Ardını oxu...
Nail Əliyev
Şərqşünas,
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru

"Xalqın tarixinə atılan güllə ən əvvəl tarixçilərin sinəsinə dəyir"
Tarixçi alim Əli Əliyev

Zorakı təzyiq və yad təsirlərə ən çox məruz qalan sahələrindən biri də tarix elmimiz olmuşdur. Uzun onilliklər boyu bu elmi siyasi alver vasitəsinə çevirən, həqiqət və vicdan azadlığından məhrum olan, xüsüsi dövlət sifarişləri yerinə yetirən bəzi sovet tarixçiləri erməni tarixçilərinin xüsüsi fəallığı (L. Şaumyan, İ. Ağayan, Q. Qaloyan, İonesyan və onlarla başqaları), həmçinin rus sovet canişinlərinin nəzarəti və fitvası ilə xalqlara ağa qara, qaranı isə ağ kimi təqdim etdilər. Nəticədə onlar qısır və yanlış bir tarix yaratdılar. Belə bir saxtakarlıq və uydurma nəzəriyyələr şəraitində Azərbaycan tarixçiləri də ümumi axından kənarda qalmadılar. Azərbaycanın tarixçi alimləri başqa heç bir elm sahəsində olmadığı qədər amansız senzura və təqiblərlə üzləşdilər.

Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı " Göy tanrısı" əsərində çox haqlı olaraq yazır: "Yer üzündə türklər qədər şərəfli tarixi olan xalq yoxdur. Təəssüf ki, türklər qədər haqsızlıq görən xalq da yoxdur; türk tarixi qədər hücuma məruz qalan, ununtdurulan, çapıb-talan edilən tarix də yoxdur".

Yeni siyasi şəraitə uyğunlaşan, siyasi sifarişlə işləyən alimlərimizin əməyi şirnikləşdirildi: ölkədəki ümumi kasıbçılıq fonunda fəxri adlar, elmi rütbələr onlar ücün qazanc mənbəyinə çevrildi. Kənardan edilən diktə altında məhz onların şəxsi fantaziyası ilə tarixçə yarandı. Ancaq unutdular ki, tarix kimsənin iradəsindən asılı olmadan, özünün əsas həqiqətlərini hifz edir, silinməz yaddaşda - dağda, daşda, palçıqda, torpağın dərin qatlarında saxlayır. Unutdular ki, tarix gerçəklik və mütləq həqiqətdir. Onu uydurma saxtakarlıqlarla bərk-bərk pərdələsən də, son məqamda bu gerçəkliyin gur işığı yalan və saxtakarlığı aşkarlayacaqdır.

Danılmaz faktdır ki, xalqımızın minillik tarixinin son səhifələrindən olan 20 əsr özünü müasir nəsillərimizin yaddaşına soyqırım, deportasiya, milli faciələrlə, saysız-hesabsız fəlakətlərlə həkk etdi. 1905-1907-cı il fəlakəti, 1917-1920-ci illərdə, eləcə də 1990-cı ilin yanvarında xalqımızın verdiyi çoxsaylı şəhidlər, Cəmilli, Malıbəyli, Daşaltı, Xocalı faciələri, həmçinin atəşkəs dövrünün qurbanları xalqımızın keçirdiyi sarsıntılardı.

Erməni millətçi ideoloqları sovet canişinləri ilə əlbir olaraq ordusu, silahı olmayan dinc xalqımıza qarşı bütün bu qəsbkarlıq, işğalçılıq və vəhşilik aktlarını 20-əsrin qısa bir zaman kəsiyində həyata keçirdilər. Onlar növbəti dəfə Azərbaycan xalqına qarşı törətdikləri kütləvi zorakılıq və vəhşiliklərlə bizi dünyanın müasir inkişafından sapdırmağa, torpaqlarımız hesabına yaradılmış düşmən dövlətin ərazilərini daha da genişləndirməyə çalışdılar. Bu məkrli duet artıq iki yüz ildir ki, Qafqazda türk və digər müsəlman xalqlarını məhv etmək, onların torpaqlarında xristianlara məxsus dövlətlər yaratmaqla məşğuldur.

Tarixçi babam Əli Əliyev bu sözlərini xatırladım: "Bu xalqın tarixinə atılan güllə ən əvvəl tarixçilərin sinəsinə dəyir". Bu bir həqiqətdir, dəfələrlə onun şahidi olmuşuq. Qoca tariximiz saysız-hesabsız belə faktları özündə yaşadır.

Yaxın tarixdən bir yarpaq. 1796-cı ildə qədim şəhərlərimizdən olan Dərbənd rus qəsbkarlarının əlinə keçəndən dərhal sonra erməni keşişi öz millətinə müraciətlə çıxış edir: "Nəhayət, Allah üzünü Qafqazda yaşayan xristianlara çevirmişdir. Birləşməliyik, elə birləşməliyik ki, ali baş komandan ( V.Zubov-N.Ə.) bizdən razı qalsın... Ona sədaqətimizlə biz Qafqazı müsəlmanlardan təmizləyə bilərik. Sayıq olun, ey mənim həmvətənlərim".

Şərhə ehtiyac varmı?! Elə isə söhbətimizi davam etdirək.

Ardını oxu...
Rus çarı I Aleksadr

Qafqaz ordusunun baş komandanı Zubov bir ildən sonra Qubanı, Şamaxını, Bakını ( iyunun 13- ü) alır və general P. Sisiyanov onun ilk komendantı olur. Mart ayında o Bakını tərk etsə də, bu şəhər I Aleksandrın xüsusi marağında qalmaqdaydı. 1806-cı il oktyabrın 5-də Bakı Rusiyaya birləşdirilir. 1801-1806, 1813, 1828-ci illərdə rus generallarının silah gücünə Azərbaycan xanlarına imzalatdırdıqları zorakı sazişlər və soyğunçu sülh müqavilələri bütün Qafqazın minillik həyat tərzini pozdu, İran imperiyası ilə birlikdə Azərbaycanı da parçaladı, onu hər cəhətdən zəiflətdi və gələcək milli dirçəlişi ücün, faktiki olaraq, heç bir imkan qoymadı. Bütün bunlardan ruhlanan, özlərini rusların "müttəfiqi" adlandıran ermənilər I Pyotra, Yekaterinaya, I Pavelə, sonrakı Rusiya imperatorlarına onları müsəlman "zülmündən" xilas etmək üçün müraciətlər yazmaq yarışına girişirlər. Onlar bu gün də dünyanın nüfuzlu dövlətlərinin başçılarına və parlamentlərinə həmin məzmunda müraciətlər yazmaqdadılar. "Yazıq" ermənilərlə öz həmrəyliyini bildirən I Pyotr 18-əsrin əvvələrində Azərbaycana qoşunla daxil olmuş Matyuşkinə və Levaşova "yerli əhalini rədd edib onların torpaq və ərazilərinin xristianlar tərəfindən tutulmasını" təmin etməyi tələb edir.

Bu o deməkdir ki, Rusiya imperiyasının Qafqazda atdığı ilk addımlarından başlayaraq Azərbaycan türklərinin deportasiyası və soyqırımı əsas məqsədə və dövlətin yeritdiyi stradeji hədəfə çevrilmişdi. I Pyotrun ölümündən sonra isə onun məşhur vəsiyyətlərinin həyata keçirilmə dövrləri başladı: Qafqazın ruslaşdırılması, Türkiyənin parçalanması, nəhayət, Azərbaycanın qərb torpaqlarında, Türkiyə ərazisinin də böyük bir hissəsini əhatə edəcək erməni dövlətinin yaradılması. Birinci Dünya Müharibəsində Osmanlı imperiyası süquta uğrayandan sonra hələ Lozanna sülh müqaviləsi səviyyəsində Rusiya və Avropanın xristianlığı müdafiə edən süperdövlətləri özlərinin bu fitnəkar niyyətlərinə müəyyən qədər nail oldular. On il belə, keçməmiş ermənilər artıq sovet Rusiyasının əli altında türk torpaqları hesabına özlərinə "Ermənistan SSR" quruluşlu dövlət statusu formalaşdırmağa nail oldular. Ermənilərin tarixdə heç zaman mövcud olmamış milli dövlətçilik iştahı sovet rejimi dövründə daha da artdı - Göyçə, Dərələyəz, Zənğəzur kimi böyük inzibati ərazilər Azərbaycanın tərkibindən çıxararaq onlara peşkəş edildi. Daha sonra isə onlar Moskvanın himayəçiliyinə, həmrəyliyinə arxayınlıqla Naxçıvan, Dağlıq Qarabağ torpaqlarına olan iddialarını gerçəkləşdirməyə tələsdilər. Köməksiz qalmış, qol-qanadı düşmən əllərilə qəddarcasına budanmış Azərbaycan bu iddiaların qarşısında bəzən çarəsiz qalır, bəzən isə, öz rəhbərlərinin zəifliyi və qətiyyətsizliyi üzündən məğlubiyyətə düçar olurdu. Gülüstan müqaviləsindən sonra hələ işğal olunmamış İrəvan xanlığı bir qədər müstəqil idi. Erməni hiyləsi və məkrilə general Yermolov İrəvana qoşun göndərdi. Fransa ilə müharibədə bir az şöhrət qazanmış, sovet dərsliklərində öz yaddaşsızlığımız ucbatından milli qəhrəman qədər mədh edilən Denis Davıdovun başçılığı ilə İrəvan xanı Həsən xanla Alağöz dağında qarşılaşanda ruslar vəziyyətin ağırlaşdığını hiss etdilər və bu haqda xəbəri dərhal ali baş komandan Yermolova çatdırdılar. Türk zərbəsinin nə olduğunu gözəl bilən Yermolov qoşunun geri çəkilməsinə əmr verməyə məcbur oldu. Sankt-Peterburqun çar sarayı bu mənəvi məğlubiyyətə görə Yermolovu Qafqazdan uzaqlaşdırıb, onun yerinə qəddarlıqda daha böyük ad çıxarmış general Paskeviçi təyin etdi.

Ardını oxu...
General Paskeviç


Başkəsənlikdə sələflərindəndən də irəli gedən Paskeviç Qafqazda ağalıq etdiyi dörd ildə Quriya müxtariyyatının axırına çıxtı. Osetinləri, qaraçayları ram etdi, narahat Car- Balakəni tam sakitləşdirdi, Abxaziya, Svanetiya təslim oldu. 1826- cı ildən Qafqazdakı rus qoşunlarına komandanlıq edən Paskeviç nəinki qəddarlığı, şovinistliyi, xudbinliyi ilə yanaşı ermənipərəstliyi ilə də tanındı.

İrəvan xanlığının süqutundan sonra rus qoşunlarının Cənubi Azərbaycana "zəfər" yürüşü başladı və qısa zaman kəsiyində bir-birinin ardınca, bir-birindən məsafəcə də uzaq olmayan Təbrizin, Ərdəbilin, Urmiyanın qanlı işğalı başa çatdırıldı. 1828-ci ildə Təbriz yaxınlığındakı Türkmənçay kəndində İranla Rusiya arasında bağlanan sülh müqaviləsi İrəvan və Naxçıvan xanlıqları da daxil olmaqla Arazdan yuxarıda bütün Şimali Azərbaycan torpaqlarını Rusiya imperiyasının tabeliyinə verilməsini təsbit etdi. Rus imperiyasının Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi bəd nıyyətlərinin reallaşmasında, bu gün acı bəhrəsini gördüyümüz erməni təcavüzünün hazırlamasında dəridən-qabıqdan çıxan şair-diplomat A. Qriboyedovun müstəsna xidmətləri olmuşdur. Məlum olduğu kimi, erməniləri İranla həmsərhəd əyalətlərdə yerləşdirməklə Rusiya özünə bu ərazidə etibarlı canlı dayaq yaratmağa, beləliklə, bu mühüm strateji regionda mövqelərini möhkəmlətmək və etibar etmədiyi Azərbaycan əhalisinin yaşadığı Naxçıvan, İrəvan və Qarabağın etnik-demoqrafik xarakterini dəyişdirmək siyasətinə girişdi. Bu məqsədlə bütün yeni ərazilərdə əhali və hətta onların adət-ənənələri, mal-mülkü, əkinə yararlı torpağı, məişətdə işlənən qab-qacağa qədər bütün maddi və mənəvi göstəriciləri də siyahıya alındı. Rus alimləri diyarın milli, coğrafi özəlliklərindən ibarət səhih xəritələr yaratmağa başladılar. Məqsəd isə ondan ibarət idi ki, bu mühüm strateji regionda Rusiya nəyin bahasına olursa-olsun öz mövqelərini möhkəmlədirsin. Bundan ötrü birinci növbədə məmləkətdəki min illər boyu mövcud olmuş etnik situasiyanı dəyişdirməyə çalışdılar: yəni rusların etibar etmədiyi Azərbaycan əhalisi ən mühüm strateji nöqtələrdən, o cümlədən Naxçıvandan, İrəvandan və Qarabağdan tədricən sıxışdırılıb çıxarılır, onların yerinə ermənilər və ruslar yerləşdirilirdi. Qanlı toqquşmalarla və yerli əhalinin kütləvi qətllərilə müşayiət olunan bu köçürülmə əməliyyatlarına mənşəcə erməni olan polkovnik Lazarev rəhbərlik edirdi. Bu həmin Lazarev idi ki, Şamali Qafqazda mülki Qaraçay və Adıgey əhalisinin soyqırımını həyata keçirib adam öldürməyin zəngin təcrübəsilə Cənubi Qafqaza enmişdi.

Ardını oxu...
General Mədətov

1805-ci ildən Kürəkcay sazişi imzalanır, 1806-cı ildə İbrahimxəlil xan ailəsi ilə birlikdə qətlə yetirilir. 1826-cı ildə erməni general V. Mədətov Şəmkirdə 2 min Azərbaycanlının qanını axırdır. Köçürülmə əməliyyatı asanlıqla, maneəsiz, müqavimətsiz həyata keçirilməyə başlanır (narazılıqlar, iğtişaşlar məskunlaşmadan sonra baş verir).

Türkmənçay sazişindən azca sonra X.Lazarev Rusiya içində "Ermənistan çarlığı" qurmaq ücün layihə hazırlayıb I Nikolaya təqdim edir. Həmin ilin martın 21- də İrəvan və Naxçıvan xanlıqları ərazisinin "erməni vilayəti" kimi adlandırılması haqqında əmr verilir.

Yüz minlərlə erməni Azərbaycanın ən münbit torpaqlarında yerləşdirildi, onlar ücün dövlət xəzinəsindən ayrılmış xüsusi maddi yardımlar verildi. Bundan bir qədər əvvəl isə Lənkəran, Cavad, Yelizavetopol, Şamaxı və sair qəzalarda rus və molokanlar yerləşdirilmişdilər. Beləcə, Azərbaycan xəritəsində bu günə qədər də yaşamaqda olan Nikolayevsk, Slavyansk, Romanovka, Andreyevka, Arxanya, Prişib, Pokrovka və sair rus isimlərilə ilə adlandırılmış kənd və qəsəbələr peyda oldu.

Ermənilərin şovinist və millətçi qüvvələrinin səyilə rəsmi Rusiya azərbaycanlıların sıxışdırılmış yolunda yaşıl işıq yandırmışdı. Əslində köçürmələr və sıxışdırmalar sovet hakimiyyətinin bütün illərində davam etdirilmişdir, bu iş Ermənistan KP MK-nin əsas qayesini təşkil edirdi. Qəribəsi budur ki, bu köçürmələrə Sov. İKP MK-nin yüksək vəzifəlilərindən olan A. Mikoyan, H. Brutyans, R. Semumyan rəhbərlik etmişlər. Onların vəhşiliklə həyata keçirdikləri tədbirlər heç də sələflərindən fərqlənməmişdi.

Ardını oxu...

General Sisyanov

Erməni alimlərinin əksər hissəsi elmdə saxtalaşdırma yolunu "yaradıcılıqlar"ının ana xəttinə çevirərək Sovet-Türkiyə müqaviləsini qüvvədən düşməsi ideyası ( akad. V. Ambartsumyan) ilə çıxış etdilər, "1917-1920-ci illərdəki yarımçıq qalmış planlarını həyata keçirək" şüarını ortaya atdılar.

Ermənistan EA-nın prezidenti V. Ambarsumyanın Moskvadakı bu çıxışından ruhlanan erməni tarixçiləri 1921-ci il Qars müqaviləsinin "qanunsuz" və" bədnam" hesab edərək yenidən Naxçıvan məsələsinin müzakirəsini, "Naxçıvan MSSR-i ləğv edib onu ermənilərə vermək" kimi qeyri-elmi cəfəng fikirləri, xalqımızın tarixinə qara yaxmaqla dünya ictimayyətinin diqqətini gerçəklikdən yayındırmaqla şaşqınlıq yaradırlar. Ən başlıcası isə bu oldu ki, siyasi hadisələrin mahiyyəti təhrif edildi. Faktlar, sənədlər hətta arxivlərdəkilər belə saxtalaşdırıldı, xalqdan gizli saxlanıldı.

Heç uzağa getməyək. Erməni ekstremistlərinin 20-əsrdə Azərbaycan türklərinə qarşı apardığı genosid siyasəti vaxtilə bir çox bədii əsərlərdə əks olunmuşdur. M.M. Nəvvabın "1905-1906- cı illərdə erməni-müsəlman davası", M.S. Ordubadinin " Qanlı sənədlər" publisistik əsərləri uzun illər oxucu diqqətindən kənarda qalmışdır.

AXC-nın yaranması, onun daxili və xarici siyasəti yaxın vaxtlara qədər tədqiqatdan kənarda qalmışdı.

Ardını oxu...

İkiqat istismar altında inildəyən Azərbaycan kəndlisi dərəbəyliyə və talançılığa dözməyərək silaha əl atmağa başladı. 1930- cu ildə Car-Balakən camaatında, 1831-cı ildə Talış əyalətində, 1837-1838-ci illərdə Şəki əyalətində, 1842-1844- cü illərdə Qazax qəzasında kəndli üsyanları başlayır. Borçalı və Şəmsəddin kəndləri də bu mübarizəyə qoşulurlar. Ağır şəraitlə üzləşən yerli əhalinin təhlükəsiz sığınacaq yerlərinə qaçışı prosesi sürətlənir.

Gəncə, Talış, Suşa, Şamaxı, Quba kəndlilərinin haqq müharibəsi rəsmi rus tarixçiləri (V. N. İvanenko) "Rusiyaya qarşı xəyanət etmişlər" kimi qiymətləndirirlər. Azərbaycan tarixşünaslığında Quba üsyanına ilk münasibət bildirən Hüseyn Minasazov olmuşdur (Bir üsyanın yüz ili. B,. 1930). O, kəndli iğtişaş və üsyanlarını "tarixi dramın bir hissəsi" kimi qiymətləndirir. Bu əsərdə müəllif Quba əyalətinin bir mahalının nümayəndələri olan 134 ailənin siyahısını arxivdə qorunan komendantlıq fondundan üzə çıxararaq ilk dəfə ictimaiyyətin diqqətinə cəlb etmişdir. Onlardan 19 nəfəri müxtəlif cəzalara, 24 nəfəri isə edam cəzasına məhkum edilmişdir. Hökmlərə imza atan general Yermolovun əmrinə görə, qiyamçılar Həştərxana yola salınmalı, bir hissəsi isə Sibir hərbi korpusunun ucqar qarnizonlarına göndərilməliydilər.

Çar Rusiyasının kəndli islahatları Azərbaycan kəndlisinin vəziyyətini daha da ağırlaşdırdı. Belə ki, "Şərur-Dərələyəz kəndliləri 34 ildə heç bir torpaq əldə edə bilmədilər. ... Oktyabr çevrilişinə qədər Naxçıvan bölgəsinin 508 min desyatin torpağından 273,9 min desyatin mülkədarlara, 180,5 min xəzinəyə, 14,2 min desyatin isə məscid və kilsəyə məxsus idi. 20 mindən çox kəndli torpaqsızlıqdan yazda əkinçi, qışda dilənçi idi. ... Torpaq uğrunda mübarizə genişlənməkdəydi (Ə. Əliyev." Əlincə Yaddaşı". s.24-27).

Ardını oxu...

"Erməni məsələsi" tarixi məsələlər və genosidlə bağlı deyil. Uydurulan "erməni məsələsi" ilk növbədə rus ekspansiyası, sonra isə Avropadan gələn və türk təfəkkürünə yad olan millətçi ideyaları (Amerika missionerlərinin maarifçilik fəaliyyəti, Amerikada yaşayan erməni lobbisinin də rolu misilsiz oldu-N.Ə.) ilə bağlamaq daha düzgün olar. 1853-1856, 1877-1878-ci illərdə aparılan müharibələr, onların nəticələri də buraya daxil edilsə, siyasi mənzərəyə tam aydınlıq gələ bilər.

Krım işğalından, Azov qalasının ələ keçirilməsindən sonra 1774-cü ildə 300 mindən artıq tatar, 1869-cu ildə çərkəzlər, üc ildən sonra abxazlar, 1877-1878-ci illərdə isə lazlar kütləvi şəkildə doğma torpaqlarından qaçıb Osmanlı imperiyasına üz tutdular. Bu " yerdəyişmələr" bilavasitə erməni məsələsi ilə üst-üstə düşürdü; rus ekspansiyası erməni ideologiyasını tam təmin edirdi (1790-cı ildə erməni yepiskopları yekdilliklə Rusiyanın müdafiəsinə qalxdılar- N.Ə.). Kütləvi şəkildə ermənilər rus qoşunları ilə birlikdə Şərqi Anadoluya soxulub məskunlaşmağa başladılar.

1876-cı ildə Bolqarıstanda rus barmağı ilə üsyan baş verir və tam uğursusluğa düçar olur. Rus, xüsusilə qərb mətbuatı "bolqar faciəsinə" geniş yer verərək " türkün amansız, qəddar sürətini Avropada geniş yayırlar. Türkiyə Avropa əyalətlərində ciddi çətinliklərlə qarşılaşır. Belə bir əlverişli şəraitdə Rusiya 1877-ci ildə Osmanlı imperiyasına qarşı müharibə elan edir. Bolqarıstanın müsəlman əhalisi 50 faizdən çox azalır.

İnqilabçı erməni daşnak quldur birləşmələri separatçılıq fəaliyyətlərini genişləndirərək erməni əhalisini itaətsizliyə, üsyan və iğtişaşlara səsləyirlər, əyalətlərdə terror-quldur hərəkatının təşkilinə sövq edirlər. 1894-cü ildə Samsun şəhərində qiyam, türk məmurlarına qarşı hücümlar məğlubiyyətlə nəticələnir. Zeytun-Maraş vilayətlərində erməni-türk toqquşmaları hər iki tərəfdən çoxsaylı itkilərə yol açır. 1895-ci ildə Zeytunda, Vanda baş vermiş üsyanlar da nəticəsiz olur. Avropa qəzetləri bütün bunlara geniş yer verərək Avropa ictimai fikirində zülmkar, amansız türk sürətini yaratmağa çalışırlar və buna nail ola bilirlər.

... Şərqi Anadoluda I Dünya müharibəsi 1914-cü ilin noyabrında rus qoşunlarının Osmanlı sərhədlərinə kiçik miqyaslı hücümları ilə başlayır. Bundan üc ay əvvəl Zeytunda, Urfada ermənilər hərbi çağırışla bağlı iğtişaşlar törədirlər. Anadolu erməni quldur terrorçu sıralarına Rusiya imperiyasından gəlmiş ermənilər də qoşulur. Tarixçilərin məlumatına görə, yalnız Sivas əyalətində 30 min daşnak quldur birləşmələri silah altında idi. Kağızmanda, İqdırda, Qarsda on minlərlə silahlı erməni rus təlimatçıları tərəfindən qarşıdakı döyüşlər ücün xüsusi bazalarda hazırlanırdılar.

Bir sözlə, Şərqi Anadoluya rus işğalı ücün ermənilər öhdələrinə düşən vəzifələri artıqlaması ilə yerinə yetirdilər. Uydurma "Erməni məsələsi" geniş vüsat almağa başladı.


Ardını oxu...
1916-cı ilin aprelində ruslar Şərqi Anadolunun böyük hissəsini işğal etdi, irimiqyaslı tədbirlər həyata keçirməyə başladı, ermənilər də bu böyük siyasətdən faydalanmağa çalışmağa açıq təzyiq yolu, bu mümkün olmadıqda isə, üstüörtülü şəraitdə işğal, ərazi iddiaları yolunu tutdular. Bütün bunlar erməni sovet tarixşünaslığında öz geniş əksini tapmış; bu " kəşf", " elmi ixtiralar" davam etdirilməkdədir.

Əsrlər boyu hücüm hədəfinə çevrilən, zaman-zaman doğranan, bölüşdürülən Azərbaycanın obyektiv tarixini yazmaq yasaq edildi. Ara-sıra yazanlar təklikdə qaldılar, susduruldular. Erməni işğalçılarına qarşı mübarizə aparanlar unudulmağa başladı, xalqımızın yadelli işğalçılarına qarşı milli-azadlıq mübarizəsinin ən şərəfli səhifələri açılmamış qaldı. Xalqımızın bir neçə nəslinin mübarizəsi, verdiyi qurbanlar, qatlaşdığı məhrumiyyətlər xalq hərəkatına yeni vüsət verdi. İmperiya süqut etdi. Başqa xalqlarla bərabər, Azərbaycan xalqı da müstəqilliyə qovuşdu. Belə bir şəraitdə milli tarixşünaslığımızın inkişafı ücün yeni üfüqlər açıldı. Qoyulmuş yasaqlar götürüldü. Bütün çətinliklərə baxmayaraq milli müstəqilliyimiz möhkəmləndi, inkişaf etdi, bir sıra mühüm dövlət əhəmiyyətli, taleyüklü tədbirlər həyata keçirildi və bütün bunlar milli tarixşünaslığımızın inkişafında xüsusi mərhələ oldu.
Ardını oxu...
“Ermənistan prezidenti Armen Sərkisyan Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi Onik Qasparyanın istefası ilə bağlı baş nazir Nikol Paşinyandan gələn sərəncamı imzalamaqdan imtina etdi. Bu, Paşinyanın siyasi mövqelərini kəskin dərəcədə pisləşdirir, eyni zamanda, onun qisas hissi ilə alışıb-yanan rəqiblərini gücləndirir”.

Publika.az xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı tanınmış siyasi ekspert və məsləhətçi, “Milli Müdafiə” jurnalının baş redaktoru İqor Korotçenko telegram kanalında yazıb.

“Ən başlıcası, müharibədəki kapitulyasiyadan sonra psixoloji travma almış erməni cəmiyyəti heyrətamiz bir şəkildə unudur ki, savaşdakı biabırçı məğlubiyyətə görə əsas məsuliyyəti “botanik” Paşinyan yox, məhz generallar daşıyır”, - deyə ekspert qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, məhz generalitet on illərdir Ermənistanın hərbi büdcəsini talan edir, Köçəryan-Sərkisyan dövründə şəxsi zənginləşmə üçün korrupsiya sxemləri qururdu: “Amma indi hər şeyə görə Paşinyan cavab verməlidir – hansı üçün ki, artıq dar ağacı qurulub. Paşinyan yazıqdımı? Yox. Yazıq olan qaranlıqda dolaşan və siyasətbazların çirkli oyunlarının girovuna çevrilən erməni xalqıdır. Erməni cəmiyyəti böyük ölçüdə millətçilik virusuna yoluxub və nasist əlaltısı Qaregin Njdenin faşist ideyalarına mübtəla olub. Belə ibtidai, mağara şüuru ilə Ermənistan ikinci dərəcəli bir varlığa - daha doğrusu, marginal bir ölkəyə, bir növ "Cənubi Qafqazın Somali”si olmağa məhkumdur” – Korotçenko fikrini tamamlayıb.
Ardını oxu...
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev fevralın 26-da daxili və xarici mətbuat nümayəndələri ilə keçirdiyi görüşdə iranlı xanım jurnalist “Qarabağın azad edilməsində terrorçuların iştirakı” barədə sual verib. Qeyd edək ki, 44 günlük Vətən savaşının gedişində İran rəsmiləri bu məsələni qabardır, guya Azərbaycanın Qarabağda savaşmaq üçün Suriyadan terrorçu gətirdiyini iddia edirdi. Savaşdan sonra İran rəsmiləri Azərbaycanı qələbə münasibəti ilə təbrik etdi.
İranın Xarici İşlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif də Bakıya səfər etdi. İran Qarabağda quruculuq işlərində iştirak etmək istədiyini bildirdi. Türkiyə, İtaliya şirkətlərinə “yaşıl işıq” yandırıldı, amma İrana “hə” deyilmədi. Bu gün müxbirin dili ilə İran “terrorçu” söhbətini gündəmdə saxlayır. İran Qarabağda quruculuq işlərindən kənarda qaldığı üçün qəzəblidir?
ABŞ-da yaşayan güneyli soydaşımız, Güney Azərbaycan Milli Azadlıq Cəbhəsi (GAMAC) başqanının müavini, Güney Azərbaycan Televiziyasının (günaz.tv) sahibi Əhməd Obalı cebhe.info-ya açıqlamasında deyib ki, müxbirin həmin sualı verməsi İranın Azərbaycana qarşı düşmənçiliyinin davam etdiyini göstərir:
“Sualı verən “Mehr” xəbər agentliyinin müxbiridir. Bu agentlik İranın Ali Dini lideri Seyidəli Xamneyiyə bağlıdır. İran elitasında Azərbaycan Respublikasına düşmən mövqedən yanaşırlar. Səbəb də İranda yaşayan 35 milyon Azərbaycan türküdür. Onlar əslində Güneydən narahatdırlar. Çünki Azərbaycan Respublikası Güneyə örnəkdir. “Mehr” xəbər agentliyi Azərbaycana düşmən münasibət bəsləyən qüvvələrə tərəfindən yönləndirilən bir media orqanıdır. Azərbaycan onlara nə qədər dost da desə, yenə bizə düşmən mövqedədirlər. Mən bir məsələni müşahidə etdim. Xanım müxbir sualı verdi. Sual ingilis dilində səlist tərtib olunmuşdu.
Lakin Azərbaycan Prezidenti sualı cavablayanda, xanıma sual verəndə məlum oldu ki, müxbir ingilis dilini səlist bilmir. Yəqin ki, sualı yazıb ona vermişdilər. Adətən mərkəzdən sifariş edilir ki, bu sualı verin. Azərbaycan İrana nə qədər dost kimi yanaşsa da İran öz qərəzini yerə qoymur. 44 günlük savaş zamanı “Azərbaycana terrorçular gəlib”, “ermənilərə qarşı vuruşanlar terrorçulardır” kimi fikirləri müxtəlif dairələri yayırdı. Ermənistan, İran və Rusiyada bəzi erməni meylli qruplar idi. Rusiyada artıq bundan danışan yoxdur. Ermənilər də artıq bundan danışmır. Lakin İran bu məsələni gündəlikdə saxlayır və yenə qızışdırmağa çalışır. Çünki bu, onların siyasətidir. Bir yalanı dövrüyəyə buraxırlar, sonra cilalayırlar, təkrar-təkrar gündəmə çıxarırlar. İstəyirlər ki, bu yalan çeynənsin və “həqiqət”ə çevrilsin. Yadınızdadırsa, İranın Xarici İşlər naziri Cavad Zərif İrəvanda da bu məsələni qaldırdı”.
“Qarabağa casuslar yerləşdirmək istəyirlər”
İran Azərbaycana heç zaman dost kimi yanaşmağını vurğulayan Əhməd Obalı hesab edir ki, Qarabağda quruculuq işlərində iştirak məsələsi də məqsədlidir: “Onların Qarabağa böyük qayıdış layihəsində, tikinti-quruculuq işlərində iştirak etmək istəyi də məqsədlidir. Onlar inşaatçı adı ilə Qarabağa casuslar yerləşdirmək istəyirlər. Tikintini də elə aparacaqlar ki, sonradan problem yaransın, Azərbaycana ziyan dəysin”.
“İran özü terrora dəstək verən dövlətdir”
Əhməd Obalının fikrincə, bundan sonra İrana qarşı açıq oynamaq lazımdır: “Mən Azərbaycan Prezidentinə minnətdarlıq etmək istəyirəm ki, xarici jurnalistlərin qarşısında iranlı müxbirə diplomatik cavab verdi, yerində oturtdu ki, xanım gülünc vəziyyətdə qaldı. Lakin əsas məsələ onların arxasında olan qüvvələrdi. Madam Azərbaycana düşmənçilikdən əl çəkmirlər, bizi şantaj edirlər, gərək biz də deyək ki, İran bütün dünyada terrora dəstək verən dövlət kimi tanınıb.
Tehranda “əl-Qaidə”nin adamları ABŞ və İsrail tərəfindən öldürülüb. Onlar Tehranda nə iş görürdülər? Bu gün “əl-Qaidə”, “Taliban” kimi terror qruplaşmaları ilə danışıqlara gedən İran dövlətidir. Yeri gələndə İran dövlətinin adını çəkib yerində oturtmaq lazımdır. İran Azərbaycanı terrorçulara əməkdaşlıqda suçlandırırsa, biz də İranla bağlı faktları açıq deməliyik. İranın terror təşkilatları Azərbaycanda təxribatlar aparıb. Onların bir neçəsi həbs edilib. Azərbaycanın əlində 35 milyonluq azərbaycanlı var. İran bu faktora görə Azərbaycandan qorxmalıdır. İran Azərbaycana düşmən mövqeyndən əl çəkməlidir. Azərbaycanlılar istəsə İran dağıla bilər. İrana qarşı onalrın onların öz taktikası ilə durmaq lazımdır”.aktualinfo
Ardını oxu...
27 fevral 1827-ci il...
Rus qoşunları İrəvan qalasını mühasirəyə alır.Azərbaycan tərəfi çoxlu sayda itkilər verir.

27 fevral 1833-cü il...
Erməni vilayətinin hərbi nişanı çar I Nikolay tərəfindən təsdiq olunur...

27 fevral 1960-cı il...
Dərələyəz mahalındakı Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonunun azərbaycanlılar yaşayan Terp kəndi ermənilər tərəfindən Saravan adlandırılır.

27 fevral 1988-ci il...
Erməni millətçiləri Sumqayıt şəhərində Eduard Qriqoryanın başçılığı ilə qarşıdurma yaradırlar. Şəhərdə erməni ekstremistlərinin təşkilatçılığı və bir qrup kriminal elementin iştirakı ilə kütləvi təxribat –erməni əhalinin evlərinə basqınlar törədilir. Ermənilər planlı şəkildə hazırladıqları “Sumqayıt faciəsi” adlanan olayı həyata keçirirlər. Bu təxribat xarakterli qırğın aktı daşnak terrorçular tərəfindən fitnəkarlıq məqsədi daşıyırdı.
Bu fitnəkarlıq böyük faciə ilə nəticələnir.
Süni şəkildə hazırlanmış bu münaqişə iki gün davam edir və nəticədə ümumilikdə 32 nəfər həlak olur.
Sumqayıt şəhərində ermənilər tərəfindən törədilən bu təxribat xarakterli qırğınlar nəticəsində 6 nəfər azərbaycanlı öldürülür.
Bəli, eduard Qriqoryan, Ohanyan, Samoylov, Pavlovski və başqa muzdluların başçılıq etdikləri iğtişaşlarda 32 nəfər (26 erməni, 6 azərbaycanlı) qətlə yetirilir, 40 nəfər yaralanır.
Ölənlərin bir neçəsini Eduard Qriqoryan özü şəxsən qətlə yetirir (məhkəmə ona 12 il iş kəsir, az sonra SSRİ dağıldıqdan sonra o, azadlığa buraxılır)
Dəstənin azərbaycanlı üzvlərindən birinə, Əhməd Əhmədova haqsız yerə ən ağır cəza – ölüm hökmü çıxarılır. Moskvadan gələn istintaq qrupu hadisənin mahiyyətini ört-basdır edir.
Sumqayıt hadisəsi SSRİ xüsusi xidmət orqanlarındakı şovinist-millətçi ermənilər tərəfindən hazırlanmışdı və dünyaya “azərbaycanlıların vandalizmi” kimi tanıdılmaq məqsədini güdürdü.
Bu təxribatdan sonra ermənilər azərbaycanlılarla bir yerdə yaşamağın qeyri-mümkün olduğunu bəyan etməyə və Qarabağdakı separatçılığa haqq qazandırmağa başladılar.

27 fevral 1990-cı il...
Laçın rayonunun Aşağı və Yuxarı Cicimli kəndləri ermənilər tərəfindən Gorus rayonu ərazisindən fasilələrlə avtomat və pulemyotlardan atəşə tutulur.

27 fevral 1992-ci il...
Firdovsi Fazil oğlu Vəliyev Ağdam rayonunun Şelli kəndindən bir qədər kənarda –Qaraqayada pərən-pərən düşmüş Xocalı sakinlərini xilas edərkən erməni gülləsindən həlak olur.

27 fevral 1992-ci il...
Ağdam şəhəri və yaxınlıqda yerləşən digər yaşayış məntəqələri ermənilərin yaşadıqları Naxçıvanlı (Naxçıvanik) kəndi yaxınlığından mərmi atəşinə tutulur. Ölən və yaralananlar olur.

28 fevral
28 fevral 1918-ci il...
Trabzona gedəcək nümayəndə heyətinin birgə iclası keçirilir. İclasda erməni nümayəndələri Türkiyə Ermənistanı üçün muxtariyyət tələbi haqqında danışıb Osmanlı dövlətinin Qars, Batum, Ərdahana olan iddiasının rədd edilməsinin hüquqi əsasının olmadığını söyləyir. Bu Türkiyənin daxili işlərinə müdaxilə idi.

28 fevral 1919-cu il...
Polkovnik Sulikovun rəhbərliyi altında erməni ordusu Qərbi Azərbaycanın “Ermənistanın” müsəlman kəndlərinə daxil olur. Sulikovun daşnak dəstəsi xüsuilə Basarkeçər rayonunun Zod kəndində əhali ilə pis rəftar edirlər. Onlar kənd camaatından 750 pud taxıl, 100 sentner ot tələb edirlər. Kənd camaatı onları vermək imkanında olmadıqlarını bildirdikdə əhali təhqir olunur.
Sulikov tərəfindən kənd sakini Məcid Süleyman oğlu öldürülür, 4 nəfər isə yaralanır. Bu hadisələrdən dəhşətə gəlib qəzəblənən kənd camaatı başda Sulikov olmaqla 4 zabiti və 15 daşnakı öldürürlər. Bundan sonra daşnak ordusunun yerli əhaliyə qarşı vəhşiliyi şiddətlənir. Kəndlərdə müsəlman əhaliyə divan tutulur.
Yeridilən genosid diyasəti nəticəsində minlərlə azərbaycanlı qırılır və ya öz doğma yurdlarından qovulur.

28 fevral 1919-cu il...
Erməni quldur dəstələri Seyid Kotanlı, Xaraba Kotanlı, Saqaib azərbaycanlı kəndlərində əhalini qırıb çatırlar. Meyitlər təhqir edilir, onların qarnı yırtılır, gözləri çıxardılır, qulaqları kəsilir.

28 fevral 1919-cu il...
Hökümətin qərarı ilə Naxçıvan general-qubernatorluğu yaradılır. Andranikin burdakı özbaşınalığına son qoyulur.
Amma türk ordusu Naxçıvandan (Qafqazdan) çıxdıqdan sonra vəziyyət yenidən kəskinləşir. Andranikin quldur dəstəsi Gorusdan Dığ kəndinə yollanır. Həmin dəstədən 400 nəfər Akara kəndi istiqamətində azərbaycanlılar yaşayan kəndlərə hücum edirlər. Öldürülmüş azərbaycanlıların cəsədləri eybəcər hala salınır, evləri yndırılır, əmlak və mal-qaraları talan edilir.

28 fevral 1992-ci il...
Xocalıdan qaçıb canını qurtarmaq istəyərkən güllələnərək öldürülmüş azərbaycanlıların bəzisinin müxtəlif bədən orqanları erməni qaniçənləri tərəfindən kəsilərək götürülür.

28 fevral 1992-ci il...
Azərbaycanlılara qarşı göstərdikləri xüsusi amansızlığa və vəhşiliyə görə, S.Prumyan və Z.əl- Məhəmməd yüksək mükafata – “Qızıl Xaç” ordeninə layiq görülür.

28 fevral 1992-ci il...
Füzuli şəhəri ermənilər tərəfindən QRAD qurğularından güclü atəşə tutulur. B.Sərdarov ilə 28 MAY küçələrinin kəsişdiyi ərazi, “Şəlalə” restoranının yaxınlığı dağıntılara məruz qalır.

28 fevral 1992-ci il...
Ağdam şəhəri saat 19:30-da ermənilər tərəfindən QRAD qurğularından atəşə tutulur. Ciddi dağıntılar baş verir. 2 nəfər həlak olur, 2 nəfər yaralanır.
Mərmi yağışı bir saaatdan çox yenə davam edir. Daha 10 nəfər dinc sakin həlak olur.

28 fevral 1992-ci il...
Ağdam rayonunun Şotlanlı kəndi ermənilər tərəfindən atəşə tutulur.

28 fevral 1992-ci il...
Erməni terror qrupu Şimali Qafqaz ərazisində daha bir terror aktı həyata keçirirlər. Şimali Qafqazın Dağıstan Respublikası ərazisində, Qudermes stansiyası yaxınlığında “Kislovodski-Bakı” sərnişin qatarı erməni terrorçuları tərəfindən partladılır. Nəticədə 11 nəfər həlak olur, 18 nəfər yaralanır.

28 fevral 1993-cü il...
Füzuli rayonunun Aşağı Veysəlli və Ağdam rayonunun Mərzili kəndlərindən olan və erməni əsarətində əzablı işgəncələr çəkən 6 nəfər girov pis vəziyyətdə dəyişdirilir.

28 fevral 2001-ci il...
ASALA tərəfindən “”Giqaron” terror qrupu yaradılır.
Bu qrupun məqsədi Cənubi Qafqaz və Orta Asiya ərazilərində türk mənşəli siyasi lider, diplomat və ya iş adamlarına qarşı terror aktları həyata keçirməkdir.
Cəmil Məmmədli
Teref.az
Ardını oxu...
Dövlət başçısının Qarabağdakı sülhməramlı missiya barədə açıqlaması müxtəlif istiqamətlərdən şərh edilir
Bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev yerli və xarici jurnalistlər üçün onlayn formada mətbuat konfransı keçirib. Ölkə başçısı videokonfransda bir sıra məsələlərə toxunub, suallara cavab verib.

Prezidentin toxunduğu məsələlərdən biri də, Vətən müharibəsindən sonra əsas müzakirə mövzularından olan Rusiya sülhməramlılarının fəaliyyəti ilə bağlı olub. Əliyev bildirib ki, onların Azərbaycan ərazisində fəaliyyəti müvəqqəti xarakter daşıyır və bu əsgərlər xüsusi missiya icra edirlər: “Bu, hərbi baza anlamına gəlmir. Rusiya hərbçiləri burada sülhməramlı missiyanı icra edirlər. Hesab edirəm ki, müvəffəqiyyətlə icra edirlər. Ara-sıra müəyyən problemlər üzə çıxır, amma ümumilikdə, Rusiya sülhməramlılarının fəaliyyəti qənaətbəxş hesab oluna bilər. Onların burada fəaliyyəti beş il müddətinə nəzərdə tutulub. Əgər beş ildən sonra Azərbaycan bu məsələdə fərqli fikir sərgiləsə, o zaman əlbəttə ki, onların fəaliyyətinə son veriləcək”.


Dövlət başçısının açıqlamasını AYNA-ya şərh edən Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin üzvü, Azərbaycan Demokratik İslahatlar Partiyasının (ADİP) sədri Asim Mollazadə deyib ki, 10 noyabr üçtərəfli razılaşmasında rus sülhməramlılarının Azərbaycan ərazilərinə yerləşməsi konkret zamanla müəyyənləşib: “Burada bir məsələ də var ki, rus sülhməramlıları eyni zamanda erməniləri də erməni revanşistlərindən qorumalıdırlar. Çünki məlum olduğu kimi, Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinə yerləşmək istəyən ermənilərə qarşı da müxtəlif erməni terrorçu qurplaşmaları təxribat törədə və təhlükəli addımlar ata bilərlər və sülhməramlılar onları da qorumalıdırlar. Həmçinin, həmin əsgərlərin bir missiyası da azərbaycanlıların böyük qayıdışına təhlükə törətmək və mane olmaq istəyən qüvvələrin qarşısını almaqdan ibarətdir”.


“Mənə elə gəlir ki, Prezident bu açıqlamaları ilə Azərbaycanın strategiyasını çox düzgün formada müəyyənləşdirdi və bütün dünyaya tam açıq şəkildə bəyan elədi. Çünki Azərbaycan həqiqətən də sülh istəyir və Azərbaycan sülhün nəticəsində bölgəni cənnətə çevirməyə qadir ölkədir. Çünki bölgədə yaşayan hər kəsin ənənələri, dini baxışları və etnik mənsubiyyəti bizim üçün çox önəmlidir və Azərbaycan bunu dəfələrlə nümayiş etdirib ki, biz bütün mənsubiyyətlərə hörmətlə yanaşırıq. Azərbaycan dövləti istər müsəlman, istər xristian, istər yəhudi, istərsə də digər dinlərin mənsublarına dövlət dəstəyi göstərir. Azərbaycan tərəfindən təmir olunmuş erməni kilsəsi də Azərbaycanın bu yanaşmasının bariz nümunəsidir. Bunun qarşılığında isə hər kəs Azərbaycanın maddi və mədəni dəyərlərinə qarşı erməni vandalizminin şahidi oldu ki, bu da çox mühüm amildir”, - deyə deputat bildirib.

ADİP sədri əlavə edib ki, bizə sülh lazımdır və Azərbaycanın bu proseslərdə əsas mövqeyi tərəfdaşlıq və əməkdaşlıqdan ibarətdir: “Ona görə də biz hamını bu əməkdaşlığa dəvət edirik. Biz yeni bir platforma yardırıq və bu platforma bir sıra strateji layihələrin inkişafına da xidmət edəcək və hər kəsə bu əməkdaşlıqdan bəhrələnmək imkanı yaradacaq. Bu, Azərbaycanın mövqeyidir və bu strategiyanı Prezident beynəlxalq media vasitəsi ilə növbəti dəfə dünyaya çatdırdı. Hesab edirəm ki, Azərbaycanla bu istiqamətdə əməkdaşlıq etmək istəyən və edən ölkələrin sayı da artır və artacaq. Çünki Azərbaycan bölgədə sülhün və əminamanlığın qorunması gücünə tam malikdir. Həmçinin, bizim dəmir yumruğumuz da yerindədir və Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bu istiqamətdə ölkəmizin inkişaf sistemini daha da sürətləndirir ki, bu da Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün qorunması üçün çox ciddi amildir və bu amili hər kəs nəzərə almalıdır”.

“Bir sözlə, Azərbaycan güclü dövlət kimi böyük imkanlara malikdir. Azərbaycanla əməkdaşlıq edən güclü dövlətlər və dost ölkələr var. Biz də bu dostluğu inkişaf etdirmək üçün əməkdaşlığı daha da genişləndiririk”, - deyə Mollazadə vurğulayıb.


Politoloq Əhəd Məmmədli isə AYNA-ya şərhində qeyd edib ki, Prezidentin rus sülhməramlıları ilə bağlı çıxışı mesaj xarakteri daşıyır: “Yada salmaq lazımdır ki, Prezident bir müddət əvvəl də belə bir açıqlama vermişdi və rus sülhməramlılarının erməni əhaliyə kömək etdiyini, onlara evlər tikdiyini və bütün bunların onların işi olmadığını, sadəcə Azərbaycan humanist olduğu üçün buna imkan verdiyini demişdi. Bundan əlavə, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın Rusiya istehsalı “İsgəndər” raket kompleksləri ilə bağlı məlum açıqlamasından sonra da İlham Əliyev narazılıq dolu açıqlama vermiş və bu raketləri Ermənistana Rusiyanın göndərdiyinə dair eyham vurmuşdu. İndi isə bu son açıqlama ilə Prezident Rusiyaya növbəti dəfə mesaj verdi və onların çox da rahat olmamalarını və onları Qarabağda 5 ildən çox görmək istəmədiyimizi diqqətə çatdırdı”.

“Bununla yanaşı, İlham Əliyev həm də sətiraltı olaraq, yəni dolayı yolla rus sülhməramlılarının fəaliyyətindən narazı olduğunu göstərdi. Çünki hamıya məlumdur ki, rus sülhməramlıları özlərini sülhməramlıdan daha çox ermənilərin tərbiyəçisi kimi aparır, onların qondarma bayramlarını keçirir, medallarla təltif edir və s. Lakin hər şeyə rəğmən, biz onların fəaliyyətini görür və nəticə çıxarırıq. İlham Əliyev də dolayı yolla bu məsələlərə işarə verdi. Ona görə də hesab edirəm ki, bu məsələlər hələlik üstüörtülü mesaj formasında səslənsə də, zamanla açıq müstəviyə də keçə bilər”, - deyə Məmmədli fikrini yekunlaşdırıb.

Müəllif: Mərahim Nəsib
Ardını oxu...
“Ramiz Mehdiyev bütün günü çalışır ki, ölkədə siyasi sabitlik pozulsun”.

Pravda.az-ın xəbərinə görə, bunu Müasir Müsavat Partiyasının sədri Hafiz Hacıyev deyib.

H.Hacıyev R.Mehdiyevin ölkədə xaos yaratmağa çalışdığını bildirib: “İstəyir ki, qazanılan nailiyyətlərin üstündən xətt çəkilsin. Xarici dairələrdən aldığı göstərişi yerinə yetirir, çevrilişə cəhdin başında dayanır. Ramiz Mehdiyev məqsədli şəkildə müxalifəti şişirdir. Xatırlayırsınızsa, Prezident Administrasiyasının rəhbəri vəzifəsindən azad edildikdən sonra müxalifəti təriflədi. Həmin müxalifət də hazırda onun müdafiəsinə qalxıb. Yeni “baba müxalifət” yaranıb. Əli İnsanov. Görün Ramiz Mehdiyev Əli İnsanovun evinə kimləri göndərir? Ramiz Mehdiyev adamları çağırıb yanına ki, niyə Hafiz Hacıyevin partiyasına gedirsiniz, filan partiyaya gedin. Nə etmək istəyirlər? Yəni hazırlaşın, aprel, may aylarında sizə komanda verəcəyik. Komanda veriləcək ki, küçələrə tökülsünlər. Biz bunları deməliyik ki, bilsinlər ki, oyunlardan xəbərimiz var. Hakimiyyətdən qovulanlar, milyardı olanlar hamısı Ramiz Mehdiyevin yanındadır. O qədər pulları var ki, bəlkə də xəbərləri yoxdur, kiflənib...”
Ardını oxu...
“Əli Həsənov Ramiz Mehdiyevin istəyi ilə vicdanlı YAP-çıları iqtidara qarşı çevirdi”

YAP-ın tanınmış simalarından olan Musa Musayev qurultaya hazırlaşdıqları barədə məlumatları qəti təkzib edib: “Pandemiya dövrüdür, indi heç toy eləməyə icazə verilmirsə, min nəfəri yığıb qurultay keçirmək olar?!”

Musayev bildirib ki, hələ bir il əvvəl YAP-ın qurultay keçirəcəyi gündəmdə idi. Ancaq ötən ilin mart ayından başlanan pandemiya ilə əlaqədar bu məsələ dayanıb: “Təbii ki, YAP-da qurulay keçirilməli, partiyada yenilənmə və islahatlar aparılmalıdır. Lakin hazırkı şəraitdə qurultay keçirmək qeyri-mümkündür. Mən yaxın müddətdə YAP-ın qurultay keçirəcəyinə inanmıram. İndi bəzi partiyalar onlayn qurultay keçirir. Amma bunun üçün bizim Siyasi Şuranın qərarı olmalıdır. Belə bir qərar isə yoxdur. Onlayn qurultay keçirənlər yalnız adı və möhürü-ştampı, beş-üç nəfər də üzvü olan partiyalardır. YAP-ın isə 800 min üzvü var, əgər rayon təşkilatlarında konfranslar keçirilməyibsə, nümayəndələr seçilməyibsə, hansı qurultaydan söhbət gedə bilər?!”

Musayev son bir ildə qurultayla bağlı YAP-da hər hansı müzakirənin aparılmadığını söylədi. Onun fikrincə, bu barədə yalnız pandemiya başa çatdıqdan sonra düşünmək olar: “Amma hələ ki, məndə belə bir məlumat yoxdur. Qurultayın keçiriləcəyi barədə məlumat mətbuata haradan sızıb, kim deyib, bunu bilmirəm”.

Hakim partiyanın qurucularından biri, YAP Səbail Rayon Təşkilatının Siyasi Şurasının üzvü, əməkdar elm xadimi Əli Əlirzayev isə pandemiya dövrü olsa da, qurultayın keçirilməsini mümkün sayır. O, hesab edir ki, partiyanın ali orqanlarında yenilənməyə böyük ehtiyacın olması qurultayın keçirilməsini zərurətə çevirib: “Klassik YAP-çılar partiyanın rəhbər orqanlarına qaytarılmalıdır. Çünki partiyanın qurucularından cəmi 20-30 nəfər qalıb, indi YAP-ın rəhbər strukturlarında təmsil olunanların hamısı Heydər Əliyev hakimiyyətə gələndən sonra bizim sıralarımıza qoşulanlardır. Onların da əksəriyyəti sağlam adam deyillər. O vaxt partiyaya qoşulmaq istəməyən Əli Həsənova indi YAP sədrinin müavini postunu veriblər. Halbuki o, Ayaz Mütəllibovun qorxusundan nəinki YAP-a qoşulmağa, hətta Heydər Əliyevin özünə də yaxın durmurdu. Qorxurdu ki, kimsə ona nəsə deyər. Amma YAP hakimiyyətə gələn kimi, Əli Həsənov bizim komandaya qoşuldu”.

Ə.Əlirzayev Prezidentin sabiq köməkçisi Əli Həsənovun da partiyaya sonradan qoşulduğunu vurğulayıb: “Həmişə məndən xahiş edirdi ki, Heydər Əliyevin yanına gedəndə məni də özünlə apar. Əli Həsənov “Səs” qəzetində işləyə-işləyə Ramiz Mehdiyevə informasiya ötürür, klassik YAP-çıları “vururdu”. Cəmiyyətdəki problemlərlə bağlı daxili müzakirələrdə obyektiv mövqe bildirən kimi, qaçıb Ramiz Mehdiyevə xəbər verirdi ki, filankəs müxalif fikir söylədi. Belə hərəkətləri ilə Ramiz Mehdiyevin istəyinə uyğun olaraq dürüst və vicdanlı YAP-çıları iqtidara qarşı çevirirdi. Ramiz Mehdiyevin isə YAP-çıları sevmədiyini hamı bilirdi. Yəni, belə adamların hamısı hakimiyyətdən bəhrələnmək, vəzifə tutmaq niyyəti ilə YAP-a qoşulanlardır. Sonra da çoxlu var-dövlət sahibi olub, əndazəni aşdılar”.

Ə.Əlirzayev hazırda YAP-ın İdarə Heyətində təmsil olunan Hacıbala Abutalıbovu da “mürəkkəb adam” kimi xarakterizə edir: “Açıq deyirəm, o YAP-çılar ki uzun müddət dövlət vəzifəsi tutub, indi də bəziləri partiyanın rəhbərliyində təmsil olunur – onların öz silahdaşlarına münasibəti həmişə kin-küdurət xarakeri daşıyıb. Hacıbala Abutalıbov da belə adamdır. Onlar həmişə bir-birilərinə nifrət edib, paxıllığını çəkib, intriqa aparıblar. Prezidentin, dövlətin və cəmiyyətin xeyrinə ağıllı bir söz danışanın paxıllığını çəkirlər, “filankəs müxalif fikirli adamdır” deyib, həmin şəxsi gözdən salırlar. Belə intriqalar, qarşılıqlı nifrət olan yerdə heç vaxt inkişaf ola bilməz. Mübariz Qurbanlı, Siyavuş Novruzov, Əli Əhmədov, Bahar Muradova kimi adamlar heç vaxt sağlam fikirli YAP-çıların sözünü deməyib. Ona görə də partiyanın rəhbərliyində təmsil olunan bu cür adamlar oradan uzaqlaşdırılmalıdır”.

Əli Əlirzayev hesab edir ki, yüksək vəzifə tutan YAP-çıların korrupsiya cinayətlərinə görə həbs olunmasından və 44 günlük müharibədən sonra ölkədəki siyasi reallıqlar dəyişib. YAP isə yeni dövrün tələblərinə cavab vermədiyindən partiyada ciddi islahatlar aparılmalıdır: “Son vaxtlar YAP-ın rəhbərliyində təmsil olunan bəzi cinayətkar məmurların iç üzü açılıb. Həbs olunan icra başçıları da, digər keçmiş məmurlar da cinayət törədib və kimin özünü necə apardığı cəmiyyətə aydındır. İndi isə yeni reallıqlar yaranıb, 30 ilə yaxın işğal altında olan ərazilər azad edilib, bundan sonra varlanmaq haqqında yox, dövlət büdcəsinə pul qazandırmaq haqqında düşünülməlidir. Çünki işğaldan azad olunan əraziləri bərpa etmək üçün Azərbaycana həm siyasi, həm də iqtisadi dəstək lazımdır. Azərbaycanın dayanıqlı iqtisadiyyatı, sabit gəlir mənbələri olmasa, bu işləri yerinə yetirmək çox çətin olacaq. Bir-biri ilə intriqa aparan rüşvətxor məmurlarla uğur qazanmaq mümkün deyil. Ona görə YAP da bu reallıqlara uyğun olaraq tamamilə yenilənməli, prezidentə kömək etməlidir”.


Cinayət başında yaxalanaraq həbs olunan məmurlara vaxtilə YAP tərəfindən böyük etimad göstərildiyini deyən Əli Əlirzayevin fikrincə, son həbslərdən sonra cəmiyyətin partiyaya inamı sarsılıb. Bu səbəbdən partiyada islahatların aparılması qaçılmazdır: “Heydər Əliyev şəxsən tanıdığı adamları, nüfuzlu insanları vəzifəyə təyin edirdi. İndi isə YAP xidməti olan adamları kənara qoyub, sonradan partiyaya qoşulanları irəli çəkir. Ona görə də yeni qurultay keçirilməli və dürüst adamlar partiyanın rəhbərliyində təmsil olunmalıdır. Rüşvət alarkən cinayət başında yaxalanan, istərsə də vəzifədə olduğu dövrdəki qanunsuz əməllərinə görə sonradan həbs olunan məmurlar YAP-ı hörmətdən salır. Belə adamlardan indi də vəzifə başında olanlar var. YAP belə adamlardan təmizlənməlidir. Məsələn, Əli Həsənov (YAP-ın sədr müavinini nəzərdə tutur-red.) YAP-dan istifadə edərək çoxlu var-dövlət yığıb. O, var-dövlət hərisi olan bir adamdır. Belələri vəzifəyə təyin olunandan sonra özlərini yaxşı aparmadılar və partiyanın nüfuzuna xələl gətirdilər. YAP-çı olmaq o demək deyil ki, hər şeyi qamarlayıb əlinə yığmalısan. Elə YAP-çılar var ki, ömrü boyu yalnız maaşla dolandı. Belə adamları irəli çəkmək lazımdır”.

“AzPolitika.info”
Ardını oxu...
Bütün bunlar o zaman baş verir ki, NASA-nın ay maşını Qırmızı planetdən 360° panoram yaratmaq üçün kifayət qədər yüksək keyfiyyətli şəkillər göndərir

Möcüzə ətrafımızdadır. “Azəriqaz”ın “qaynar xətt”inə qazın olmaması ilə bağlı Bakının Nərimanov rayonu, Yanvar Nəsirov küçəsi ünvanından müraciət daxil olub. Yerli mətbuatın verdiyi xəbərə görə, İstehsalat Birliyinin işçiləri dərhal zəng yerinə çatıblar, burada 60-dan çox abonentin doqquzmərtəbəli binanın üç girişində qazının kəsildiyi aşkar edilib.

Yoxlama zamanı qaz kəmərlərinin su ilə dolduğu məlum olub. Həyata keçirilmiş təmir işləri nəticəsində borular təmizlənib və qaz təchizatı bərpa edilib. Amma “Azəriqaz” İB belə bir hadisənin səbəbini göstərməyib. Eyni zamanda, sosial şəbəkələrdə vətəndaşlar qaz boru kəmərlərini su ilə doldurma səbəbinin ev sakinlərindən birinin səhvən su borusunu qaz borusuna bağlaması və bunun nəticəsində evlərdəki qaz sobalarından su axmasına səbəb olduğunu göstərirlər.



Bu, doğrudursa, ev sakinlərinin bəxtlərinin gətirdiyini deyə bilərik. Axı, yerli “Kulibin” qaz borusuna su borusu yox, kanalizasiya borusu bağlaya bilərdi. O zaman qaz kəməri ilə nə doldurulacaqdı, bütün bunların hansı bir “təravət” yayacağını təsəvvür etmək arzuolunmaz olsa da, çətin deyil. Bundan əlavə, təvazökar və naməlum bir “qəhrəman” su borusunu bir elektrik enerjisi şiti ilə birləşdirə bilərdi. Necə deyərlər, keyf ediriksə, tam keyf edirik...



Azərbaycanda ilk dəfə deyil ki, hər baxımdan belə bir bənzərsiz hadisə baş verir. Xatırlayıram, 2016-cı ildə Angiologiya və Mikrocərrahiyyə Mərkəzində, 87 yaşlı bir qadının sol yerinə sağ ayağı kəsilmişdi. Əməliyyatı həyata keçirən həkim hadisənin “mexaniki səhv” səbəbindən baş verdiyini söyləmişdi. “Yaşlı bir qadının həyatını xilas etmək üçün təcili əməliyyat tələb edildi. Lakin mexaniki bir səhv üzündən sağ ayaq amputasiya edildi”, - deyə əməliyyatı həyata keçirən cərrah Valeh Kərimov izah etmişdi.



Həkim digər klinikaların qadına kömək etməkdən imtina etdiyini söyləyirdi: “Biz onun üzərində əməliyyat keçirməyə razılaşdıq, lakin nəticədə belə bir hadisə baş verdi. Ancaq xəstənin hər iki ayağı onsuz da amputasiya edilməliydi”.



Qısa şərhində, atdığı addıma həkim qəhrəmanlıq olmasa da, cəsurluq görkəmi verməyə çalışdı. Az qaldı desin ki, başqa klinikaların rədd etdiyi bir əməliyyat etdiklərinə görə ona təşəkkür etmək lazımdır.



Əlavə edim ki, qaz kəmərləri su ilə doldurulmuş ev sakinləri kimi, ayağı səhvən kəsilən qadının da bəxti gətirdi. Axı, sağlam ayağını yox, qolunu kəsə bilərdilər. Və onun yerinə bir ayaq tikə bilərdilər. Tamamilə “mexaniki” olaraq...



Biz belə yaşayırıq - AZTV-dən olan diktorun hərəkətini, sosial şəbəkələrdə vəfat etmiş anasının cəsədi ilə bir foto yaydığını və cərrahların “mexaniki” səhvlərinin konveyer xarakterini almadığına sevindiyini müzakirə edə-edə. Həm də Yanvar Nəsirov küçəsindəki evin sakinlərini “qaz kəmərini su ilə deyil, başqa bir şeylə birləşdirməyin” mümkünlüyünü söyləyərək, sakitləşdirə-sakitləşdirə.



Və bütün bunlar Azərbaycanda o zaman baş verir ki, NASA-nın ay maşını arıq Qırmızı planetdən 360° panoram yaratmaq üçün kifayət qədər yüksək keyfiyyətli şəkillər göndərir. Əcnəbi göydə balonlarda gəzir, biz hələ...

Müəllif: Əkbər Həsənov
Ardını oxu...
“Azərbaycan vətəndaşı olmayan şəxslərin azad edilən ərazilərə qayıtması mümkün deyil”

Milli Məclisin deputatı Mixail Zabelin bildirib ki, Azərbaycan öz ərazilərini işğaldan azad etdikdən sonra bir neçə rus ailəsi bu ərazilərə qayıtmaq üçün müraciət edib. Onun sözlərini görə, indiyədək Goranboy rayonunun Rus Borisi kəndindən 15 ailə müraciət edib. Bundan başqa, Rusiyanın Krasnodar diyarından molokanlardan müraciət daxil olub.

Bu ailələr əvvəllər Tərtər rayonunun işğal olunmuş Göyarx kəndində yaşayıb və erməni təcavüzü nəticəsində oradan köçürülüb. M.Zabelin vurğulayıb ki, hazırda bəzi rus ailələrinin azad edilmiş ərazilərə qayıtması məsələsi perspektivdədir və bu barədə Rusiyadan müraciətlər var. İndi həmin faktları təsdiq edən sənədlərin toplanması davam edir.

Mövcud durumla bağlı “Sherg.az”a danışan sabiq baş nazir, Azərbaycan Xalq Partiyasının sədri Pənah Hüseyn bildirib ki, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları müharibədən sonra işğaldan azad edilən ərazilərə qayıtmaq istəyirsə, bu, təmin olunmalıdır:

“Onlar üçün hər bir şərait yaradılmalıdır. Həm təhlükəsizlik, həm normal həyat şərait olmalıdır. Bu məsələdə hər hansı bir etnik ayrı-seçkiliyə yol verilmir. Dövlətimiz tərəfindən müvafiq şərtlər ən yüksək səviyyədə qeyd olunub”.

Sözügedən ailələrə azad olunmuş ərazilərdə rus pasportunun verilməsinə gəlincə, P.Hüseyn qeyd edib ki, belə bir hal ola bilməz:

“Hansısa şəxsə rus pasportunun verilməsini yalnız Rusiya dövləti müəyyənləşdirir. Lakin Azərbaycan vətəndaşı olmayan şəxslərin azad edilən ərazilərə qayıtması mümkün deyil”.
 
 
Ardını oxu...
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Fizika İnstitutunun əməkdaşı, Avropa Təbiət Elmləri Akademiyasının (ATEA) akademiki, Müstəqil Ekspert Qrupunun rəhbəri professor Qüdrət İsaqov ermənilərə müraciət edib. Q. İsaqov Reyting.az-a təqdim etdiyi mürciətində yazır:

“Müzəffər Prezidentimiz İlham Əliyev uzağı 1 ilə və ya daha yaxın müddətə Xankəndində və Qarabağın ermənilər yaşayan digər ərazilərində Azərbaycan bayrağını qaldıracaq.

Naxçıvan dəhlizi ilə avtomobil və dəmiryolları tez bir zamanda bərpa ediləcək. Bu yol vasitəsilə Naxçıvan Azərbaycana birləşəcək. Naxçıvan Qafqaz regionunun və dünyanın loqistika mərkəzlərindən biri olacaq. Rusiya, bütün Mərkəzi Asiya respublikaları Naxçıvan vasitəsilə Türkiyə, ərəb ölkələri, Avropa ölkələri ilə böyük iqtisadi əlaqələr yaradacaqlar. Öz növbəsində ərəb ölkələri, Türkiyə və Avropa ölkələri Naxçıvan vasitəsilə Azərbaycan və Rusiya ilə böyük iqtisadi əlaqələr quracaqlar.

Bu gün Xankəndində və Qarabağın ermənilər yaşayan digər bölgələrindəki separatçılar və erməni vandalları Türkiyənin Qarabağdakı müşahidə missiyasının təsiri ilə pozuculuq fəaliyyətlərini dayandırıblar. Türkiyənin dronları sutkanın 24 saatı ərzində istər Laçın dəhlizi, istərsə də Qarabağın bütün şəhər və kəndləri üzərində çəkilişlər aparırlar. Onlar silahlı erməni birləşmələrinin bütün hərəkətlərini dəqiq izləyirlər. Pualar silahlıların haradan çıxdıqlarını, hara getdiklərini, harada toplaşdıqlarının canlı filmlərini yaradırlar. Bunu yaxşı bilən ermənilər qorxularından təxribatlar törətməkdən çəkinirlər. Onlar yaxşı bilirlər ki, həmin dronlar və pualar istənilən anda bütün silahlıları 1-2 günə məhv edəcək.

Belə bir vəziyyətdə Azərbaycan Qarabağın erməni vandalları tərəfindən dağıdılan bütün şəhər və kəndlərini müasir məkanlara çevirmək üçün layihələr hazırlayır, beynəlxalq aeroportlar inşa edir. Vandallar anlamırlar ki, onlar nə Rusiyaya, nə də dünyanın heç bir ölkəsinə lazım deyillər.

Bu gün Putinin ağıllı bəyanatları, onun Jirinovskiyə verdiyi ağıllı cavabları göstərir ki, Rusiya Ermənistanı kor-koranə müdafiə etməkdənsə yaranmış situasiyadan özü maksimum dərəcədə faydalanmalıdır. Rusiya özünə yeni müttəfiqlər tapmalıdır. Rusiya anlayır ki, Ermənistan Azərbaycanla müqayisədə dövlət deyil. Bu gün ABŞ-da və Rusiyada yaşayan erməni diaspora təşkilatları da Ermənistanı destruktiv hərəkətlərinə görə müdafiə etmirlər.

Bu gün Ermənistanın qarşısında dövlət kimi mövcud olmaq üçün bircə yolu var. Ermənistandakı bütün vandallar İlham Əliyevin qarşısında baş əyərək səhvlərini və cinayətlərini etiraf etməklə Ermənistan dövlətinin yaşamasına çalışmalıdılar. Bütün digər yollar Ermənistanın məhv olması, əhalisinin acından ölməsi deməkdir.

Bu gün Ermənistan Qarabağdakı bütün silahlı qüvvələrini ləğv edərək, hər yerdə Azərbaycan bayrağını qaldırmalıdır. Yalnız bu halda Ermənistan Naxçıvan avtomobil yolunun və dəmir yolunun inşası prosesinə qoşula, Türkiyə Ermənistanın üzünə bağladığı sərhədləri aça bilər.

Yəni bu gün Ermənistan ölüm və qalım dilemması arasındadır. Ağlı başında olan bütün erməniləri sülhə dəvət edirəm. Azərbaycanla, Türkiyə ilə, Rusiya ilə birgə yollar çəkməyə, logistika mərkəzləri yaratmağa səsləyirəm. Qalan bütün yollar ölüm və qandır. Millətinizə yazığınız gəlsin, ey ermənilər!

Sizi İlham Əliyevdən və Azərbaycan xalqından üzr istəməyə, insan kimi yaşamağa və fəaliyyət göstərməyə çağırıram”.

Dünyapress TV

Xəbər lenti