![]() |
![]() ![]() ![]() |
|
“Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı”, həmçinin dövlət başçısı tərəfindən imzalanmış Sərəncamlar əsassında, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə yol infrastrukturun bərpası məqsədilə ümumi uzunluğu 3 382,6 km təşkil edən 45 avtomobil yolunun layihələndirilməsi və tikintisi işləri aparır.
“APA-Economics” xəbər verir ki, qeyd olunan yolların 1076,1 km-i Respublika əhəmiyyətli, 2306,5 km isə yerli əhəmiyyətlidir.
Məlumata görə, indiyədək sözügedən layihələrdən ümumi uzunluğu 315,9 km təşkil edən 7 avtomobil yolunun tam, 1 layihənin tikintisi qismən (39.7 km-lik Şükürbəyli-Cəbrayıl-Hadrut avtomobil yolunun 24.2 km-lik hissəsi) yekunlaşdırılıb:
1. Tərtər-Suqovuşan-Talış avtomobil yolu – 28,5 km;
2. “Zəfər Yolu” – 101 km;
3. Laçın şəhərinə daxil olmadan yeni alternativ avtomobil yolu – 22 km;
4. Talış-Tapqaraqoyunlu-Qaşaltı sanatoriyası avtomobil yolu – 22 km;
5. Bərdə-Ağdam avtomobil yolu – 44,5 km;
6. Füzuli-Hadrut avtomobil yolu – 12,3 km;
7. Hacıqabul-Bəhramtəpə-Mincivan-Ermənistan ilə dövlət sərhədi avtomobil yolunun 173,6-235 km-lik hissəsi – 61,4 km.
Tikintisi davam edən layihələrin 2025-2026-cı illərdə başa çatdırılması nəzərdə tutulub:
1. Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa avtomobil yolu – 81,7 km, 4 hərəkət zolaqlı;
2. Şükürbəyli-Cəbrayıl-Hadrut avtomobil yolu – 39,7 km, 4 hərəkət zolaqlı;
3. Xudafərin-Qubadlı-Laçın avtomobil yolu – 70,4 km, 4 hərəkət zolaqlı;
4. Toğana-Kəlbəcər-İstisu avtomobil yolu – 81,8 km, 2-4 hərəkət zolaqlı;
5. Kəlbəcər-Laçın avtomobil yolu – 75,6 km, 2-4 hərəkət zolaqlı;
6. Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolu – 123,6 km, 4-6 hərəkət zolaqlı;
7. Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd (112 km) – İranla dövlət sərhədi avtomobil yolunun (7,7 km) və Araz çayı üzərində avtomobil körpülərinin tikintisi;
8. Ağdam-Füzuli avtomobil yolu – 65,7km, 4 hərəkət zolaqlı;
9. R-33, Ağdam-Hindarx-Ağcabədi avtomobil yolu – 44,8 km, 2 hərəkət zolaqlı;
10. Qubadlı-Eyvazlı avtomobil yolu – 28,5 km, 2 hərəkət zolaqlı;
11. Qubadlı-Mahmudlu-Yazdüzü-Ermənistan sərhədi avtomobil yolu – 22,3 km, 2 hərəkət zolaqlı;
12. Xudafərin-Qubadlı-Laçın avtomobil yolunun 33-cü km-dən başlayan yeni Qubadlı-Laçın avtomobil yolu – 25.2 km;
13. Hadrut-Tuğ-Azıx avtomobil yolu – 19 km, 2 hərəkət zolaqlı;
14. Kəlbəcər və Laçın rayonları ərazisində müxtəlif təyinatlı avtomobil yolları -1274,6 km, 2 hərəkət zolaqlı;
15. Zəngilan, Qubadlı və Laçın rayonları ərazisində müxtəlif təyinatlı avtomobil yolları – 297 km;
16. Laçın rayonunda hava limanının tikintisi ilə əlaqədar qazma-partlatma və torpaq işləri.
Dövlət Proqramına uyğun olaraq, Agentlik tərəfindən 8 şəhərin – Şuşa, Ağdam, Füzulu, Qubadlı, Zəngilan, Kəlbəcər, Cəbrayıl və Laçın daxili yollarının tikintisi işləri də icra olunur:
1. Şuşa şəhərinin daxili yollarının tikintisi (52 km, I mərhələ 15,8 km);
2. Ağdam şəhərinin daxili yollarının tikintisi (189,7 km, I mərhələ 58,7 km);
3. Qubadlı şəhərinin daxili yollarının tikintisi (74 km, I mərhələ 24 km);
4. Zəngilan şəhərinin daxili yollarının tikintisi (32 km, I mərhələ 15,8 km):
5. Kəlbəcər şəhərinin daxili yollarının tikinti (26,5 km, I mərhələ 18,9 km);
6. Cəbrayıl şəhərinin daxili yollarının tikintisi (44,5 km, I mərhələ-24 km);
7. Füzuli şəhərinin daxili yollarının tikintisi ( 84,7 km, I mərhələ 18,5 km);
8. Laçın şəhərinin daxili yollarının tikintisi və bərpası – ( 80 km, I mərhələ 55.8 km)
Bundan əlavə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına əsasən 8 kəndə gedən avtomobil yollarının və 6 rayonlararası avtomobil yollarının tikintisi işləri də aparılır:
1. Cəbrayıl rayonu, Horovlu kəndinə gedən avtomobil yolu (2,8 km, 2 hərəkət zolaqlı);
2. Ağdam rayonu, Kəngərli kəndinə gedən avtomobil yolu (3 km, 2 hərəkət zolaqlı);
3. Qubadlı rayonu, Mahruzlu kəndinə gedən avtomobil yolu(0,3 km, 2 hərəkət zolaqlı);
4. Qubadlı rayonu, Zilanlı kəndinə gedən avtomobil yolu (0,2 km, 2 hərəkət zolaqlı);
5. Zəngilan rayonu, Cahangirbəyli kəndinə gedən avtomobil yolu (0,5 km, 2 hərəkət zolaqlı);
6. Xocalı rayonu, Malıbəyli kəndinə gedən avtomobil yolu (1 km, 2 hərəkət zolaqlı);
7. Suqovuşan-Sərsəng su anbarı-Qozlukörpü-Kəlbəcər avtomobil yolunun 24-cü km-dən ayrılan Umudlu kəndinə gedən avtomobil yolu (10,2 km, 2 hərəkət zolaqlı);
8. M-6(197 km)-Şəfəq stansiyası avtomobil yolu (11,5 km, 2 hərəkət zolaqlı, qırmadaş örtüklü, layihələndirmə işləri həyata keçirilir)
9. Suqovuşan-Sərsəng su anbarı-Qozlukörpü-Kəlbəcər avtomobil yolu – 77,6 km;
10. Xankəndi-Şuşa-Laçın avtomobil yolu – 32,6 km;
11. Suqovuşan-Kəlbəcər (9 km) Ağdərə-Ağdam avtomobil yolu – 33,8 km;
12. Ağdam-Əsgəran-Xocalı-Xankəndi avtomobil yolu (24 km hissəsi I texniki dərəcəli) – 34 km;
13. Bərdə-Ağdam (40km)-Əsgəran avtomobil yolu – 20,6 km;
14. Tərtər-Ağdərə avtomobil yolu – 24.2 km.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə icra olunan avtomobil yolları üzərində tikilən tunellərin ümumi uzunluğu 70,8 km (45 tunel), körpülərin ümumi uzunluğu- 9581,6 m (447 körpü), viadukların ümumi uzunluğu 3871 m (16 viaduk) təşkil edir.
İndiyədək uzunluğu 59,6 km təşkil edən 28 tunelin, uzunluğu 8339,1 metr təşkil edən 392 körpünün və uzunluğu 1695 metr olan 9 viadukun tikintisi başa çatıb.
Prezident İlham Əliyevin tapşırığına uyğun olaraq, işğaldan azad edilmiş ərazilərə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramına əsasən, yenidən qurulan Cəbrayıl şəhərinə, respublikanın müxtəlif ərazilərində yataqxana, sanatoriya və inzibati binalarda müvəqqəti məskunlaşmış ailələrdən ibarət növbəti köç karvanı bu gün Bakı şəhərinin Qaradağ rayonundan yola salınıb.
Bu mərhələdə Cəbrayıl şəhərinə 39 ailə - 165 nəfər köçürülüb.
Doğma yurda qayıdan Cəbrayıl sakinləri hərtərəfli dövlət qayğısı ilə əhatə olunduqlarına görə Prezident İlham Əliyevə və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevaya təşəkkür ediblər. Onlar, həmçinin torpaqlarımızı işğaldan azad edən rəşadətli Azərbaycan Ordusuna, qəhrəman əsgər və zabitlərimizə minnətdarlıqlarını bildirib, bu yolda canlarından keçən şəhidlərimizə rəhmət diləyiblər.
Qeyd edək ki, hazırda Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda, ora köçürülən keçmiş məcburi köçkünlərlə yanaşı, bu bölgədə aparılan layihələrin icrasında çalışan, həmçinin ayrı-ayrı dövlət qurumlarının yerli bölmələrində xidməti vəzifələrini yerinə yetirən, yenidən fəaliyyətə başlamış səhiyyə, təhsil, mədəniyyət, turizm, sənaye, energetika müəssisələrində işləyən, ümumilikdə, 30 mindən çox insan yaşayır.\\“Report”
Hikmət Babaoğlu: “Qərbi Azərbaycana qayıdış siyasi yox, hüquqi məqsəddir”
Təzə il girər-girməz Ermənistan rəhbərliyi sülh hoqqabazlığına davam qərarı verib. Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın son açıqlamaları bunun növbəti bariz təsdiqi sayıla bilər.
Ermənistan XİN başçısı 2025-ci ildə keçirdiyi ilk mətbuat konfransında həyasızcasına iddia edib ki, “Azərbaycan tərəfinin qərbi azərbaycanlılarla bağlı bəyanatları Azərbaycanın Ermənistana ərazi iddialarının sübutudur”. Erməni nazir həmçinin belə bir məsələnin danışıqların gündəmində olmadığını da söyləyib.
İndi gəl bunların qonşu Azərbaycan və Türkiyə ilə barışıq bəyanatlarının səmimiliyinə inan.
Qeyd edək ki, yanvarın 7-də yerli telekanallara müsahibəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu məsələ barədə də ətraflı danışıb. Bir daha vurğulayıb ki, azərbaycanlılarınqayıdış məsələsinin Ermənistanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi məsələsinə aidiyyəti yoxdur. Rəsmi İrəvan sadəcə soydaşlarımızın öz dədə-baba torpaqlarında normal və təhlükəsiz yaşaması və fəaliyyətinə şərait yaratmalı, dövlət səviyyəsində zəmanət verməlidir - nəyi ki, beynəlxalq hüquq, təməl insan haqları və Ermənistanın qoşulduğu konvensiyalar tələb edir. Bundan artıq və aydın nə deyilməlidir? Bütün bunların üstündən Mirzoyanın yuxarıdakı açıqlaması yersiz və qərəzli olmaqla bərabər, açıq-aşkar aranı süni şəkildə qatmaq, Azərbaycandan “xoxan” düzəltmək, sülh sənədini uzatmaq cəhdindən başqa bir şey deyil.
Sual: necə olur, separatçı ermənilərin Qarabağa qayıdışı Azərbaycana ərazi iddiası sayılmır, heç vaxt separatizmlə məşğul olmamış azərbaycanlıların öz tarixi yurd yerlərinə dönüşü isə ərazi iddiası hesab olunur?
Bu azmış kimi, Mirzoyan üstəlik, görünməmiş sırtıqlıqla bəyan edib ki, “Qarabağdan gedən ermənilərdən fərqli olaraq azərbaycanlılar kifayət qədər sivil şəkildə Ermənistanı tərk ediblər”.Onun iddiasına görə, guya “100-ə yaxın azərbaycanlı həmin vaxt mənzillərini satıb, 160 mindən çoxu isə hətta Ermənistan hökumətindən təzminat alıb”.
Amma burdan-bura o, keçmiş prezident LevonTer-Petrosyanın 1993-cü ildə söylədiyi irqçi və faşist mahiyyətli fikirlərini unudur. Əlbəttə ki, Ermənistanın azərbaycanlılara təzminat ödəməsi haqda sözləri cəfəngiyyatdır. Qarabağdan gedən ermənilər isə dünyanın gözü qarşısında, öz xoşlarına bölgəni tərk ediblər.
Hikmət Babaoğlu
Qərbi Azərbaycan İcmasının sədr müavini, deputat Hikmət Babaoğlu “Yeni Müsavat”a bildirdi ki, Qərbi Azərbaycana qayıdış siyasi yox, hüquqi məqsəddir. Qərbi Azərbaycana qayıdış konsepsiyası beynəlxalq hüquqla əsaslandırılmış bir konsepsiyadır. Birgə yaşayışı, sülhü, ədaləti və hüququ təmin etməyi nəzərdə tutur. Əgər burada fərqli bir məqsəd olsaydı beynəlxalq hüquq baxımından, qonşu ölkənin ərazisinə iddia olsaydı Azərbaycan Prezidentinin 5-6 dekabr 2024-cü ildə Qərbi Azərbaycana qayıdışıla bağlı təşkil olunmuş beynəlxalq konfransın iştirakçılarına ünvanladığı məktub yanvarın 9-da BMT-nin rəsmi sənədi kimi yayılmazdı: “Yəni bu bir daha onu göstərir ki, Ermənistana heç bir ərazi iddiası yoxdur. Bununla bağlı Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev yanvarın 7-də yerli telekanallara müsahibə verərkən bir daha çox açıq şəkildə danışdı və dedi ki, Qərbi Azərbaycan İcması Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyana müraciət edib ki, onlarla görüşsün. Baxın, İcmanın hər hansı bir siyasi məqsədi olsaydı, İcma başqa cür davranardı. Əgər Ermənistanın baş naziri ilə dialoq, görüş tələb olunursa, deməli, baş nazirin baş nazir statusunda qəbul edilməsidir, sadəcə 1987-1991-ci illərdə Ermənistandan etnik təmizləmə siyasətinə məruz qalmış Azərbaycanlıların hüquqi problemlərinin, əmlak problemlərinin, təhlükəsizlik problemlərinin təmin olunması məsələsi müzakirə olunacaq. Yəni burada heç bir separatçılıq, heç bir ərazi iddiası yoxdur. Sadəcə qərbi azərbaycanlıların öz tarixi torpaqlarına qayıdışı ilə bağlı Ermənistanda bir fobiya var, ona görə də baş nazirlərindəın tutmuş digər bütün siyasətçilərə qədər bu mövzunu istismar edirlər və Azərbaycanın ərazi iddiası kimi təqdim etməyə çalışırlar. Məsələ bu qədər sadədir və Paşinyan mütləq buna reaksiya verməlidir. Əgər Paşinyan Ermənistan və Azərbaycanla uzun müddətli etibarlı sülhdən, demokrat siyasətçi olduğundan danışırısa qoy bütün dünyaya sübut eləsin ki, doğrudan da ondan əvəlki Ermənistan siyasətçilərindən daha demokratdır. Demokratiyanın əsas fəlsəfəsi isə birgə yaşayışdır, haqdır, hüquqdur, azadlıqlardır, fərqliliklərdir. Qərbi azərbaycanlılar da öz torpaqlarına qayıdarkən bu fərqlilikləri daşıyacaqlar. Daha doğrusu tarixən yaratdıqları bu fərqliliyə yenidən sahib çıxacaqlar”.
Hikmət Babaoğlunun sözlərinə görə, sadəcə bir şeyi unutmaq lazım deyil ki, “Ararat respublikası” yarananda da Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası yarananda da qərbi azərbaycanlılar hər iki mərhələdə bu ölkənin qurucu ünsürü olublar. Dövlətçilik əmələ gəlməsi prosesində, onun formalaşmasında iştirak ediblər, əmək imkanlarından o dövlətə vergi veriblər, dövlətin mədəni, ictimai, siyasi, mətbu, mənəvi həyatında itirak ediblər. Bunu danmaq olmaz: “Elə ən son etiraf da Ararat Mirzoyanın etirafıdır. Mirzoyan deyir ki, 1987-1991-ci illərdə 160 mindən çox azərbaycanlıya kompensiyasiya verilib, 12 min azərbaycanlı isə Azərbaycanda yaşayan ermənilərlə evlərini mübadilə ediblər. Mirzoyan təhrif olunmuş formada olsa belə, azərbaycanlıların Ermənistandan çıxarıldığını etiraf etmiş olur. Deməli, onların geri qayıdışı da beynəlxalq hüququn və Ermənistanın bir gerçəkliyinə çevrilməlidir”.
Etibar SEYİDAĞA,
“Yeni Müsavat”
TV Müsavat-ın efirində Emil Salamoğlunun təqdimatında yayımlanan “Canlı debat” verilişinin bu dəfəki qonağı Böyük Azərbaycan Partiyasının sədri Elşad Musayev olub.
Musavat.com xəbər verir ki, Elşad Musayev proqramda Ermənistanın bölgədə törətdiyi təxribatlar və onların yaratdığı təhlükələr haqqında ətraflı danışıb.
Mövzu ilə bağlı daha çox məlumat üçün videonu təqdim edirik.