Ardını oxu...
Ali Baş Komandana
Müraciət .

Cənab Ali Baş Komandan,
Cənab Prezident İlham Əliyev!
Əgər bu gün düşmən tərəfindən, separatçı bölgədən deyil, bir başa Ermənistan ərazisindən ölkəmizin torpaqlarına acıq-aydın təcavüz vardırsa bütün sivil və qeyri sivil qanunlara görə müharibə qaçılmazdır! Ya təslim olmalıyıq (ki buna nə siz , nə də xalq razı olmaz), ya da savaşmalıyıq!

Bəli, müharibə ölüm, acı, itki, gözüyaşlı ailələr deməkdir! Müharibə qan-qada deməkdir!
Artıq zaman çatıb, itirilmiş torpaqlarımızı, ata-babalarımızın tapdaq altında qalan qəbirlərini işğaldan azad etməyin vaxtı çatıb.
Cənab Baş Komandan artıq Vətənimizə açıq aydın təcavüz var . Bütün dünya bunu görür və təsdiq edir. Savaş Qarabağda separatçılarla deyil, Tovuzda Ermənistan silahlı qüvvələri ilə gedir. Ermənistan silahlı qüvvələri generalımızı və bir çox yüksək rütbəli şərəfli zabitimizi şəhid edib!

Cənab Prezident, ƏMR edin!
Əmr edin ki, biz atalar övladlarımıza belə bir rüsvayçı miras qoymayaq!
Əmr edin səfərbərlik olsun və biz veteranlar Vətən, Millət və Övladlarımızın qarşısında son missiyamızı həyata keçirdək!

Əmr verin ki, Qarabağ və ətraf 7 rayonu işğaldan azad edək. Qarabağın da taleyi Göyçə, Zəngəzur və digər işğalda olan torpaqlarımızın taleyini yaşamasın.
Əmr edin və görün Xalq necə əmrə müntəzir dayanıb!

Cənab Ali Baş Komandan!
Əmr edin və tarixə qalib Baş Komandan, qalib Prezident kimi düşün!
Sizin komandanlığınız altında biz bu qələbəni Vətənə, Xalqımıza bəxş edək!

Azərbaycan güclüdür, ordusu da, xalqı da! Bütün siyasi qüvvələr arxanızca gedəcək! Bütün daxili münaqişələrə son veriləcək!
Əmr verin ki, gələcək nəsillərimizin gözlərinə dik baxa bilək.

Cənab Baş Komandan, Cənab Prezident!

Əmr edin ki, biz övladlarımızın, Vətənimizin, Xalqımızın qarşısında üstümüzdə olan bu ləkəni götürək!

Teref.az saytının baş redaktoru.
"Boz Qurd" batalyonunun komandiri
Müraciətə bütün "Boz Qurd" batalyonunun heyəti qoşulub!
15.07.2020 -ci il
Ardını oxu...


Ehtiyatda olan vətənpərvər Azərbaycan gəncləri könüllü olaraq döyüşə getmək üçün Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinə çoxsaylı müraciətlər ediblər.
Bu barədə Dövlət Xİdmətinin rəsmi “Facebook” səhifəsində bildirilib.
Qeyd edilib ki, Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri Azərbaycan - Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz rayonu istiqamətində mövqelərimizi ələ keçirmək məqsədilə artilleriya atəşindən istifadə edərək, hücuma keçməyə cəhd göstərib. Düşmən itki verərək, geri otuzdurulub.
 
Ardını oxu...
Teref.az yazır ki, politoloq Natiq Cəfərli sosial şəbəkədə status paylaşaraq yazır, Qarabağın işğaldan azad edilməsi bu gün (məhz bu gün) müharibə ilə mümkün deyil - 100 səbəbi var, dəfələrlə də bu səbəblər müzakirə edilib - ən azı 1 səbəbini deyim, məsələn, müharibəni udmaq istəyən ölkənin XİN-nində 5 manatlıq işi 15 manata rəsmiləşdirib 10 manatını yeməzlər!
Gələcəkdə Qarabağı işğaldan xalqın ordusu azad edəcək, ordumuz, doğrudan da, milli ordudur, xalqındır!
Allahdan Şəhidlərimizə rəhmət, qazilərimizə şəfa diləyirəm! Amin!
Natiq Cəfərli
Teref.az
Ardını oxu...
Ermənistan prezidenti Armen Sarkisyan bu gün işğal altında olan Dağlıq Qarabağa səfər edib.

Bu barədə Ermənistan prezidentinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.

Məlumata görə, Armen Sarkisyan Xankəndində bir sıra görüşlər keçirib. Xüsusilə, Qarabağ separatçılarının hazırkı lideri Araik Harutyunyan və daha sonra separatçı quruluşun sabiq rəhbəri Bako Sahakyan ilə görüşdü.
Ardını oxu...
Müharibə ehtimalından danışarkən deməliyəm ki, müharibənin başlanması hər an mümkündür. Biz bunu başa düşməliyik. Sadəcə elə dövrlər olur ki, müharibənin başlama ehtimalı bir az çox, bəzən isə bir qədər aşağı olur.

Bunu hərbi ekspert Azad İsazadə bildirib.
Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev iyulun 6-da yerli televiziya kanallarıa müsahibəsində bir sıra vacib məsələlərə, o cümlədən Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabğ münaqişəsinin həlli ilə bağlı aparılan danışıqlar prosesinə toxunub. Prezident ATƏT-in və onun faktaraşdırıcı missiyasının fəaliyyətsizliyini tənqid edib. Dövlət başçısı hərb variantının istisna olunması ilə bağlı həmsədrləıin fikirlərini də tənqid edib və bildirib ki, aprel döyüşləri heç kimin yadından çıxmasın.
Hərbi ekspert Azad İsazadə hesab edir ki, dövlət başçısının bu bəyanatı Azərbaycan tərəfində ATƏT-in Minsk qrupuna inam qalmadığından xəbər verir: “Aydındır ki, Minsk qrupuna inam bəlkə 10 ildir, bəlkə bir qədər də çoxdur ki, itib. Hətta, Minsk qrupu ilə bağlı lətifələr də qoşulub, qısametrajlı yumoristik film də çəkilib. Onlar diplomatik pasportla İrəvana, Bakıya, Xankəndiyə gəlirdilər, yeyib-içirdilər, pay-püş alırdılar, yığışıb çıxıb gedirdilər. Minsk qrupunun fəaliyyəti faktiki olaraq bundan ibarət idi”.

Hərbi ekspert daha sonra deyib: “Mən Prezident İlham Əliyevin bəyanatını belə qəbul edirəm; ya danışıqlar başlanır, amma hansısa yeni formatda – çünki Minsk qrupu öz işini bacarmadığı üçün hansısa yeni format tapılır, – ya da bizim çıxış yolumuz qalmadığı üçün məcbur olub müharibəyə başlayacağıq. Deməli, danışıqlar üçün hələ şans qalır, amma müharibə də istisna olunmur. Bizim nə vaxt öz hüququmuzdan istifadə etməyə başlayacağımız isə ayrı məsələdir. Burada bir neçə amil rol oynayır. Bunlar birincisi fəsil periodudur. İkincisi beynəlxalq vəziyyətdir. Çünki aydın məsələdir ki, Azərbaycan beynəlxalq sanksiyalarla da üzləşə bilər. Deməli, buna da hazır olmalıyıq. Və sözsüz ki, yeni yaranmış vəziyyət – pandemiya da burada rol oynayır. Yəni, başlayacaq müharibəyə pandemiyanın da hansısa formada təsiri olacaq”.

Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev bu gün faktiki olaraq danışıqlar prosesinin getmədiyini bildirib. Deyib ki, Ermənistan və Azərbaycan Xarici İşlər nazirlərinin videokonfranslarının heç bir əhəmiyyəti yoxdur və bu, sadəcə olaraq, Minsk qrupunun sanki fəaliyyətdə olmasını göstərir. Bu məsələyə də münasibət bildirən Azad İsazadə Minsk qrupunun son 5-10 ildə keçirdiyi görüşlərin mənasız olduğunu vurğulayıb: “Bu mənim şəxsi, subyektiv fikrimdir. Aydındır ki, mən hər şeyi bilmirəm. Yalnız rəsmi görünən tərəfdən Minsk qrupunun fəaliyyətini müzakirə edə bilərəm. Amma nəticə baxımından mənasızdır. Heç bir nəticə əldə olunmayıb. Minsk qrupu heç atəşkəsin qorunub saxlanılmasına da nəzarət edə bilmir. Nisbətən atəşkəsə nəzarət etməyə çalışır, amma buna da nail ola bilmir. Məncə, Minsk qrupunun vasitəçiliyi ilə nazirlər arasında keçirilən son iki görüş yox, 5-10 il öncə də qrupun fəaliyyəti mənasız idi. Bəlkə də mən səhv edirəm. Bəlkə hansısa sənədlər var ki, mənim ondan xəbərim yoxdur, amma mənim fikrimi soruşursunuzsa, mənim fikrim belədir”.Teleqraf
Ardını oxu...
Azərbaycanın sabiq baş naziri, qiyamçı polkovnik Surət Hüseynovun bugünlərdə “Meydan TV”-yə verdiyi müsahibədə özünü “qarabağlıların ağsaqqalı” kimi təqdim etməsi qarabağlılar tərəfindən sərt reaksiya ilə qarşılanıb.

Surət Hüseynov müsahibə zamanı jurnalist Natiq Cavadlıya bir neçə dəfə onun sözünü kəsməsinə, çoxlu suallar verməsinə irad bildirir.

Sitat: “Sən qarabağlısan, qarabağlıların ağsaqqaının sözünü kəsirsən. Bir qarabağlı oturub, digər tərəfdə də qarabağlıların ağsaqqalı öz qarabağlısına baxıb düşünür ki, ”bu nə vaxt dayanacaq".

Məsələ ilə bağlı “Yeni Müsavat” tanınmış qarabağlıların mövqeyini öyrənib.

Əslən qarabağlı olan deputat, tanınmış yazıçı Aqil Abbas məsələyə bu cür reaksiya bildirdi:

“Öncə onu qeyd edim ki, kimsə qarabağlı olmasa da, özünü Qarabağ ağsaqqalı hesab edə bilər, əgər buna haqqı çatırsa. Burada qeyri-adi bir şey yoxdur.Yəni əgər adam Qarabağ uğrunda əlindən gələni edibsə, heç nəyə baxmayaraq, bu yolda özünü oda atıbsa, özünü oranın ağsaqqalı hesab etməyə haqqı çatır. Belə adamlardan bir neçəsinin adını çəkə bilərəm. Əsas məsələ insanın haralı olması deyil, əsas odur ki, insan necə və nə üçün yaşayıb.

Məsələn, mərhum xalq şairimiz Bəxtiyar Vahabzadə mənim üçün qarabağlıların ağsaqqalıdır.

Surət Hüseynov isə qarabağlıların ağsaqqalı deyil. Ola bilərdi, amma bacarmadı. Əksinə, Qarabağın əldən getməsində Surət Hüseynovun günahları var. Hətta cinayət hərəkətləri də oldu və buna görə cəzalandırıldı.

Vaxtilə Qarabağ müharibəsi başlayanda həqiqətən də Surət Hüseynov canını, malını, varını bu yolda qoymuşdu. Mən bunun şahidiyəm. Yəni vaxtilə onun Qarabağla bağlı xidmətləri olub. Təyyarədən tutmuş, tankına qədər silahları alıb, döyüşlərdə iştirak edirdi. Sonradan ya yoldan çıxarıldı, ya aldadıldı, öz yolundan çəkildi, 4 iyun hadisəsi baş verdi və bununla da Qarabağ əldən getdi. Belə ki, Surət Hüseynov Ağdərədən qoşunu çəkdi, Ağdərə getdi, Ağdamdan könüllü batolyanları çıxartdılar, Ağdam getdi, o cümlədən də Füzuli rayonu.

Bir sözlə, Surət Hüseynov Qarabağın ağsaqqalı ola bilərdi, amma olmadı. Ağsaqqal sözünün ağır çəkisi var, buna layiq olmaq lazımdır".

Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) sədri Akif Nağı:

“Hər kəs özü haqqında çox şey deyə, hətta imperator elan edə bilər. Bu, ruhi xəstəliyin əlamətidir. Ağsaqqal məsələsi isə çox çətin məsələdir. Kimsə özünü ağsaqqal elan edirsə, o demək deyil ki, ağsaqqaldır. Ağsaqqalı el-oba, camaat müəyyənləşdirir.

Surət Hüseynovun özünü ağsaqqal hesab etməsi çox qeyri-ciddi bir məsələdir və ona heç əhəmiyyət də vermək lazım deyil".

“Yeni Müsavat” qəzetinin direktoru, əslən qarabağlı Ələsgər Süleymanov Surət Hüseynovun fikirlərinin absurd olduğunu bildirdi:

“Əvvəla, Surət Hüseynov heç qarabağlı deyil. İkincisi, onun qarabağlıların ağsaqqalı olmasını qəbul etmək heç cür mümkün deyil. Çünki o, Qarabağın ermənilərə verilməsində birbaşa məsuliyyət daşıyan şəxsdir.

Şahidiyəm ki, zamanında Ağdamda özünmüdafiə batalyonları var idi. Surət Hüseynov və dəstəsi Ağdama gələrək müdafiə batalyonunun əsgərlərinin əlindən silahlarını aldılar və dedilər ki, ”siz gedin dincəlin, torpaqları daha biz qoruyacağıq". Ondan sonra da Ağdam da daxil olmaqla, rayonlar bir-bir işğal olunmağa başladı.

Qarabağ torpağının, qarabağlıların lənəti həmişə Surət Hüseynovun üzərində olacaq".
Ardını oxu...
İlk növbədə Bakı şəhərində kanalizasiya suları dənizə axıdılmamalı, təmizlənərək suvarmada və yaşıllaşdırmada istifadə olunmalıdır.

Axar.az xəbər verir ki, bu sözləri BAXCP sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyev bəzi rayonlarda su qıtlığı ilə bağlı yaranmış problemin həlli yolları haqda təkliflərini səsləndirərkən deyib.

Millət vəkili bildirib ki, eyni zamanda, Kürün Xəzərə tökülən hissəsində bənd vurulmalı, dənizin duzlu suyunun çaya daxil olmasına imkan verilməməlidir:

“Kürün suyunun dənizə tökülməsi həmin bəndlə məhdudlaşdırılmalı və kənd təsərrüfatı üçün istifadə olunmalıdır. Neftçalada Kür üzərində tikiləcək bəndlə bağlı ekoloji məsələlər mütəxəssislərlə müzakirə olunmalıdır. Azərbaycan təcili sənaye üsulu ilə suvarma sisteminə keçməlidir. Hər kəs sudan qənaətlə istifadə etməlidir. Biz özümüzdən asılı olanı etməliyik. Dua edək ki, Allah bizi su ilə sınağa çəkməsin”.

Q.Həsənquliyevin sözlərinə görə, Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasına təcili müraciət etməli, Sərsəng su anbarının Azərbaycanın istifadəsinə qaytarılmasını tələb etməlidir:

“Tələb qısa müddətdə yerinə yetirilməzsə, Azərbaycan həmin əraziləri işğaldan azad etməlidir”.
Ardını oxu...
Bu gün Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərində hərbi təlimlər keçirən ermənilər növbəti dəfə təxribata əl atıblar.

Teref.az Modern.az-a istinadən xəbər verir ki, Ağdamın Şahbulaz adlanan ərazisində baş tutan təlimlər zamanı Azərbaycan bayrağı şərti hədəflərdən biri olub. Zirehli texnika, artilleriya qoşunları və xüsusi təyinatlı qüvvələrin iştirakı ilə aparılan təlimlər zamanı hərbçilərdən biri Azərbaycan bayrağını yerə atıb.

Təlimləri Qarabağ separatçılarının yeni lideri Araik Arutunyan, Ermənistanın Baş Qərargah rəisi və s. izləyib.

Təlimlərin Azərbaycan Milli Ordu Gününün qeyd edildiyi vaxtda təyin olunması da Ermənistan rəhbərliyinin bu tarixi təsadüfən seçmədiyinə işarədir.
Ardını oxu...
Bu gün Azərbaycan ordusunun yaradılmasından 102 il vaxt ötür. 1918-ci ildə yoxdan bir bayraq qaldırdığımız kimi, yoxdan da bir ordu yaradıb Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmin etdik. Bu gün 27 ildən çoxdur ki, ermənilərin bizə atdığı güllələri saymaqla məşğul olduğumuz bir dövrdə, müdafiə nazirimizin ana dilində danışa bildiyini az qala “bayram” etdiyimiz bir zamanda o illərdə 114 min kv. kilometrlik ərazidə üçrəngli Azərbaycan bayrağını dalğalandıran insanları yad etmək milli mədəniyyətimizin əsasını təşkil etməlidir.Bəs bu əməliyyatları kimlər və necə aparırdı? Onların qələbəsinin sirri nədə idi? Vətənpərvərlikmi, cəsarətmi, peşəkarlıqmı,hansı dövlətdən asılı olmamaqmı? Odur ki, böyük hərbiçilərimiz olan S.Mehmandarovun, Ə.Şıxlinskinin, M.Sulkeviçin, X.Sultanovun, H.Səlimovun və digərlərinin adlarını sayğılarla xatırlamaq hər birimizin borcudur. Təəssüflər ki, Bəzən onları unudur və nədənsə yada salmırıq. Ötən il böyük ictimai-siyasi və hərbi xadim X.Sultanovun 140 illiyi tamam oldu. Mənim və digər dostlarımızın təşəbbüsləri nəzərə alınmadı və həmin yubiley dövlət səviyyəsində qeyd olunmadı.Yubileyi qeyd edib dünyanın müxtəlif dillərində “Qarabağın general qubernatoru X.Sultanov” kitabını çap etsəydik, yaxud onun haqqında maraqlı bir film çəkilsə, necə əhəmiyyətli olardı?

Bu yazımda isə döyüşən Cümhuriyyət generallarımızla bağlı bəzi məqamları oxuculara təqdim edirəm.

SƏMƏD BƏY MEHMANDAROV (1855-1931)

Azərbaycan Cümhuriyyətinin Hərbi Naziri

S.Mehmandarov Hərbi Nazir olarkən ilk verdiyi əmrlərdən biri − Azərbaycan ordusu əskərinin ana dilində salamlaşmağı idi. Onun əmrində qeyd olunurdu: “Sırada, eləcə də sıradan kənarda olarkən əskərlərin türkcə salamlaşması − bir sözlə “salam”, cavabı isə “əleyküm-salam” olmasını bütün zabitlərə əmr edirəm. Təltif zamanı əskərə deyilməlidir: “Mərhəba!”, əskər cavab verməlidir: “Çox sağ ol!”.

S.Mehmandarov Ordunu bolşeviklərin zərərli təbliğatından qorumağa çalışır, bununla əlaqədar Nazirlər Şurasının sədri, eyni zamanda Daxili İşlər Naziri N.Yusifbəylini 1919-cu ilin mayın 11-də məlumatlandırırdı: “Mənim tərəfimdən belə bir məlumat alınmışdır ki, Bakıda müsəlmanlardan ibarət olan xeyli bolşevik təmayüllü şəxs hər vasitə ilə kazarmalara daxil olmağa, təbliğatla ordunun əsaslarını sarsıtmağa və bolşevik ideyalarını aşılamağa can atırlar. Bakıda yerləşən qoşunlar, xüsusilə piyada qoşunları hərbi tərbiyənin əsaslarını tamamilə mənimsəməmişlər və intizam o qədər də möhkəm deyil, buna görə də mən qoşunları Bakıya gətirmək istəmirdim. Bu gənc qoşunları bolşeviklərin dağıdıcı təbliğatından qorumaq üçün Zati-Alilərinizdən kazarmaların yerləşdiyi rayonlara kənar şəxslərin icazəsiz daxil olmasına imkan verilməməsi məqsədi ilə qoşunların yerləşdiyi rayonlarda polis nəzarətinin tətbiqinə sərəncam verməyinizi xahiş edirəm”

Azərbaycanda müstəqil dövlət quruculuğuna mane olan qüvvələr dağıdıcılıq işlərini davam etdirsələr də, onların qarşısı güc nazirlikləri tərəfindən qətiyyətlə alınırdı. 1919-cu ilin iyununda Azərbaycan Cümhuriyyəti üçün ən təhlükəli problem − Lənkəran qəzasında baş verən hadisələr idi. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü parçalamaq istəyən və qondarma “Muğan respublikası” yaratmaq istəyən bu qüvvələrə qarşı S.Mehmandarov çox qətiyyətli davranmışdı. O, doğulub boya-başa çatdığı bu bölgədəki “separatçı” qüvvələrə xəbərdarlıq edirdi: “Azərbaycan Respublikası hökumətinin iradəsi ilə mən Lənkəran qəzasına vətəndaş müharibəsini birdəfəlik kəsmək, qayda-qanun yaratmaq, yerli əhalini zalımlardan və qatillərdən qurtarmaq üçün dəstə göndərirəm. Azərbaycan qoşunları Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan bu yerin bütün millətlərdən olan əhalisi üçün qanunçuluğun və ədalətin müdafiəçisi kimi gəlir. Silahlı qüvvələrin himayəsi altında ölkənin bütün sahələrinin idarəçiliyində təxirə salınmadan mülki idarəçilik bərpa ediləcəkdir... Bununla yanaşı xəbərdar edirəm ki, hər hansı şura, komitə, yaxud “Muğan respublikası” şəklində heç bir özbaşına təşkilatın olmasına yol verilməyəcəkdir. Lənkəran qəzasında yalnız Azərbaycan Respublikasının hakimiyyəti tanınacaqdır və onun sərəncamlarını yerinə yetirməyənlər qiyamçı kimi hərbi dövrün qanunlarına uyğun məsuliyyət daşıyacaqlar. Xəbərdar edirəm ki, rus əhalisinə qarşı heç bir qarətə və zorakılığa yol verilməməlidir. Çünki, onlar da qəzanın digər millətlərinin nümayəndələri ilə bərabər hüquqlu Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarıdır... Hər cür silahlı müqavimət ölüm hökmü ilə cəzalandırılacaqdır və qoşuna belə hallarda amansızlıqla fəaliyyət göstərməyi əmr edirəm. Bu barədə bu və ya digər bəhanə ilə əhalini qoşunlara, yaxud hakimiyyətə qarşı qaldıracaq şəxslərin hamısına xəbərdarlıq edirəm. Öz növbəsində mən dəstə rəisinə, qoşunların əhaliyə heç bir zərər verməməsi və mülki əhaliyə qarşı hər cür zorakılıq edənləri ciddi cəzalandırmağı əmr edirəm”

S.Mehmandarov Hərbi Nazir olaraq münaqişə bölgələrinə gedir, yaranmış vəziyyətlə yaxından tanış olurdu. Onun Nazirlər Şurasının sədri N.Yusifbəyli ilə Qarabağ bölgəsinə səfəri haqqında “Azərbaycan” qəzeti yazırdı: “Qarabağın həyatında daha əlamətdar hadisə − bu, 29-30 iyul günləri oldu. Bu günlərdə Qarabağ özünün ən əziz və sevimli qonaqlarını − Gəncə qubernatoru Rəfibəyovun müşaiyət etdiyi Baş Nazir N.Yusifbəylini və Hərbi Nazir S.Mehmandarovu qəbul etmək sevincini yaşadı. Qonaqlar iyulun 29-da Xankəndinə gəldilər, orada qoşunların paradı oldu. Paradı Baş Nazir N.Yusifbəyli qəbul etdi. İyulun 30-da əziz qonaqlar Şuşaya gəldilər. Şəhərdə qonaqlar ruhanilər və əhali tərəfindən duz-çörəklə qarşılandılar. Sonra qonaqlar Azadlıq meydanına gəldilər və burada ruhanilər və əhali tərəfindən nitqlər söylənildi. Cavab nitqi söyləyən Baş Nazir müsəlmanların başqa millətlərin nümayəndələri ilə dinc yanaşı yaşamalarının zəruriliyindən danışaraq qeyd etdi ki, bunsuz Azərbaycanın rifahı mümkün deyil!!

S.Mehmandarov Hərbi Nazir vəzifəsində olarkən əskərlər arasında böyük nüfuza sahib idi və ona çoxlu şərqilər qoşulmuşdu:

Səməd Paşa sərdarımız,

Qan axıdar xəncərimiz.

Düşmənləri qəhr edərik,

Yurdlarını məhv edərik,

Biz bir tabor əskərlərik,

Pək şanlıyıq!

S.Mehmandarov Parlamentdəki çıxışını bu sözlərlə yekunlaşdırır: “Bir neçə söz də şəxsim ətrafında qaldırılmış səs-küy haqqında ərz edəcəyəm. Bu sözləri o ağalar danışırlar ki, qoymamışam Azərbaycan xəzinəsinə südlü inək və Hərbiyyə nazirliyinə darüləcəzə (əlillər evi, qocalar evi) kimi baxsınlar. Mən bəyan edirəm ki, bu vaxtadək olduğu kimi, bundan sonra da tutduğum yol ilə gedəcəyəm və heç bir qüvvə məni bu yoldan çıxara bilməz. Hər kəs məndən sonra nazir olsa, görər ki, nə qədər zəhmət çəkilmiş və nə işlər görülmüşdür”

Həmin dövrdə nəşr edilən “Azərbaycan” qəzeti S.Mehmandarovun bu çıxışından sonra Parlament üzvlərinin ona olan inamını və hörmətini belə işıqlandırırdı: “Hərbiyyə naziri həzrətləri axırda salondan çıxarkən yenə bütün məclis şiddətli və sürəkli alqış ilə onu yola salır”.

XOSROV BƏY SULTANOV (1879 – 1943)

AZƏRBAYCANIN İLK HƏRBİ NAZİRİ, QARABAĞIN GENERAL QUBERNATORU

X.Sultanov Qarabağın general-qubernatoru vəzifəsinə başlayarkən xalqa müraciət ünvanladı. Həmin müraciətdə o, başçılıq edəcəyi qurumun fəaliyyəti haqqında xalqı bilgiləndirdi.

1919-cu ilin 11 fevralında “Azərbaycan” qəzetində çap olunan bir yazı belə adlanırdı: “Müvəqqəti general-qubernator X.Sultanovun Zəngəzur, Şuşa, Cavanşir və Cəbrayıl qəzalarının əhalisinə müraciəti”.

Müraciətdə yazılırdı: “Azərbaycan hökumətinin yanvar ayı qərarı ilə Zəngəzur, Şuşa, Cavanşir və Cəbrayıl qəzaları xüsusi general-qubernatorluğa ayrılmışdır. Bu fövqəladə tədbirlər fövqəladə vəziyyətdən irəli gəlmişdir. Azərbaycanın təqribən yarısında, onun ən yaxşı hissəsi – 4 qəza artıq bir ilə yaxındır ki, anarxiya ucbatından dağılır. Şəxsi firavanlığı yüksək ideal sayan məsuliyyətsiz elementlərin rəhbərliyi altında olan bandalar diyarı viranə qoyur; kəndləri yandırır, əhalini qırır, on minlərlə yurdsuz-yuvasız qadın və uşaq qaçqın düşmüşdür, yuxarıda göstərilən elementlər milli ədavət yayırlar. Əhalidən ümumi siyasi vəziyyət gizlədilir. Bu şəxslər öz şəxsi mənafelərini güdür, öz cəhdlərini partiya ideya forması donuna salırlar.

Öz həyatını xalqa xidmətə sərf etmiş ictimai xadim kimi mən milli mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hamıya eyni münasibət göstərməyi, ciddi ədalət və qanunçuluq mövqeyində dayanmağı hakimiyyətin borcu sayıram. Azərbaycanın müstəqilliyi, ərazi toxunulmazlığı, şəxsiyyətin ciddi məsuliyyəti və əmlak toxunulmazlığı – diyarın həyatı bu əsaslar üzərində qurulacaqdır”.

X.Sultanovun Qarabağın general-qubernatoru təyin edilməsi erməniləri narahat edirdi. Diplomatik Nümayəndəliyin Azərbaycan və Ermənistan üzrə təmsilçisi Tekinskiyə, Xarici İşlər Nazirliyinin Azərbaycan hökumətinin Qarabağda fəaliyyətinə Ermənistan hakimiyyətinin mane olması ilə əlaqədar nota verməsi haqqında 1720 saylı 18 iyun 1919-cu il tarixli məlumatında bu haqda bilgilər vardır: “Ermənistan hökumətinə xəbər verin: Sultanov Azərbaycan hökumətinin 15 yanvar 1919-cu il tarixli qərarı ilə. Azərbaycan Respublikası tərəfindən Azərbaycanın ayrılmaz və mübahisəsiz torpaqları olan Şuşa, Zəngəzur, Cəbrayıl, Cavanşir qəzalarının general-qubernatoru təyin edilib və bu, aprelin 3-də İttifaq Komandanlığı tərəfindən rəsmi qəbul edilib. Bu səbəbdən Sultanovun fəaliyyətinə və Azərbaycan qoşunlarının Qarabağa daxil olmasına erməni hökumətinin hər hansı etirazı Azərbaycan Respublikasının daxili işlərinə qarışmaqdır və müzakirə edilə bilməz. Şuşa rayonunda baş verən özbaşınalıqlarla bağlı isə general-qubernator tərəfindən güclü tədbirlər görülüb və həyat normal axarına düşüb”.

X.Sultanovun 1919-cu ilin 26 iyulunda Şuşadan S.Mehmandarova göndərdiyi 3743 saylı məlumatda Naxçıvanla kommunikasiyanın təminatı üçün Zəngəzura qoşun göndərib, Bazarçay kəndinin alınması qeyd olunurdu. Həmin məlumatdan: “Zəngəzurla Naxçıvanın əlaqəsi probleminin həll edilməsi ancaq Zəngəzurda hərbi hissələrin gücləndirilməsi ilə mümkündür. Bu haqda mən Sizinlə şəxsən danışdım və Siz də razılaşdınız. Bu məsələni indi əlverişli bir məqamda, maldarlar dağlarda, ermənilərdən arxada olarkən, qan tökmədən həll etmək olar. Bazarçay yaxınlığında olan Qızıl Boğaz və Bazarçay yerlərini tutmaqla, buradakı malakan əhalisi Azərbaycan hakimiyyətini tanımağa hazırdır. Və bundan ötrü onlar öz nümayəndələrini Xalq milisinin rəisi Sultanovun yanına göndərmişlər. Və məsələ bununla da öz-özlüyündə həll edilir.

Odur ki, cənab əlahəzrət, hərbi hissə dəstələrinin Xalq milisi dəstələri ilə birgə Bazarçay kəndini almaq üçün Sizin sərəncam verməyinizi xahiş edirəm.

Aldığım məlumata görə, Mərcanlı maldarları döyüşçülərimiz üçün bir neçə yüz buynuzlu heyvan verməyə razılaşıblar. General-qubernator X.Sultanov”.

MASEY ALEKSANDROVİÇ SULKEVİÇ (1865 − 1920)

AZƏRBAYCAN ORDUSUNUN BAŞ QƏRARGAH RƏİSİ

M.Sulkeviç tələbkar komandir və Baş Qərargah rəisi idi. Onun imzası ilə Gəncədə 1919-cu ilin 17 mayında hazırlanan 5 saylı əmrdə belə qeydlər vardır: “Səhv həmişə mümkündür. Dövlət xəzinəsindən ayrılan xəzinə pulu birbaşa təyinatı üzrə sərf olunmalı və sənədlərdə təsdiq edilməlidir. Ordu və xəzinə maraqlarına qayğı çox olarsa, bunu edənlərə tərif və təşəkkür daha çox olar”.

M.Sulkeviç Azərbaycan Cümhuriyyəti Ordusunun milliləşməsinə də önəmli əhəmiyyət verirdi. Onun Baş Qərargah rəisi olaraq 1919-cu ilin avqustun 10-da verdiyi 561 saylı əmrdə maraqlı qeydlər vardır. Əmrdə göstərilir ki, Azərbaycan Ordusunun piyada və süvari alayları, eləcə də ayrıca batalyonları, hərbi məktəbləri üçün hazırlanan bayrağın bir tərəfində “Azərbaycan”, digər tərəfində isə “Kömək Allahdandır, qələbə yaxındır!” sözləri yazılmalıdır. Göstərilirdi ki, bayrağın parçasının kənarındakı zolaqlar Teymurləngin Səmərqənddəki qəbrində olan naxışlar kimi olmalıdır.

M.Sulkeviçin Qarabağın general-qubernatoru X.Sultanova 7 sentyabr 1919-cu il tarixində göndərdiiyi məktubda ermənilərin Qarabağın tam şəkildə itirilməsi ilə barışa bilməyəcəyi, bunun üçün bütün imkanlardan istifadəyə çalışacağı bildirilirdi. Bununla əlaqədar o, ermənilərə nəzarət məqsədi ilə Xankəndindəki, gələcəkdə isə Gorusdakı qarnizonları tam tərkibdə öz yerlərində saxlamağı tələb edirdi.

M.Sulkeviç yerli əhali arasında olan bacarıqlı, döyüşkən ruhlu insanlardan piyada və süvari partizan dəstələrinin təşkil olunmasını da vacib sayırdı. Onun təklifinə görə, 20-40 yaşlı sakinlərdən ibarət olan 4 batalyon yaradıb onlardan ərazilərin müdafiəsində istifadə edilməli idi.



Nəsiman Yaqublu

Tarix elmləri doktoru, professor
Ardını oxu...
“Şəxsi heyət yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirir. Baxın, dünya reytinqlərində Azərbaycan ordusu həmişə yüksək yer tutur. Bəziləri çalışırlar ki, ordumuzun peşəkarlığını sual altına qoysunlar, bunlar hamısı ucuz siyasi nüfuz qazanmaq üçündür”.

Pravda.az-ın xəbərinə görə, bunu Azərbaycanın Müdafiə naziri Zakir Həsənov deyib.
Z.Həsənov “Dağlıq Qarabağdakı qondarma rejim “prezident seçkiləri”ndən sonra Şuşa şəhərində “inaqurasiya” mərasimi keçirdi. Cənab nazir, biz Şuşanı niyə vurmadıq?” sualına da cavab verib: “Bildirilir ki, cənab Prezidentin qarşısında məsələ qoymalı, nəsə etməli idim... İstəyirəm, həmin şəxslər eşitsinlər: Cənab Prezident nə etməyin lazım olduğunu məndən də, onlardan da yaxşı bilir. Və etdi. Ali Baş Komandanın tapşırığı ilə Azərbaycan Ordusu planlı şəkildə irimiqyaslı təlimlərə başladı. Təlimlərin planına uyğun olaraq, qısa müddətdə bütün istiqamətlərdə minlərlə əsgər, yüzlərlə tank və top cəmləşdi. Ermənilər təşvişə düşdülər, beynəlxalq qurumlara müraciət etdilər. Onların generalları, siyasətçiləri çıxış etdilər ki, bizə hədə-qorxu gəlirlər. ABŞ-da hərbi mütəxəssislər çıxış etdilər, bildirdilər ki, Azərbaycan Ordusunun təlimləri yeni üsullarla, taktikalarla keçirilir, Amerika ordusunun təlimlərinə bənzərdir. Hətta bundan erməni lobbisi təşvişə düşüb, ermənipərəst senatorun vasitəsilə həm Müdafiə nazirinə, həm də dövlət katibinə müraciət edib ki, Azərbaycanı dayandırın. Baxın, dost görür, düşmən görür, bunlar görmürlər. Çünki məqsədləri başqadır. Məqsədlərinin nə olduğunu bilirəm...”

Dünyapress TV

Xəbər lenti