Gizli iqtisadiyyat leqallaşmağa başlayır - təhlil
Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin 18 iyun 2019-cu il tarixli Sərəncamlarına əsasən sentyabrın 1-dən ölkəmizdə minimum əməkhaqqı 40 faizədək artırılaraq 180 manatdan 250 manata çatdırılıb, həmçinin dövlət sektorunda çalışanların əməkhaqlarında 20-50 faiz artımlar edilib.

Bu barədə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən bildirilib.

Beləliklə, ölkəmizdə vətəndaş rifahına yönələn və 2019-cu ildə inqilabi xarakter alan sosial islahatların tərkib hissəsi kimi, cari ildə Azərbaycanda minimum əməkhaqqı məbləğinin 92,3 faiz artırılmasına, eyni zamanda, bu məbləğin yaşayış minimumunu (180 manat) 40 faiz üstələməsinə nail olunub. 

Minimum əməkhaqqının artımı ilk pilləsi minimum əməkhaqqı məbləği səviyyəsində olan vahid tarif cədvəlinin bütün pillələri üzrə edilən artımlar da nəzərə alınmaqla 950 min nəfərin (o cümlədən dövlət sektoru üzrə 600 min, özəl sektor üzrə 350 min nəfərin) maaşının artmasına imkan verib. 

Azərbaycan minimum əməkhaqqının səviyyəsinə görə tək qonşu ölkələrlə deyil, MDB ölkələri ilə müqayisədə edildikdə alıcılıq qabiliyyəti indeksi üzrə artıq ikinci yerə sahibdir. Minimum əməkhaqqının artımı əhali gəlirlərinin artımına səbəb olmaqla, əmək bazarındakı proseslərə də müsbət təsir edir, xüsusilə işçi qüvvəsinin rəqabət qabiliyyətinin artmasını, digər tərəfdən əməyin leqallaşdırılmasını stimullaşdırır.

Dövlət başçısının 18 iyun 2019-cu il tarixdə imzaladığı Sərəncamlarla eyni zamanda, dövlət sektorunda işləyənlərin əməkhaqlarının 20-50 faiz artırılması isə 400 min vətəndaşı əhatə edib. 
İkinci sosial paketin tərkib hissəsi kimi, minimum əmək haqqının və dövlət sektorunda işləyənlərin əməkhaqlarının artımı ümumən 1 milyon 350 min insanın əməkhaqqı gəlirlərinin əhəmiyyətli şəkildə artıb.

Peşəkar çevrələrdə artımın maliyyləşmə mənbələri müzakirə olunur. Müsbət haldır ki, artımlar neft gəlirlərinə yox, qeyri- neft sektorunun vergi potensialının vergiyə cəlb olunması hesabına aparılır. İyulun 31-də Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin yanında sosial-iqtisadi sahə ilə bağlı keçirilmiş müşavirədə “kölgə iqtisadiyyatı”nın səviyyəsinin azaldılması, vergidən yayınma hallarına son qoyulması, vergilərin tam şəkildə dövlət büdcəsinə ödənilməsi, vergi mədəniyyətinin yüksəldilməsi, əlverişli sahibkarlıq mühitinin yaradılması, vergitutmanın optimallaşdırılması, vergi yükünün aşağı salınması, çevik inzibatçılığın yaradılması ilə bağlı vergi orqanlarının gördüyü işlər diqqətdə saxlanılıb. 

Vergilər naziri Mikayıl Cabbarov qeyd olunan istiqamətlərdə 2019-cu ilin 6 ayı ərzində həyata keçirilən tədbirlər barədə hesabatla çıxış edib. Qeyd olunub ki, 2019-cu ilin yanvar-iyun aylarında vergi daxilolmalarının və qeyri-neft-qaz sektorundan vergi daxilolmalarının artım tempi bu sahədə ÜDM-in nominal artım tempini üstələyib.

2019-cu ilin yanvar-iyun aylarında vergi orqanlarının xətti ilə icmal büdcəyə 4 milyard 954 milyon manat vəsait daxil olub ki, bunun da 3 milyard 633 milyon manatı dövlət büdcəsinə ödənilmiş vergilər, 1 milyard 321 milyon manatı isə DSMF-ə ödənilmiş sosial və işsizlikdən sığorta haqlarıdır. Vergilər Nazirliyi tərəfindən vergi yığımı üzrə proqnoza 108,8 faiz əməl olunub, əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 7,4 faiz və ya 250 milyon manat çox vergi toplanıb. Vergi daxilolmalarının 70,0 faizi qeyri-neft-qaz sektorunun, 30,0 faizi neft-qaz sektorunun payına düşüb.

Qeyri-neft-qaz sektoru üzrə vergi daxilolmaları 14,3 faiz və ya 319 milyon manat artaraq 2 milyard 545 milyon manat təşkil edib. Qeyri-neft-qaz sektoru üzrə proqnoz 112 faiz icra olunub, proqnozdan əlavə 279 milyon manat vergi toplanıb. Vergi daxilolmarında qeyri-neft-qaz sektorunun xüsusi çəkisi 70 faizə yüksəlib. Qeyri-neft-qaz sektorunun özəl bölməsi üzrə daxilolmalar 16 faiz artıb, özəl bölmənin qeyri-neft vergi daxilolmalarında xüsusi çəkisi isə 77%-ə qalxıb. Qeyri-neft-qaz sektorundan vergi daxilolmaları üzrə könüllü ödənişlərin xüsusi çəkisi 92 faizə çatıb.

Cari ilin 6 ayında qeyri-neft-qaz sektorunun bütün fəaliyyət sahələrində vergi daxilolmalarının artımı müşahidə edilib. Daxilolmalarda ən yüksək artım templəri rabitə sahəsində (48 faiz), bank və sığorta sektorunda (45 faiz), nəqliyyat sahəsində (23 faiz), xidmət sektorunda (21 faiz), tikinti sahəsində (7,7 faiz), digər fəaliyyət sahələrində (19,8 faiz) qeydə alınıb. Vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi və rəqəmsallaşması sahəsində görülən işlər nəticəsində iqtisadi fəaliyyət sahələrində real vergi potensialının aşkarlanması və bu əsasda büdcəyə vergi daxilolmalarının artırılması təmin olunmaqdadır. 

Beləliklə, aydın olur ki, maaş artımı qeyri-neft sektoru potensialının vergiyə cəlb olunmasına, gizli iqtisadiyyatın leqallaşmasına hesablanıb. Məsələn, rabitə vergi daxilolmalarının 48, bank və sığorta sistemində 45 faiz artımı yalnız gizli iqtisadiyyatın leqallaşdırılması ilə bağlıdır. Çünki real olaraq rabitə və bank sektorunda son 6 ayda təxminən 50 faizlik inkişafı mümkün deyil.

Bununla belə, gizli iqtisaiyyat tam leqallaşmayıb. Düzdür, gizli iqtisadiyyatın tam leqallaşdırılması praktikası heç bir ölkədə qeydə alınmayıb. Ancaq gizli iqtisadiyyatın minimuma endirilməsi parktikası var və müsbət haldır ki, Vergilər Nazirliyi bu istiqamətdə səylərini gücləndirir.

Qadir İBRAHİMLİ

Bölmənin digər xəbərləri

22 Sentyabr 2019 Neftin 55 dollarlıq qiyməti 2020-ci il büdcəsinə komfort, yoxsa təhlükə vəd edir?
22 Sentyabr 2019 MBNP tərcümə biznesinə başlayıb? - banklara qəribə tövsiyə
20 Sentyabr 2019 “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanmasından 25 il ötür
20 Sentyabr 2019 Artım var, rəqəm yox: Rəqəmlər statistikadan gizlədilir?
20 Sentyabr 2019 Neftin üzərində qara buludlar – Bu dəfə Ərəb Əmirlikləri vurula bilər
20 Sentyabr 2019 Dar günümüzün dostları: Neftin əvəzində ölkəmizə pul gətirənlər
19 Sentyabr 2019 Neft qiymətləri ucuzlaşıb, Səudiyyə Ərəbistanı zədələnmiş obyektləri bərpa edir
17 Sentyabr 2019 2 TƏHSİL NAZİRİ DƏYİŞİB, QANUNUN TƏLƏBİ İSƏ HƏLƏ YERİNƏ YETİRİLMİR: - MİLYONLAR BELƏCƏ ÖLKƏDƏN AXIR
16 Sentyabr 2019 KİV: Səudiyyə Ərəbistanına neft nəqlinin bərpası üçün bir həftə lazımdır
14 Sentyabr 2019 “Neft 40 dollara düşəcək, hazırlaşın…” – Rusiyanın keçmiş iqtisadi inkişaf naziri
14 Sentyabr 2019 Azərbaycan iqtisadi azadlığa görə 116, Gürcüstan 12-ci yerdə
12 Sentyabr 2019 Səfər Mehdiyev ABŞ-ın qadağa qoyduğu Çin şirkəti ilə əməkdaşlığa başlayır - Müqavilə imzalandı
12 Sentyabr 2019 Əkin sahəsilə bazar arasında 5 dəfə fərq var, KTN isə kefdədir - Kef Təsərrüfatı Nazirliyi
12 Sentyabr 2019 Kölgədəki milyardlar üzə çıxacaqmı?
11 Sentyabr 2019 Direktor, müavinlər, mühasiblər, dərs hissə müdirləri… –Onların da maaşları qalxdı
11 Sentyabr 2019 Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşlarının maaşları da artırıldı –Nazirlər Kabinetindən daha bir qərar
10 Sentyabr 2019 KƏSKİN BAHALAŞMA! – Səbəb nədir? + VİDEO
10 Sentyabr 2019 Azərbaycan şirkətlərinin Türkiyədəki kapitalı nə qədərdir?- Statistika
05 Sentyabr 2019 Abşerondan kənara çıxmayan bankın - PROBLEMLİ KREDİTLƏRİ MƏLUM OLDU
03 Sentyabr 2019 Rövnəq Abdullayev işçilərin maaşını artırdı- ƏMƏK HAQQI 20% ARTIRILIB

Dünyapress TV

Xəbər lenti