmək istədilər... Bəlkə özünüz istədiniz... Bilmirəm və soruşuram: ora əlavə olunmaq rahatdırmı?



- Əvvəla deyim ki, Stalin analogiyası heç ürəyimcə omadı (gülür). İkincisi, ədəbiyyat yalquzaqların işidir. Kimin adının harda çəkilməsi önəmli deyil. Üçüncüsü, mən adını çəkdiyiniz şairlərə qoşulmadım.



- Məncə, məmnun idiniz...



- Əlbəttə, dünən kənddən gələn cavan bir oğlan adının bu imzalarla bir çəkilməsindən məmnun idi. Müflis olmuş neftxudalardan biri Hacı Zeynalabdinin yanına gəlir və borc istəyir, deyir, heç kim mənə kömək etmir, bəlkə sən edəsən. Hacı ona borc vermir. Sonra necə olursa dost-tanış Hacını yola gətirir ki, adama kömək etsin. Hacı onu axşam evinə çağırır, yenə heç nə vermədən yola salır, ancaq öz faytonu ilə aparıb evinə qoyur. Sabah bütün borc istədiyi milyonçular adama borc və müştərək iş təklif edirlər. Bilirsən, niyə?



- Niyə?



- Bakının ən zəngin adamıyla oturub-durur! Borcunu qaytarar, hələ pul da qazandırar! Bu mənada adını çəkdiyiniz imzalar mənim üçün böyük divident idi. Ancaq mən bundan arxayın düşmədim. Öz yazımı yazdım. Onlardan çox Sabir Rüstəmxanlının əməyi olub üstümdə. Məni ilk dəfə “Yazıçı” nəşriyyatına qarovulçu götürüb. Gündüzlər də fəhləlik edirdim, kitab daşıyırdım.



- Bu məşhur üçlüyün içində ən çox sevdiyiniz hansıdır?



- Ramiz Rövşən. Ramizlə münasibətim bir başqadır.



- Yeni ədəbiyyatı oxuyursunuzmu?



- Oxuyuram. Mən adamlara yox, yazılara baxıram. O gün gənc bir müəllifin şeirini oxudum. Çox bəyəndim və paylaşdım.



- Adı yadınızda deyil?



- İntiqam Yaşar. Balaca bir şeiri vardı, “Evdə yoxam”, gözəl şeir idi. Sonra, sizdə Mirmehdi Ağaoğlu var, bir neçə hekayəsini oxumuşam, potensialı var. Təəssüf ki, o da, elə hamınız hərdən ədəbiyyatdan kənar işlərlə məşğul olursunuz.



- Biz həm də jurnalistik axı.



- Anlayıram. Markes də jurnalist olub, Hemenquey də. İstərdim daha çox yaradıcılıqla məşğul olasınız.



- Nə yazırsınız?



- Bildiyiniz kimi, mən islamı qəbul etmirəm. Bir alim dostum dedi, etmirsən, bildik, bəs özünün alternativ fikrin varmı? Düşündüm, gördüm, yoxdur. Ya da var, pərakəndədir. Ona görə, qərara gəldim ki, türk dastanlarına və mifologiyasına dayanan bir kitab yazım. Kitabı demək olar ki, yazmışam. Adı “Göy tanrı”dır.



- Janrı nədir?



- Şeir də var, nəsr də var, esse də var. İmza qoymayacam o kitaba. Mənim kitabım deyil bu. Bildiklərimi, oxuduqlarımı ümumiləşdirib yazmışam. Belə deyək, türkün dini kitabını yazıram. Yazmaqdan daha çox hazırlayıram. Mənbələri də göstərirəm. Bu kitabı oxuyanda görəcəklər ki, bizim inanclarımız islamdan daha ilahidir.Kulis.azArdını oxu...
Bu gün tanınmış şair Rüstəm Behrudinin doğum günüdür.



Şairi təbriik edir və Şərif Ağayarın onunla 60 illik yubileyində etdiyi söhbəti oxucuların diqqətinə çatdırırıq.



- 60 yaş vermək olmur sizə. Bu, kompliment deyil, ciddi sözümdür.



- Son vaxtlar iki ağır əməliyyat keçirmişəm, yoxsa lap cavan qalmışdım.



- Nədir səhhətinizdəki problem?



- Bir kəlmə deyə bilərəm ki, ürəyimdə və boynumda əməliyyat oldu. Başqa heç nə. İnsan özünə aid olan şeyləri hamı ilə bölüşməsin gərək.



- Arada arzuolunmaz bir diaqnoz da qoyublar sizə, mən bilən...



- Hə, ağciyər xərçəngi. Sonra məlum oldu ki, yalandı.



- Türkiyədə yoxlandınız?



- Diaqnoz orda qoyulmuşdu, elə orda da məlum oldu ki, yanlış diaqnoz qoyulub.



- Qorxdunuz?



- Heç vecimə almadım. Adamın bir əbədiləşmək istəyi var. Şairlərin də xüsusilə. İstəyirlər bütün zamanlarda onlardan yazsınlar, onlar haqqında düşünsünlər. Ona görə, bəzi şair və yazıçılar yalandan danışırlar ki, mən ölümdən qorxmuram-filan. Ancaq mən bir neçə dəfə ölümü yaxından gördüyümdən buna öyrəşmişəm.



- Adətən belə xəbərləri xəstəyə demirlər...



- İstanbulda yoxlandım, dedilər, ciddi heç nə yoxdur. Yağışlı hava idi. Küçəyə çıxmadım. Otelə gəldim. Özümlə kitab götürməmişdim. Darıxdığımdan başladım müayinə kağızlarını oxumağa, birdən rastıma çıxdı: ağciyər xərçəngi! Gecəni yatmadım. Yuxum qaçdı. Təbii ki, ağır xəbərdir. O an Nazim Hikmətin bir şeiri yadıma düşdü:



Gecə gələn teleqraf dörd hecadan ibarətdi:



“Vəfat etdi”



Sən göz yaşlarını göstərmədən ağlayacaqsan



Gecə gələn teleqraf xəbərlərinə.



Həkimimə zəng vurdum. Dedim, məni niyə aldatdınız? Dedi, şəhərdə deyiləm, sabah gələrsən yanıma. Həmin gecə bir tilov aldım, getdim balıq tutmağa. Səhərəcən balıq tutdum. Sabah səhər yalan çıxdı. Dedilər, ağciyərdə balaca bir ləkə var. O da yəqin çox siqaret çəkməkdəndi. Çox çəkirdim. Günə üç-dörd qutu. İndi demək olar, çəkmirəm.



- Mən içməyə gedərdim...



- Ağlıma gəldi, sabah müayinəyə getməli idim, içə bilməzdim. Balıq tutmaq içkidən artıq zövq verir mənə. Həm də ovudur. Əgər cəhənnəmdə balıq tutmağa icazə varsa, ora getmək istəyərəm. Dünyanın dörd bir yanını gəzmişəm və bütün getdiyim yerlərə özümlə tilov aparmışam. Uşaqlıqdan balıq tutmağa inanılmaz sevgim olub.



- Okeanda balıq tutmusunuz?



- Tutmuşam.



- Əvvəl öz çayında balıq tutursan, sonra dənizdə, sonra okeanda. Şeir də belədir. Məncə, siz kəndinizin və ölkənizin şeirini yazdınız. Bəs dünyaya çıxacaq şeiri necə, yaza bildiniz?



- Yaxşı bənzətmədir (gülür). Doğrudan belədir. Təbii ki, oldu. Əsl şeir elə dünya şeiridir. Mənim belə şeirlərim var. Misal üçün, “Azadlıq, Torino kəfəni və zəvvarlar” şeiri. Bəlkə də iyirmi dilə tərcümə olunub. Bu, artıq dünyanın şeiridir. Burda Lui Araqonun, Qarsia Lorkanın, Pablo Nerudanın üçünün ayrı-ayrı yazdığını mən bir şeirdə birləşdirmişəm.



- Ədəbiyyat mütəxəssisləri düşünür ki, ədəbiyyatdan, sənətdən yuxarı heç bir ideologiya olmamalıdır. Amma baxıram, iş otağınızda, başınızın üstündə Atatürkün, Elçibəyin və Boz qurdun rəsmləri asılıb. Sizcə, bir şair üçün bu, nə deməkdir?



- Tamamilə razıyam! Ədəbiyyatı fərqli ideyalarla çox yükləmək olmur. Böyük mənada belədir. Ancaq bütün millətlərin taleyində bir keçid var, mən də həmin keçid dövrünə düşmüşəm. Bir missiyam var ki, böyük şeirlərlə yanaşı o şeirləri də yazım. Bunları heç kim yazmır, mən məcburam. Bir kitabım var, indi sənə bağışlayacam - “Şaman duasından dar ağacına” – orda həmin siz deyən ideoloji şeirləri ayırmışam.



- Və sizi daha çox bu şeirlərdən tanıyırlar...



- Elədir. Amma bəşəri mövzularda da uğur qazanan, tanınan şeirlərim var.



- Əslində, vətən-millət şeirlərini çoxu yazır, amma alınmır.



- Doğrudur. Yadımdadır, 80-ci illərdə mən “Boz qurd” adlı şeirimi yazmışdım. Ən tanınmış şairlərimiz dedilər ki, adam heyvana şeir yazmaz (gülür). Aradan beş-on il keçdi, onlar özləri Boz qurda şeirlər yazdılar.



- Totem olduğunu bilmirdilər?



- Məncə, o qədər ağılsız deyildilər. Bilirdilər. Elə bəlkə bildikləri üçün belə deyirdilər.



- Sizin boynunuz sarıqlı bir fotonuzu gördüm. Mənə elə gəldi dar ağacının ip yerləri sızıldayır, ona görə sarımısınız... Bəlkə, boynunuz o ilgəkdən ötrü darıxır?



- Bayaq da dedim, inan səmimiyyətimə, ölümdən qorxmuram. Ölümü o qədər görmüşəm ki, mənim üçün adiləşib. Hətta bir dəfə də intihar eləmək istəmişəm. “Şıxov”da özümü dənizə atmışam, məni son anda çıxarıblar. Bir dəfə də hündür mərtəbədən sementin içinə yıxılmışam. Bir dəfə isə qır qazanına düşmüşəm. Ordubadda. İpək fabrikində. Gecədən möhkəm qar yağıb lyukun ağzını örtmüşdü, ayağımı atdım, düşdüm boşluğa. Amma özümü itirmədim, lyukun ağzından yapışıb neçə saat qaldım. Yaxın çayxananı açan oğlan məni təsadüfən görüb, xilas elədi. Yəni bu hadisələrlə, belə deyək, ölümə öyrəşmişəm. O sən deyən, məcazi dar ağacına dəfələrlə çəkilmişəm.



- Qır qazanını bu dünyada görmüsünüz...



- Bəli. Elə buna görə də islama inanmıram.



- Niyə? Əyani görmüsünüz ki, qır qazanını.



- O söhbəti bütün ordubadlılar bilir.



- Günah yaşınız da olmayıb, deyək, ona görəymiş. Bəlkə gələcək günahlarınızın cəzası imiş?



- Yox. Mənim inandığım Tanrı ərəblərin Allahı deyil. Bizdə qır qazanı yoxdur. Heç Adəm və Həvva hekayəti də yoxdur. Türkün inanclar sistemi tamam fərqlidir. Bizim Tanrı deyir ki, mən sizi işıq selinin içində yer üzünə göndərdim. Otuz il əvvəl “Göy adamları” adlı şeir yazmışdım. Niyə yazmışdım, bilmirəm. İllər keçəndən sonra türk dastanlarını və mifologiyasını oxuyanda gördüm ki, doğrudan da insan yer üzündə yaranmayıb, bura göndərilib. Burda insanın yaradılması üçün şərait yoxdur. İnsan niyə dua oxuyanda yerə yox, göy üzünə baxır? Gəldiyi yerə etiqad edir, ona görə. Bizim tanrı ərəblərinki kimi hesabat istəmir.



Ahmet Kayanı yumruqla vuran azərbaycanlı şair



- Dar ağacı da yoxdu.



- Yoxdu. Dar ağacı burdadı. Yer üzündə. Bax, deyirsən e, günahların-filan, məhz günahım olmadığı üçün boynumdan dəfələrlə o dar ağacının kəndiri qırılıb, son anda xilas olmuşam. Sənə bir şey də deyim. İndi dəb halını alıb, çıxıb deyirlər ki, mən milli azadlıq hərəkatının liderlərindən olmuşam. Bunu ilk dəfə sənə deyirəm və xahiş edirəm açıq şəkildə yazasan. Mənim inqilabçı kimi tarixdə qalmağa nə şansım var, nə həvəsim. Mən şairəm. Amma hamı iddia edəndə ki, hərəkatın lideri olmuşam, məcburam danışam. Yalandır! Onların heç biri ilk dəfə o meydana getməyə ürək eləmədilər. Bircə Sabir Rüstəmxanlının şansı vardı getməyə, işlədiyimiz “Yazıçı” nəşriyyatının direktoru onu qorumaq üçün otağa salıb ağzını bağladı. Camaatın qabağına mən düşdüm. Dedilər, biz sənin şeirlərinlə hərəkata qoşulmuşuq, indi özün gəl düş qabağımıza. Bu, 1988-ci il fevralın 19-da olub. Əslində, Meydan hərəkatının gerçək tarixi budur. Yenə deyirəm, mənim lider kimi tarixdə qalmaq iddiam yoxdur, sadəcə həqiqət naminə deyirəm ki, oxucular bilsin. İlk dəfə meydana getdim və bilirdim ki, bu yolda ölüm var. Getdim və təkbaşına meydanı idarə etdim.



Milli ədavəti qızışdırmaq adı ilə məni həbs də elədilər, qışın günü su buxarıyla dolu bir zirzəmiyə atdılar. Orda da ölə bilərdim. Deməyim nədir? Dar ağacını çox gördüm. O şeir elə-belə yazılmayıb. Amma onu da deyim ki, “Salam, dar ağacı” mənim ən zəif şeirimdir.



- Xərçəng xəbərini eşidəndə təəssüflənmədiniz ki, ey dadi-bidad, kaş elə o hərəkatda qəhrəman kimi öləydim?



- Səmimi etiraf edim ki, ağlıma gəldi. İstər-istəməz. Başqa bir ölümü Naxçıvanın Kərki kəndi mühasirəyə alınanda gördüm. Orda 17 nəfər qalmışdı, son ana qədər döyüşmüşdülər və patronları qurtarmışdı. Biz onlara silah və patron apardıq. Özü də erməni postundan keçdik. O kənd Ermənistanın içərisində idi. Qəfil atışma düşdü, güllələr arxamdakı daşa dəyirdi, amma heç gizlənmək ağlıma gəlmirdi. Ölüm o qədər adi gəlirdi mənə. İnsanın həyatında belə anlar olur. Qəhrəmanlıq da an məsələsidir. Rəhmətlik Ziya Bünyadov deyirdi, qəhrəmanlar ya dəlilərdən olur, ya qorxaqlardan. Normal adam qəhrəmanlıq edə bilməz. Bir məqam var ki, onu adlayandan sonra ölüm adiləşir. Son qırx ildə mən bu məqamı bir neçə dəfə adladım.



- Elçibəylə dost olmusunuz. Şair taleyinizdə onun rolu oldumu?



- Məncə, yox.



- Bilirsiniz, nə mənada deyirəm? Adınızı çəkirdi, ona görə sizi çoxlu adamlar oxuyurdu...



- Hə, bunlar olub. Bu sualınız bir xatirəni yadıma saldı. 1979-cu ildə Elçibəyin toyu oldu. O vaxt mən təyinatla Kələki kəndinə gedib müəllim işləyirdim. Toy gedən gün kirayə qaldığım evdə idim. Birdən qapı döyüldü, Elçibəylə Vaqif Cəbrayılzadə içəri girdilər. Bizi tanışı elədi. Dedi, Rüstəm mənim dostumdu, onun şerilərinə bax, mümkünsə “Ulduz” jurnalında çap edərsən. O vaxt, üç ədəbiyyat orqanı vardı – “Ulduz”, “Azərbaycan”, “Ədəbiyyat qəzeti”... Burda çap olunmaq çox çətin idi, çap olunandan sonra bütün Azərbaycan səni tanıyırdı. Vaqif “Ulduz”da şeir şöbəsinin müdiri idi. Orda toy gedir, burda bunlar mənim evimdə oturub çay içirlər. Vaqif şeirlərimi götürdü və o vaxt üçün inanılmaz bir hadisə oldu: növbəti nömrədə şeirlərim çıxdı. Bir qəribə fakt da deyim. İllər sonra Bakıya gəldim, “Yazıçı” nəşriyyatında şöbə müdiri oldum və Vaqifin ilk kitabını mən çap elədim. Redaktoru da özüm idim. Kitabın adını da mən qoydum: “Unudulacaq bütün sevdalar”.



- Bir səmimi cavab istəyirəm: Elçibəy prezident olanda ondan nəsə istədiniz?



- Heç vaxt! Hətta məni nazir postuna dəvət elədi, getmədim. Dedim, mən öz işimlə məşğul olmaq istəyirəm.



- Nazirliyi demirəm, gərək Yazıçılar ittifaqına sədr gələydiniz. Əgər orda olsaydınız indi AYB-dən siz yox, Anar çıxardı...



- (Gülür) Kəramət Böyükçöl yazmışdı ki, Rüstəm Behrudi Heydər Əliyevlə danışırdı, Rüstəmin əvəzinə Anar qorxurdu (yenə gülür). Əla məqamı tutub.



- Yeri gəlmişkən, AYB-dən niyə çıxdınız? Ad gününü təbrik etməməyə görə təşkilatdan çıxırlar?



- Elə deyil. Gördünüz “26-lar” kafesi ilə bağlı söz-söhbəti? Onların belə işləri çoxdur. Bax bu məsuliyyəti bölüşməmək üçün ordan çıxdım. Yazıçılar Birliyini o qədər söyürlər, mən niyə o söyüşə şərik olmalıyam? Və son hadisələr göstərdi ki, haqlı söyürlər. Ordan çıxmağıma sevinirəm. O çirkablar mənim üstümə düşmür.



- Çoxlu dostlarınız var orda. Bir az onlara dəymir ki, sözünüz?



- Onların şəxsi işidir. Mən öz adımdan danışıram.



- Yubileyinizlə bağlı nəsə təklif etmədilər?



- Keçirmək istəyirdilər, özüm razılaşmadım. İstəmirəm.



- Elçibəydən daha bir sual vermək istəyirəm.



- Buyur.



- Onun məşhur sözü var: “Tankın qabağında dayanan dostlarım, pulun qabağında dayana bilmədilər.” Siz də dostu olmusunuz...



- Anladım səni. Tanıyan adamlardan soruşa bilərsən, mən heç vaxt dəyişmədim. Nə idimsə yenə oyam. Dünyada ən zəhləm gedən şey təslim olmaqdır. Təslim olmadım. Günah işlətmədim. Əmin ola bilərsiniz.



- Sizi varlı hesab edir çoxu.



- Hə (gülür). Bir dəfə AYB-dən kimsə yazmışdı ki, Rüstəm istəsə qardaşlarıyla birləşib vertolyot alar, bura vertolyotla gəlib-gedər.



- Doğrudan vertolyot ala bilərsiniz?



- Nə bilim? Gərək soruşam qardaşlarımdan. Vertolyot neçəyədir ki? Qardaşlarım 20-30 ildir bizneslə məşğuldurlar, bəlkə də ala bilərlər. Mən ömrüm boyu alverlə məşğul olmamışam. Uşaq vaxtı kasıb idik, qardaşlarımla gilas yığırdıq satmaq üçün, amma mən bazara getmirdim. Bacarmırdım. Mənlik deyil. İndi də beləyəm. Bir dəfə Aqşin Yenisey yazmışdı ki, Rüstəm Behrudi taxta-şalban satır. Olmayan şeyi niyə yazırlar? Satmaq eyib deyil, ancaq satmıram axı. Artur Rembo kimi şair silah alveri ilə məşğul olub. Olub-olub də, nə edək? Mən alverlə məşğul olsam deyərəm. Bir jurnalist gəlmişdi yanıma, hörmət əlaməti olaraq maşınla aparıb metrodan yola saldım. Gedib, yazıb ki, Rüstəm Behrudi Allahdan, ölümdən, əbədiyyətdən yazır, üstəlik son model maşın sürür (gülür). Oğlum, indi at vaxtı deyil axı. Mən də hamı kimi maşın minirəm də. 150-200 min tirajla çap olunmuş şairəm e mən.



- Bizim oxucu şairə varlı olmağı niyə bağışlamır? Bəlkə şair üçün pul qazanmağın yolları şəffaf deyil, ona görə?



- Təbii ki, şəffaf deyil. Burda bir az həqiqət var. Doğrudan belədir. Amma bunu mənə demək olmaz. Mənim tirajım olub. Bizim oxucuya görə şair ya həbsxanada olmalıdı, ya dar ağacında. Normal şair olmaq olmaz bəyəm?



- Məsələni sadələşdirək: sizə qardaşlarınız kömək edir, adamlara isə elə gəlir ki, özünüz alverlə qazanırsınız.



- Elədir. Onların işi mənim adıma çıxır. Hətta təkcə onların yox. Bu yaxınlarda uşaq bağçası tikirdilər, yazmışdılar ki, Rüstəm Behrudi uşaq bağçası salır.



- Cəmiyyətimizdə Marks-Elgels-Lenin sıralamasından qalma bir üçlük yaratma şakəri var. Ədəbiyyatda da var bu: Anar-Elçin-Əkrəm... Şeirdə Vaqif Səmədoğlu-Ramiz Rövşən-Vaqif Cəbrayılzadə... Stalin yuxarıdakı üçlüyə sonradan əlavə olunan kimi Anar-Elçin-Əkrəm üçlüyünə Mövlud Süleymanlını, Vaqif Səmədoğlu-Ramiz Rövşən-Vaqif Cəbrayılzadə üçlüyünə sizi əlavə etdilər. Bəlkə, etmək istədilər... Bəlkə özünüz istədiniz... Bilmirəm və soruşuram: ora əlavə olunmaq rahatdırmı?



- Əvvəla deyim ki, Stalin analogiyası heç ürəyimcə omadı (gülür). İkincisi, ədəbiyyat yalquzaqların işidir. Kimin adının harda çəkilməsi önəmli deyil. Üçüncüsü, mən adını çəkdiyiniz şairlərə qoşulmadım.



- Məncə, məmnun idiniz...



- Əlbəttə, dünən kənddən gələn cavan bir oğlan adının bu imzalarla bir çəkilməsindən məmnun idi. Müflis olmuş neftxudalardan biri Hacı Zeynalabdinin yanına gəlir və borc istəyir, deyir, heç kim mənə kömək etmir, bəlkə sən edəsən. Hacı ona borc vermir. Sonra necə olursa dost-tanış Hacını yola gətirir ki, adama kömək etsin. Hacı onu axşam evinə çağırır, yenə heç nə vermədən yola salır, ancaq öz faytonu ilə aparıb evinə qoyur. Sabah bütün borc istədiyi milyonçular adama borc və müştərək iş təklif edirlər. Bilirsən, niyə?



- Niyə?



- Bakının ən zəngin adamıyla oturub-durur! Borcunu qaytarar, hələ pul da qazandırar! Bu mənada adını çəkdiyiniz imzalar mənim üçün böyük divident idi. Ancaq mən bundan arxayın düşmədim. Öz yazımı yazdım. Onlardan çox Sabir Rüstəmxanlının əməyi olub üstümdə. Məni ilk dəfə “Yazıçı” nəşriyyatına qarovulçu götürüb. Gündüzlər də fəhləlik edirdim, kitab daşıyırdım.



- Bu məşhur üçlüyün içində ən çox sevdiyiniz hansıdır?



- Ramiz Rövşən. Ramizlə münasibətim bir başqadır.



- Yeni ədəbiyyatı oxuyursunuzmu?



- Oxuyuram. Mən adamlara yox, yazılara baxıram. O gün gənc bir müəllifin şeirini oxudum. Çox bəyəndim və paylaşdım.



- Adı yadınızda deyil?



- İntiqam Yaşar. Balaca bir şeiri vardı, “Evdə yoxam”, gözəl şeir idi. Sonra, sizdə Mirmehdi Ağaoğlu var, bir neçə hekayəsini oxumuşam, potensialı var. Təəssüf ki, o da, elə hamınız hərdən ədəbiyyatdan kənar işlərlə məşğul olursunuz.



- Biz həm də jurnalistik axı.



- Anlayıram. Markes də jurnalist olub, Hemenquey də. İstərdim daha çox yaradıcılıqla məşğul olasınız.



- Nə yazırsınız?



- Bildiyiniz kimi, mən islamı qəbul etmirəm. Bir alim dostum dedi, etmirsən, bildik, bəs özünün alternativ fikrin varmı? Düşündüm, gördüm, yoxdur. Ya da var, pərakəndədir. Ona görə, qərara gəldim ki, türk dastanlarına və mifologiyasına dayanan bir kitab yazım. Kitabı demək olar ki, yazmışam. Adı “Göy tanrı”dır.



- Janrı nədir?



- Şeir də var, nəsr də var, esse də var. İmza qoymayacam o kitaba. Mənim kitabım deyil bu. Bildiklərimi, oxuduqlarımı ümumiləşdirib yazmışam. Belə deyək, türkün dini kitabını yazıram. Yazmaqdan daha çox hazırlayıram. Mənbələri də göstərirəm. Bu kitabı oxuyanda görəcəklər ki, bizim inanclarımız islamdan daha ilahidir.Kulis.az

Ardını oxu...


Prezident Administrasiyasının sabiq rəhbəri, AMEA-nın prezidenti, akademik Ramiz Mehdiyevin “Təzadlar”a açıqlaması növbəti dəfə müzakirələrə səbəb olub. Akademik dövri mətbuatda bəzi şəxslərin ona böhtan atdığını qeyd edərək, onları hədələyib:

“Məni əsassız tənqidlər belə o dərəcədə narahat etmir, lakin məni ən çox narahat edən yaxşılıq göstərdiklərimin, həyatını belə xilas etdiklərimin, ayağa qaldırdıqlarımın, məni görəndə ikiqat baş əyənlərin… bu gün mənə düşmən kəsilməsidir- nankorluğudur… Əgər onların barəsində əlimdə olan faktları ortaya qoysam, onlar gərək respublikadan baş götürüb qaçalar, aləm bir-birinə dəyər”.

Ramiz Mehdiyev adlarını çəkmədiyi həmin şəxsləri məhkəməyə verəcyini bildirib:

“Onlardan bəzilərini isə məhkəməyə verəcəyəm. Yazdıqları yalanlara, olmayan hadisələri uydurub söylədiklərinə görə yox, onların nankor olduqlarını cəmiyyətə sübut etmək üçün”.

Prezident katibliyinin keçmiş rəhbəri, politoloq Eldar Namazov Modern.az-a açıqlamasında Ramiz Mehdiyevin fikirlərinə münasibət bildirib. Onun sözlərinə görə, Ramiz Mehdiyevin hər yeni açıqlaması onu daha da pis vəziyyətə qoyur:

“Şübhə etmirəm ki, vaxtilə ona xidmət edən, yaxın olan bəzi adamlar indi Ramiz Mehdiyevə qarşı çıxıblar. Onlar da öz sözlərini söyləyirlər. Ramiz Mehdiyevin bəyanatından sonra sual yaranır: əgər sən bilirdinsə, bu adamların belə günahları var, əlində olan materilları açsan bunlar ölkədən qaçarlar, o zaman niyə zamanında bunlara himayədarlıq edirdin? Bu qədər nankorluq etdiklərini bilə-bilə niyə onları qoruyurdun, önə çəkirdin, öz ətrafına yığırdın?!”

Eldar Namazov deyib Ramiz Mehdiyev hər şeyə hazır olmalı idi:

“Deməli, nankor tipli insanlardan öz məqsədlərin üçün istifadə etməyə çalışırdın. Axı başqasına dönük çıxanları ətrafınıza yığanda bir gün onların sizə də dönük çıxacağını bilməliydiniz. Elə adamlar var ki, həmişə Ramiz Mehdiyevə yaxınlığı ilə seçiliblər. Mehdiyev günahlarını ört-basdır etmək üçün onlara köməklik edib. Allah Heydər Əliyevə rəhmət eləsin. Bu mənzərəni görsəydi Ramiz Mehdiyevdən soruşardı: “Mənə qarşı nankorluq edənləri niyə müdafiə edib himayənə almısan, önə çəkmisən ki, indi də onlar sənin üzünə durublar?!.”. Ona görə də Ramiz Mehdiyev həmin adaların nankor olduğunu bilə-bilə onları himayə edib. Bu gün isə ona qarşı çıxdıqları üçün onlara nankor deyir”.
Ardını oxu...
“Yeni Çağ” Media Qrupunun rəhbəri Aqil Ələsgər Editor TV-nin “Gündəm müzakirəsi” proqramında Fərid Şahbazlının qonağı olub.

KONKRET.az xəbər verir ki, proqramda Azərbaycan mediasının durumu və Prezidentin köməkçisi Hikmət Hacıyevin Türkiyə səfəri müzakirə olunub. Baş redaktor müzakirələr zamanı KİVDF-nin keçmiş rəhbəri Vüqar Səfərli ilə bağlı sensasion açıqlamalar verib.
 

0
Ardını oxu...
"AMEA-nın Mətbuat və İnformasiya Xidmətinin bu məlumatına hörmətlə yanaşırıq”.

Yeniavaz.com xəbər verir ki, bu sözləri “Təzadlar” qəzetinin baş redaktoru Asif Mərzili Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti Ramiz Mehdiyevin onlara verdiyi açıqlamanı təkzib etməsinə cavab olaraq "Facebook"da yazıb.

Onun sözlərinə görə, məlumatdan da göründüyü kimi, akademik R.Mehdiyevin "Təzadlar"ın əməkdaşı ilə söhbəti inkar edilmir, hətta söhbət əsnasında akademikin bəzi şəxslərlə bağlı söylədiyi ittiham və məlumatları məlum yazımızda qeyd edilməyib, lakin Mətbuat və İnformasiya Xidmətinin məlumatında bu barədə bəhs edilir:

“Nəhayət, Mətbuat və İnformasiya Xidməti də öz məlumatında diplomatik formada qeyd edir ki, "...bu günlərdə akademik Ramiz Mehdiyev heç bir yerli və xarici KİV-ə müsahibə verməmişdir". Bəli, biz də yazmışıq ki, razılaşmaya əsasən, akademik R.Mehdiyev yaxın günlərdə "Təzadlar"a müsahibə verəcək, yazmamışıq ki, müsahibə verib”.

A.Mərzili musavat.com-a açıqlamasında isə bildirib ki, R.Mehdiyevin AMEA-nın saytında yazdığı təkzib yox, məlumatdır. Onun sözlərinə görə, saytda “Təzadlar” qəzeti əməkdaşının ona zəng etməsi inkar edilməyib: “Sadəcə bu açıqlama çox ajiotaj yaratdı, onun ətrafında yayınlar edildi. Eyni zamanda mətbuat onun daha öncə məhkəməyə verəcəyini dediyi adamlardan yenidən açıqlamalar aldı. Beləcə, məsələ daha da böyüdü. O, üstüörtülü, diplomatik şəkildə belə bir açıqlama vermək zərurəti hiss etdi. Amma onunla razılaşmışdıq ki, yaxın günlərdə müsahibəmiz baş tutacaq. Gələn həftənin bazar ertəsi, ya da çərşənbə axşamı günü bu müsahibə gerçəkləşməliydi”.

A. Mərzili deyib ki, R.Mehdiyevlə 15-20 dəqiqə telefonla danışıq baş tutub: “Mənim yanımda əməkdaşımız Elçin Məmmədli zəng elədi, mən nömrəsini verdim. Orda qeyd edilir ki, şəhər telefonuna zəng etmişik. Amma biz onun mobil telefonuna zəng etdik. Dediklərini belə az yazdıq. Maksim Musayev və Fəzail Ağamalının da əleyhinə çox şeylər danışdı. Biz yazmadıqlarımızı da özləri açır. Mən onların məlumatına hörmətlə yanaşıram. Amma bu, təkzib deyil. “Ramiz Mehdiyev nə xarici, nə də ölkədaxili mətbuata müsahibə verib” deyirlər. Biz onsuz da onun bizə müsahibə verdiyini iddia etmədik ki”.

A.Mərzili bildirib ki, iki gün əvvəl köməkçisinin şəhər telefonuna zəng edərək, R.Mehdiyevdən müsahibə istəyiblər: “Onda bizə deyildi ki, Ramiz müəllimə müsahibə istəyimiz çatdırılıb, bizə onun cavabını bildirəcəklər. Amma hər hansı cavab reaksiyası gəlmədiyi üçün biz də özümüz mobil nömrəsinə zəng etdik. Amma mətbuat bu xəbəri yanlış təqdim etdi və yazdı ki, “Təzadlar” Ramiz Mehdiyevdən müsahibə alıb. Halbuki o, müsahibə deyildi”.

A.Mərzili bildirib ki, bütün hallarda müsahibə vədi qüvvəsində qalır: “Çox güman ki, bu müsahibə baş tutacaq. Dünən elə söhbətimiz oldu ki, bu müsahibə baş tutmalıdır. Hətta özü müsahibənin bir həftə-on gün sonra olmasını istəmişdi. Biz israr edincə, gələn həftəyə razılaşdırdıq. Ümid edirəm ki, müsahibə gerçəkləşəcək və biz öz suallarımıza cavab tapacağıq”.
Ardını oxu...
Ramiz Mehdiyevin nəvəsinin məşhur toy əhvalatından sonra bəzi media vasitələri sensasiya yaratmaq xatirinə uyğun gəldi-gəlmədi, az qala, nəinki iqtidarın keçmiş və indiki babat vəzifəlilərini, eyni zamanda müxalifətin də bütün tanınmış liderlərini karantin qaydalarının pozulmasıyla müşayiət olunmuş həmin mərasimin “iştirakçısına” çevirməyə çalışırlar...

Belə “iştirak”çılardan daha birini “ifadə vermək” üçün Moderator.az-a dəvət etdik... Milli azadlıq hərəkatının fəallarından biri kimi tanınmış AMİP lideri Etibar Məmmədov Ramiz Mehdiyevin kürəkəni İlham Əliyevin qızının toyunda “iştirakı” barədə belə “izahat verdi”.

- Etibar bəy, Prezident Administrasiyasının keçmiş rəhbəri Ramiz Mehdiyevlə tanışlığınız nə vaxtdan başlayır?

- Ramiz Mehdiyevi Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi komitəsinin katibi işlədiyi dövrdə qiyabi tanımışam. Ondan sonra isə 1990-cı illərin ortalarında o, Prezident Administrasiyasında işləyən zaman siyasi proseslərlə bağlı müəyyən görüşlərimiz olub. Yəni şəxsi, yaxın münasibətlərimiz olmayıb... Başqa mənim onunla nə münasibətim ola bilər ki?..

- O qədər də tanınmayan saytlardan biri guya sizin də Ramiz Mehdiyevin nəvəsinin “məşhur” toyunda iştirak etməniz barədə məlumat yayıb. Xəbər yalnız bir başlıqdan və bir cümlədən ibarətdir:

“Etibar Hüsənli də Ramiz Mehdiyevin nəvəsinin toyunda iştirak edib ))

AMİP-in lideri Etibar Məmmədov ( Hüsənli) də Ramiz Mehdiyevin nəvəsinin toyunda iştirak edib...”

- (Gülür) Xəbərim yoxdur bu yazıdan... İndi sizdən eşidirəm...

- Xəbər bir foto ilə müşayiət olunur. Fotoda siz cavan yaşınızdasız... Restorana bənzər bir məkanda Ramiz Mehdiyevlə görüşürsünüz, əl sıxırsınız. Ramiz Mehdiyevin arxasında Prezidentin sabiq köməkçisi Əli Həsənov dayanıb... Amma montaja oxşamır. Bəlkə yadınıza düşər, nə vaxtsa, hardasa belə bir görüşünüz olub Ramiz Mehdiyevlə?..

- Hə... Yadıma düşdü... 1990-cı illərdə bir dəfə Ramiz Mehdiyev və Əli Həsənov partiyamızın bir tədbirində iştirak edib... Səhv etmirəmsə, 1995-ci il idi... Yox, dəqiq xatırladım – 1997-ci ildə... AMİP-in yaranmasının 5 illiyi ilə bağlı “Sinema-klub” deyilən bir məkanda keçirilmişdi o tədbir...

- Ramiz Mehdiyev və Əli Həsənovu siz özünüz dəvət etmişdiniz, yəqin ki?

-Bəli, digər iştirakçılar kimi, Ramiz Mehdiyev və Əli Həsənovu da Prezident Administrasiyasının nümayəndələri kimi özümüz dəvət etmişdik... Həmin tədbirə müxalifətli-iqtidarlı əsas siyasi sferanın nümayəndələri qatılmışdı. Yəni həm YAP rəhbərliyi, həm Müsavat, həm Xalq Cəbhəsi və s. Hətta o zaman Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti olan İlham Əliyev də iştirak etmişdi bizim yubileyimizdə...

- Etibar bəy, ümumiyyətlə, bu məlum toy əhvalatından sonrakı ictimai-siyasi proseslərə necə yanaşırsız?

- Toy olub... Allah o gəncləri xoşbəxt eləsin... Digər məsələlər barədə mən heç nə demək istəməzdim... Ancaq orada inzibati pozuntular olub və onlara görə cəzalar da verilib... Ramiz Mehdiyevin özünün yaratdığı komandanın üzvləri özünə hücuma keçir... O da yaxşı bilməliydi ki, həmin sistemdə gərək yıxılmayasan, yıxıldınsa, hamı baltalayacaq səni... Yəni Ramiz Mehdiyev özünün yaratdığı sistemin cəfasını çəkir...

Dünyapress TV

Xəbər lenti